Ba mươi sáu cột gỗ mít và kiền kiền đứng trên bệ đá tròn chạm cánh sen là chi tiết Báo Đà Nẵng ghi nhận tại đình Bồ Bản năm 2026 [2]. Ngôi đình ở thôn Bồ Bản 2, nay thuộc xã Hòa Vang (trước 7/2025: xã Hòa Phong, huyện Hòa Vang), được dựng lần đầu bằng tranh tre năm 1800 [1][2].
Làng có trước ngôi đình
Hai bài báo đều đặt sự hình thành làng Bồ Bản vào cuối thế kỷ 15, khoảng năm 1476, với những người thuộc các tộc Trần, Hồ, Trương, Nguyễn từ Thanh Hóa, Nghệ An đến khai khẩn [1][2]. Năm lập làng và năm dựng đình là hai mốc riêng: đến năm Canh Thân, niên hiệu Cảnh Thịnh, tức 1800, đình mới được dựng bằng vật liệu tranh tre tại gò Miếu Tam Vị phía đông làng [1][2].
Năm 1852, do địa điểm chật và dân làng tăng, bô lão cùng chức sắc chuyển đình đến chỗ rộng hơn [1][2]. Bài năm 2026 mô tả vị trí có đồng ruộng phía trước, Gò Miếu phía sau, Gò Chùa và Gò Ổi ở hai bên [2]. Lần này đình được làm kiên cố bằng gạch ngói, gỗ và chạm khắc bởi nghệ nhân Kim Bồng [2].
Những lần sửa mái, thay gỗ
Các đợt trùng tu được hai nguồn nhắc đến gồm năm 1906, 1990, 2007 và 2011 [1][2]. Bài năm 2023 ghi đợt năm 1990 nhằm khắc phục hư hại sau cơn bão ngày 19/4/1989 [1]. Khi ấy hai mái ngói được lợp lại, một số xà gồ, kèo, xuyên và cột được thay bằng gỗ mít, kiền kiền [1].
Năm 2007 có đợt trùng tu lớn bằng ngân sách nhà nước; năm 2011 tiếp tục làm tường thành, cổng tam quan và sân vườn [1]. Những lần sửa chữa này cho thấy cần tra hồ sơ từng cấu kiện trước khi gán toàn bộ vật liệu hiện hữu cho năm 1852.
Chạm gỗ và khảm sành sứ
Nguồn năm 2026 mô tả đình theo kiểu chữ Nhất, ba gian hai chái, quay về nam [2]. Trên trính, kèo và bẩy hiên có đầu rồng, chim phượng, hồi văn, mây cuộn, tứ thời, tứ quý [2]. Mái lợp ngói âm dương, phần bít đốc có dơi, mai điểu và tùng lộc [2].
Hai nguồn gọi hình rồng trên nóc khác nhau: bài năm 2023 ghi hai rồng tranh châu, còn bài năm 2026 ghi hai rồng chầu mặt nguyệt [1][2]. Chưa đủ căn cứ xác định đây là khác biệt mô tả hay thay đổi qua tu bổ [CẦN KIỂM CHỨNG].
Bài năm 2026 còn ghi nhận long đình dùng thỉnh sắc, bia đá năm 1852 nói việc dựng miếu Quan Thánh Đế Quân và bệ đá thờ của người Chăm [2]. Đây là danh mục hiện vật theo bài báo, chưa thay cho hồ sơ kiểm kê.
Kỳ tế và lịch hội chưa khớp
Bài năm 2023 ghi mùng Một Tết có lễ minh niên; rằm tháng Hai là ngày lập mộ tiền hiền, rằm tháng Tám giỗ tiền hiền cầu an [1]. Nguồn này đặt hội lớn ba năm một lần vào rằm tháng Hai [1]. Trong khi đó, bài năm 2026 ghi hội ba năm một lần diễn ra vào những ngày tháng Ba mà không nói rõ âm hay dương lịch [2]. Cần giữ cả hai cách ghi và kiểm tra thông báo tổ chức từng kỳ [CẦN KIỂM CHỨNG].
Tra cứu liên quan
- Cùng vùng: đình Túy Loan, nhà bia Ông Ích Đường.
- So sánh tư liệu: đình Phong Lệ, bảng tra phường xã.
Điều còn chưa rõ
- Lịch hội rằm tháng Hai trong bài năm 2023 và tháng Ba trong bài năm 2026 [1][2] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Hình rồng trên nóc được gọi khác nhau giữa hai nguồn [1][2] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Đoạn nói người đến sau trong nguồn năm 2023 ghép tên Lê Hiến Tông với niên hiệu Cảnh Hưng, khoảng 1740 – 1786; cần đối chiếu trước khi dùng [1] [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Di tích lịch sử, văn hóa Hòa Vang: Về đình Bồ Bản, tưởng nhớ các bậc tiền nhân khai hoang lập làng”, 24/5/2023, https://baodanang.vn/di-tich-lich-su-van-hoa-hoa-vang-ve-dinh-bo-ban-tuong-nho-cac-bac-tien-nhan-khai-hoang-lap-lang-3235850.html, truy cập 23/10/2026.
- Báo Đà Nẵng, “Hồn xưa nơi đình cổ”, 16/4/2026, https://baodanang.vn/hon-xua-noi-dinh-co-3332738.html, truy cập 23/10/2026.
