Thanh Khê là tên một làng chài ở bờ vịnh Đà Nẵng. Tên làng sau thành tên quận năm 1997, rồi tên phường Thanh Khê từ ngày 1/7/2025 [1].
Khe nước trong
Tài liệu “Nguồn gốc địa danh lịch sử thôn Thanh Khê năm 1613”, được dịch ra quốc ngữ năm 1980 và do Ban nghi lễ đình làng lưu giữ, ghi rằng làng được đặt tên Thanh Khê vì có một khe nước lâu đời gọi là khe Đò Đầu [1]. Nước khe chảy từ suối làng Xuân Thiều qua các làng Hòa Mỹ, Hòa Phú, Phú Lộc rồi ra biển. Khe trong mát quanh năm, có cá, tôm, cua, ghẹ. Mùa đông biển động, ghe thuyền vào khe núp gió [1].
Lời truyền khẩu trong làng kể: xưa nước biển lên tới chân núi Phước Tường. Khi biển rút, lộ ra hai dòng nước chảy từ núi ra biển là dòng Thanh Khê (khe nước trong) và dòng Thạc Gián (khe nước lớn) [1]. Thạc Gián cũng là tên một làng cũ ở cạnh Thanh Khê.
Tác giả bài báo đoán khe Đò Đầu và dòng Thạc Gián xưa có thể là khe Cạn và sông Phú Lộc ngày nay, nhưng nói rõ chưa thấy tài liệu nào khẳng định [1].
Người lập làng
Năm 1627, ông Hồ Văn Oai ở xã Phước Châu, huyện Nghi Xuân, trấn Nghệ An (nay thuộc Hà Tĩnh) đưa ba con trai vào nam [1][2]. Người con thứ hai là Hồ Văn Tri ở lại khai canh, lập làng Thanh Khê [1][2]. Cổng thông tin thành phố ghi làng trước có sáu xóm: Thanh Phong, Thanh Thị, Thanh Hòa, Thanh Minh, Thanh An và Thanh Thủy [2]. Dân làng chủ yếu sống bằng nghề đánh bắt và chế biến hải sản [2].
Từ làng thành phường
| Năm | Thanh Khê thuộc |
|---|---|
| 1806 | xã Thanh Khê, huyện Hòa Vang, phủ Điện Bàn, dinh Quảng Nam [1] |
| 1888 | khu Thanh Khê thuộc nhượng địa Tourane [1] |
| 1954 – 1/1973 | khu phố Thanh Khê, Đà Nẵng [1] |
| 1973 – 2/1976 | thuộc phường Thanh Lộc Đán, quận Nhì [1] |
| 1997 | tên quận Thanh Khê của TP Đà Nẵng [1] |
| 2005 | phường Thanh Lộc Đán tách thành Thanh Khê Đông và Thanh Khê Tây [1] |
| 1/7/2025 | phường Thanh Khê |
Báo Đà Nẵng ghi thôn Thanh Khê nhập vào đất nhượng địa năm 1901, không phải năm 1888; xem tên gọi Hòa Vang.
Tra cứu liên quan
Tra thêm: sông Phú Lộc.
Phường Thanh Khê, quận, huyện cũ nay thuộc phường, xã nào, bảng tra phường xã Đà Nẵng, xứ đất cũ Đà Nẵng, Tourane.
Điều còn chưa rõ
- Tài liệu của làng mang năm 1613, nhưng người lập làng vào năm 1627, và sách của Ban nghi lễ ghi làng hình thành giữa thế kỷ XVII [1]. Ba mốc này chưa khớp nhau. [CẦN KIỂM CHỨNG]
- Thanh Khê nhập Tourane năm 1888 hay 1901 [1]. [CẦN KIỂM CHỨNG]
- Khe Đò Đầu nay là dòng nào [1]. [CẦN KIỂM CHỨNG]
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Công an TP Đà Nẵng, “Làng xưa, tên quận bây giờ…”, 18/01/2021, https://cadn.com.vn/lang-xua-ten-quan-bay-gio-post237558.html, truy cập 19/10/2026.
- Cổng thông tin điện tử TP Đà Nẵng, “Đình Thanh Khê”, https://danang.gov.vn/vi/w/dinh-thanh-khe-i, truy cập 19/10/2026.
