Tên một ngôi trường đôi khi giữ lại địa danh đã đổi khác hoặc không còn được dùng trong hành chính. Một bài viết của nhà nghiên cứu Bùi Văn Tiếng lần theo những tên gọi ấy qua trường tiểu học, trung học và các mốc đổi tên [1].
Tên trường như một lớp ký ức
Bài báo phân biệt tên trường theo danh nhân, sự kiện lịch sử và địa danh. Trong nhóm tên gắn với địa danh, tác giả nhắc các trường mang tên đơn vị hành chính cấp tỉnh hoặc địa danh có phạm vi rộng, như Đại học Đông Á, Cao đẳng Phương Đông và trường Pháp – Việt Tourane [1].
Trường Pháp – Việt Tourane được bài báo giới thiệu là trường tiểu học Pháp – Việt đầu tiên ở thành phố bên sông Hàn, thành lập trên đường Yên Bái vào tháng 5/1890. Trường từng mang các tên tiếng Pháp và tên Việt khác nhau, gồm Trường Toàn cấp Tourane và Trường Con Trai Tourane [1]. Bài báo còn nhắc tên Trường Nữ Tiểu học trong chuỗi đổi tên [1].
Một số trường trung học lưu lại tên các đơn vị hành chính cấp huyện trước tháng 7/2025: THPT Hòa Vang, Ngũ Hành Sơn, Thanh Khê, Cẩm Lệ, Liên Chiểu, Sơn Trà và THCS Hoàng Sa [1]. Tên trường tiếp tục hiện diện sau khi cấp huyện kết thúc hoạt động, nhưng bài báo không trình bày đây là danh sách đầy đủ mọi trường mang tên địa danh [1].
Tên làng, xã trong trường tiểu học
Trường Tiểu học An Phước có tiền thân là trường dạy chữ quốc ngữ mang tên làng Cẩm Toại, thành lập năm 1908 gần tỉnh lộ 102, nay là quốc lộ 14B. Năm 1926, trường mang tên tổng An Phước; năm 1932 đổi thành Trường sơ học An Phước; năm 1939 thành Trường Tiểu học An Phước. Từ tháng 9/1945, tên An Phước tiếp tục được dùng [1]. Bài báo định vị trường cũ ở xã Hòa Phong, huyện Hòa Vang; theo bảng tra hiện hành, khu vực xã Hòa Phong cũ thuộc xã Hòa Vang [1].
Trường Tiểu học Bình Khuê Cẩm được thành lập năm 1953. Ban đầu trường mang tên Bình Thái, theo tên ngôi trường cũ đã quá tải; tên sau đó ghép ba địa danh Bình Thái, Khuê Trung và Cẩm Lệ [1]. Bài báo xác định ngôi trường cũ Bình Thái nay là Trường Tiểu học Ngô Quyền, trên địa bàn phường Khuê Trung cũ [1]. Địa giới mới của vị trí này chưa được bài báo xác định [CẦN KIỂM CHỨNG].
Trường Tiểu học An Hải có từ trước thập niên 1960. Bài báo liên hệ tên trường với địa danh An Hải, đồng thời ghi nhận tên An Hải được dùng cho một phường mới sau đợt sắp xếp [1]. Đây là cách dùng ở thời điểm bài báo ra đời, trước khi hoàn tất sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã có hiệu lực tháng 7/2025 [1].
Tên gọi có thể biến mất
Bài viết nêu các trường ở Hòa Thọ, Hòa Phát và Hòa An đã đổi tên vào tháng 7/2007, lần lượt thành Trần Nhân Tông, Thái Thị Bôi và Nguyễn Như Hạnh [1]. Đây là ví dụ về việc tên địa danh không còn trên biển trường, dù từng gắn với lịch sử của cơ sở giáo dục [1]. Nguồn đặt các trường này tại Hòa Thọ Đông và Hòa Phát, Hòa An cũ, nhưng không cung cấp đối chiếu đầy đủ với phường hiện nay [CẦN KIỂM CHỨNG].
Bài báo cũng liệt kê trường tiểu học mang tên Hòa Châu, Hòa Tiến, Hòa Phước, Hòa Nhơn, Hòa Khương, Hòa Phú, Hòa Sơn, Hòa Ninh, Hòa Liên và Hòa Bắc; một số nơi có trường thứ hai nên dùng thêm số thứ tự [1]. Ngoài địa danh tại chỗ, các tên Hải Vân, Núi Thành, Bạch Đằng, Phù Đổng, Hoa Lư, Điện Biên Phủ, Chi Lăng và Tây Sơn được tác giả xem là dấu vết của địa danh lịch sử vùng Quảng hoặc cả nước [1].
Từ các ví dụ này, tác giả nhận xét rằng lịch sử địa danh chưa được khai thác trong giáo dục truyền thống ở mức tương tự tiểu sử danh nhân [1]. Đó là nhận định của tác giả bài báo, không phải kết quả khảo sát các trường [1].
Tra cứu liên quan
- Nhóm: bảng tra phường xã Đà Nẵng, quận, huyện cũ thuộc phường xã nào, tên gọi Thanh Khê, địa danh đã biến mất
Điều còn chưa rõ
- Bài báo không kèm hồ sơ lưu trữ hoặc danh mục trường đầy đủ để kiểm tra độc lập các mốc thành lập và đổi tên [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Bài báo đăng tháng 5/2025, dùng địa giới dự kiến sau sắp xếp. Tình trạng tên trường và địa chỉ hiện nay chưa được xác nhận trong nguồn [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Địa chỉ mới của các vị trí gắn với Khuê Trung, Hòa Thọ Đông, Hòa An và Hòa Phát chưa được xác định đầy đủ từ các bảng tra được yêu cầu [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Những ngôi trường lưu dấu địa danh”, 10/05/2025, https://baodanang.vn/nhung-ngoi-truong-luu-dau-dia-danh-3195648.html, truy cập 23/10/2026.