Bà Nguyễn Thị Thứ ở Điện Bàn sống 106 năm, từ 1904 đến 2010. Trong hai cuộc kháng chiến, chín người con trai, một người con rể và hai người cháu ngoại của bà được công nhận là liệt sĩ [1].
Gương mặt bà là nguyên mẫu cho khối tượng đá lớn trên núi Cấm ở Tam Kỳ [1][2].
Vì sao ở Quảng Nam
Theo VietNamNet, cả nước có gần 140.000 Mẹ Việt Nam anh hùng, trong đó hơn 15.000 mẹ ở Quảng Nam [1]. Vùng đất ấy nay thuộc thành phố Đà Nẵng mới.
Khối tượng
Tượng mẹ cao 18,5 m, rộng 84,7 m; nếu đo theo đường cong thì dài 117 m. Khuôn viên rộng 150.000 m² [2]. Tác giả là kiến trúc sư Nguyễn Luận và họa sĩ Đinh Gia Thắng [2].
Thiết kế đã thay đổi trong quá trình làm. Phương án ban đầu là một khối tượng thẳng, cao 18 m, dài 81 m; về sau được uốn cong và kéo dài, còn chất liệu đổi từ sa thạch sang đá granit [3].
Câu chuyện kinh phí
Năm 2011, báo Tiền Phong cho biết kinh phí công trình đã tăng từ 81 tỉ đồng tỉnh duyệt lúc đầu lên 411,2 tỉ đồng, gấp năm lần; riêng phần tượng 240 tỉ. Khi ấy công trình dự kiến xong cuối năm 2013 [3].
Trên thực tế, tượng đài đón khách từ năm 2015 [2]. Năm 2025, công trình được Hội Kiến trúc sư Việt Nam chọn vào danh sách 50 công trình kiến trúc tiêu biểu của 34 tỉnh, thành phía Nam [2].
Điều còn chưa rõ
Bài này chưa có nguồn cho con số quyết toán cuối cùng, cũng như ngày khởi công và ngày khánh thành chính xác. Các số đo cũng có chỗ lệch: báo năm 2011 ghi chiều dài sau điều chỉnh khoảng 120 m [3], báo năm 2025 ghi 117 m [2].
Ít người biết
- Mẹ Thứ mất năm 2010, trước khi tượng đài hoàn thành [1][2].
- Phương án ban đầu là một bức tượng thẳng, không phải hình cánh cung như hiện nay [3].
- Chất liệu dự định ban đầu là sa thạch, sau đổi sang granit [3].
Đến tận nơi
Tượng đài nằm ở Tam Kỳ, cách trung tâm Đà Nẵng cũ khá xa về phía nam, nên thường được ghé trên đường đi dọc quốc lộ. Đây là nơi tưởng niệm; nên ăn mặc và đi lại cho phù hợp. Cũng ở vùng Tam Kỳ – Phú Ninh có nhà lưu niệm Phan Châu Trinh.
Nguồn tham khảo
- VietNamNet, “Mẹ Việt Nam anh hùng – Tượng đài bất tử của Tổ quốc”, 22/12/2024, https://vietnamnet.vn/me-viet-nam-anh-hung-tuong-dai-bat-tu-cua-to-quoc-2354378.html, truy cập 11/10/2026.
- Báo Văn Hóa, “Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng được vinh danh là công trình kiến trúc tiêu biểu của các tỉnh, thành phía Nam”, 2/5/2025, https://baovanhoa.vn/van-hoa/tuong-dai-me-viet-nam-anh-hung-duoc-vinh-danh-la-cong-trinh-kien-truc-tieu-bieu-cua-cac-tinh-thanh-phia-nam-130445.html, truy cập 11/10/2026.
- Tiền Phong, “411 tỷ đồng dựng tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng”, 21/9/2011, https://tienphong.vn/Van-Hoa/552432/411-ty-dong-dung-tuong-dai-Me-Viet-Nam-anh-hung-tpp.html, truy cập 11/10/2026.