Năm 1888, Đà Nẵng được xây dựng theo kiểu đô thị châu Âu với 13 con đường. Đến năm 2002, bài báo ghi nhận thành phố có 214 con đường, còn những tuyến mới đã thay đổi cả hai bờ sông Hàn và dải ven biển [1].
Tourane ban đầu có 13 con đường
Bài báo mô tả thành phố mới hình thành năm 1888 được chia thành khu dành cho người Pháp và khu của người bản xứ. Khu trung tâm có đại lộ trải nhựa và trồng cây; phía người bản xứ có đường nhựa, đường rải đá lẫn đường đất [1]. Đến năm 1954, số đường tăng lên 45, phần lớn mang tên người Pháp [1].
Mạng đường khi ấy tập trung ở bờ tây sông Hàn. Bài viết dẫn câu ca dân gian về sự chênh lệch giữa khu phố Hàn và Hà Thân ở bờ đông, nơi còn thưa đường và công trình dân sinh [1]. Cách nhìn ấy đặt con sông vào giữa câu chuyện đô thị: thay đổi không chỉ là thêm phố, mà còn là kết nối hai bờ.
Mạng lưới mở rộng sau năm 1975
Theo bài báo, thời chế độ Việt Nam Cộng hòa đã có một số trục chính được trải nhựa, nhưng mạng giao thông phát triển nhanh hơn sau năm 1975. Trong giai đoạn 1975 – 2002, số đường được nêu là 214, gấp khoảng năm lần số đường thời Pháp thuộc [1].
Bài viết cho rằng bước chuyển lớn diễn ra sau năm 1997, khi Đà Nẵng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Thành phố có thêm hơn 100 tuyến mới và tổng chiều dài đường đạt 1.200 km; đường chính ở nội thị chiếm một nửa con số đó [1]. Đây là các số liệu tại thời điểm bài báo xuất bản, không phải thống kê hiện hành.
Phố mới hướng ra sông và biển
Trong số các tuyến được nêu, đường Nguyễn Tất Thành chạy dọc vịnh Đà Nẵng, còn Trần Hưng Đạo theo bờ đông sông Hàn, thay khu nhà chồ mà tác giả nhắc đến [1]. Hai tuyến này cho thấy hướng mở rộng đô thị về phía bờ biển và bờ đông, đối lập với mạng phố cũ tập trung bên tả ngạn.
Đường Phạm Văn Đồng được bài báo mô tả dài 1.600 m, đi từ cầu Sông Hàn ra biển qua vùng đất cát từng bị bỏ hoang. Tuyến Sơn Trà – Điện Ngọc được ghi là dài 30 km, ôm theo bờ biển [1]. Bài báo cũng liệt kê các trục khác như Bạch Đằng, 30 Tháng 4, Điện Biên Phủ và Cách mạng Tháng Tám [1].
Nhìn từ những dữ kiện ấy, lịch sử đường phố trong bài không chỉ là bảng đếm số tuyến. Nó ghi lại việc trung tâm đô thị dịch chuyển, hai bờ sông được nối gần hơn và các khu ven biển trở thành một phần của mạng giao thông [1]. Tuy vậy, các con số dừng ở đầu thế kỷ 21; muốn mô tả hiện trạng cần một bộ thống kê mới.
Tra cứu liên quan
- Không gian đô thị: sông Hàn, Đà Nẵng sau sáp nhập
- Địa danh và lịch sử: Tourane 1888 – 1918, Đà Nẵng giai đoạn 1945 – 1975
- Địa giới hiện nay: phường Hải Châu, phường Sơn Trà
Điều còn chưa rõ
- Bài báo không nêu phương pháp thống kê số tuyến, chiều dài đường hay mốc chốt số liệu ngoài các khoảng thời gian đã ghi [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Tên gọi “đường Sơn Trà – Điện Ngọc” và chiều dài 30 km là cách ghi của bài năm 2008; nguồn không cho biết ranh giới tuyến tính theo các địa giới hiện nay [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Đường phố Đà Nẵng xưa và nay”, 01/04/2008, https://baodanang.vn/duong-pho-da-nang-xua-va-nay-3225692.html, truy cập 23/10/2026.