Trong câu chuyện dân gian của Tân Thái, ngư trường không chỉ là nơi đánh cá mà còn là phần đất nước được làng ghi nhớ qua những vụ tranh chấp với láng giềng [1]. Bài viết của Báo Đà Nẵng năm 2023 đặt các chuyện ấy bên cạnh gia phả và tục thờ cá Ông để kể về một làng biển dưới chân Sơn Trà [1].
Dấu vết lập làng trong gia phả
Báo Đà Nẵng dẫn gia phả tộc Lê tại Tổ đình Lê tộc Tân Thái, ghi năm 1651, Lê Duật cùng một số người thuộc tộc Nguyễn, Trần từ Nga Mỹ, Nga Sơn, Thanh Hóa vào khai phá, lập làng Nam An [1]. Đây là mốc được bài báo thuật lại từ gia phả, chưa có bản chụp văn bản kèm theo trong nguồn được cung cấp.
Nguồn tiếp tục dẫn gia phả Nguyễn, Trần: năm 1752, bốn người đại diện là Lê Văn Thuận, Lê Văn Uyển, Trần Văn Tuấn và Nguyễn Văn Nghiêm xin lập xã hiệu Tân An [1]. Bài báo còn dẫn Phủ biên tạp lục khi nhắc các xứ đất Bà Lũy, Vĩnh Vông, Cồn Mỗi của làng [1].
Theo nguồn, đến đời Thành Thái, Tân An đổi tên thành Tân Thái; năm 1973, Tân Thái và Cổ Mân được ghép thành phường Mân Thái [1]. Các tên ấy giúp lần theo lịch sử làng, không dùng thay địa chỉ hành chính hiện nay.
Chuyện tranh đất và nhường ngư trường
Một chuyện truyền miệng kể Ngô Quang Cư thay mặt làng kiện Nam Thọ trong thời Minh Mạng [1]. Sau khi được trả đất, dân làng lập miếu Bà Đại Càn, còn gọi miếu Vua, ở ranh giới hai làng; bài báo nói miếu về sau hư hỏng và không còn dấu tích [1].
Chuyện khác kể Tân Thái và Mỹ Khê tranh vùng đánh cá Vũng Úc, còn gọi Vũng Nờm, quanh mũi Nghê [1]. Theo lời kể, Tân Thái được cấp ngư bộ nhưng vẫn cho người Mỹ Khê đánh bắt mười ngày mỗi tháng [1]. Nguồn xác định đây là chuyện truyền miệng; chưa thể dùng nó để kết luận về ranh giới khai thác biển trong lịch sử.
Lễ tế cá Ông
Người làng thờ cá voi như vị thần che chở ngư dân khi đi biển [1]. Nguồn ghi lễ tế thần Ông và cầu ngư diễn ra ngày 26 tháng Giêng âm lịch tại lăng, đồng thời tưởng nhớ những người lập làng [1]. Muốn tìm hiểu rộng hơn về nghi lễ, có thể đọc bài lễ hội cầu ngư.
Tra cứu liên quan
- Không gian biển: các bãi biển Sơn Trà.
- Địa chỉ: bảng tra phường xã Đà Nẵng.
Điều còn chưa rõ
- Chưa đối chiếu bản gốc các gia phả và ngư bộ được bài báo nhắc đến [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Vị trí miếu Vua và căn cứ văn bản của các chuyện tranh chấp đất, biển còn cần khảo cứu [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Chuyện thú vị về làng chài Tân Thái”, 18/6/2023, https://baodanang.vn/channel/5433/202306/chuyen-thu-vi-ve-lang-chai-tan-thai-3947035/index.htm, truy cập 23/10/2026.
