Tranh tre dừa là cách gọi một nghề làm vật liệu và nhà ở từ những nguyên liệu sẵn có tại địa phương [1]. Hồ sơ Hội An ghi nghề phân bố ở Cẩm Châu, Cẩm Kim và đặc biệt là Cẩm Thanh, nơi có vùng dừa nước được người dân gọi là rừng dừa Bảy Mẫu [1].
Vật liệu từ vùng nước lợ
Bài nguồn đặt nghề trong bối cảnh vật liệu xây dựng như gạch, ngói và vôi từng là hàng hóa đắt đỏ đối với nhiều nông dân. Người dân vì thế dùng tre, tranh và dừa có sẵn để làm nhà [1]. Những địa bàn làm nghề nằm phía nam và đông nam Hội An, ở hạ lưu sông Thu Bồn và gần vùng cửa biển; nguồn mô tả đây là khu vực có điều kiện cho cây dừa nước phát triển [1].
Cẩm Thanh (trước 7/2025: xã Cẩm Thanh, thành phố Hội An), nay thuộc phường Hội An Đông, là địa bàn được nhắc nổi bật. Tư liệu ghi vùng dừa nước tại đây rộng, phân bố ở các thôn 2, 3, 4 và 7 [1]. Cẩm Châu và Cẩm Kim cũ cũng được nhắc là nơi khai thác nguyên liệu [1].
Công việc theo mùa và quy trình
Theo hồi cố của thợ làm nhà dừa, khoảng sáu mươi năm trước thời điểm khảo sát, Hội An có hàng chục hộ chuyên làm nghề; nguồn ghi nhận khi ấy có ba mươi hộ chuyên sản xuất tấm lợp dừa và dựng nhà dừa [1]. Đây là số liệu trong bài đăng năm 2013, không phản ánh số hộ hiện nay.
Người thợ tiến hành nhiều công đoạn, từ khai thác dừa nước đến sơ chế tàu lá thành vật liệu lợp [1]. Bài ghi việc khai thác thường diễn ra vào tháng Giêng và tháng Sáu âm lịch. Khi đốn ở vùng nước sâu hoặc xa chỗ phơi, thợ dùng ghe gỗ để vận chuyển; họ chừa lại nhánh non để cây tiếp tục phát triển [1].
Điều còn chưa rõ
- Con số hộ nghề phản ánh thời điểm bài viết năm 2013; tình hình hiện nay cần khảo sát lại [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Nguồn ghi chi tiết một số công đoạn nhưng không mô tả đầy đủ kỹ thuật kết cấu và cách phân biệt sản phẩm theo từng nhóm thợ [CẦN KIỂM CHỨNG].
Tra cứu liên quan
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An, “Nghề làm tranh tre dừa”, 13/09/2013, https://hoianheritage.danang.gov.vn/vi/di-san-van-hoa/Nghe-thu-cong-truyen-thong/Nghe-lam-tranh-tre-dua-186.html, truy cập 21/10/2026.
