Rừng lim xanh cổ thụ phân bố tại xã Lăng cũ, nay thuộc xã Tây Giang, nằm biệt lập giữa địa hình núi đá dốc đứng và sông Bung [1][3]. Tháng 12/2024, Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam đã công nhận 959 cây lim xanh tại đây là cây di sản Việt Nam [1][2]. Quần thể cây gỗ quý này được cộng đồng người Cơ Tu cùng lực lượng kiểm lâm bảo vệ nghiêm ngặt qua nhiều năm [1][3].
Vị trí và địa hình tiếp cận
Quần thể lim xanh phân bố tại địa phận thôn Tà Ry và Pơr’ning, thuộc xã Lăng, huyện Tây Giang cũ trước thời điểm sáp nhập tháng 7/2025, nay thuộc địa giới của xã Tây Giang [1][2]. Khu rừng nằm ở vị trí hiểm trở giáp ranh giữa xã Lăng và xã Zuôih cũ của huyện Nam Giang [3]. Để tiếp cận cánh rừng này vào năm 2017, người đi phải xuất phát từ huyện Nam Giang cũ, vượt quãng đường hơn 80 km bằng xe máy đến thôn Pà Đhí (xã Zuôih), rồi đi phà qua lòng hồ thủy điện Sông Bung 4 sang đầu suối Lăng [3].
Từ lán trại kiểm lâm ở suối Lăng, tuyến đường tuần tra men ngược dòng nước dâng cao và các sườn dốc dựng đứng mất khoảng 3 giờ đi bộ mới tới được khu vực có cây lim đầu tiên [3]. Địa hình lòng chảo kín được bao bọc bởi các rặng núi đá và dòng sông Bung khiến khu rừng gần như tách biệt với bên ngoài [3].
Quy mô và đặc điểm của quần thể lim xanh
Loài lim xanh tại đây có tên khoa học là Erythrophleum fordi Oliy., nằm trong danh mục loài nguy cấp quý hiếm thuộc Sách đỏ Việt Nam và thuộc nhóm 2A được bảo vệ nghiêm ngặt [1][3]. Cây lim mọc tập trung thành từng vạt dày ở lưng chừng đồi, nhiều thân cây khổng lồ đứng cách nhau chỉ vài chục mét với tán lá rậm rạp che khuất ánh nắng [3].
Theo ghi nhận năm 2017, các thân cây lim cổ thụ tại đây có kích thước lớn, gốc cây từ 3 đến 4 người ôm không xuể [3]. Trong đợt kiểm đếm trước năm 2017, lực lượng chức năng đã ghi nhận khoảng 400 cây lim có chu vi từ 3 người ôm trở lên, chưa kể các cây có kích thước nhỏ hơn [3]. Đến tháng 12/2024, UBND huyện Tây Giang cũ công bố hồ sơ đăng ký đã được phê duyệt với 959 cây lim xanh tại xã Lăng được công nhận là cây di sản Việt Nam [1][2]. Một bài báo cùng thời điểm đặt tiêu đề “970 cây đa và lim xanh”, gộp cả 11 cây đa cổ thụ ở thôn Ating thuộc xã Ga Ry cũ (nay thuộc xã Hùng Sơn) [1].
Lịch sử bảo vệ và trạm tuần tra chuyên trách
Trước năm 2014, sự tồn tại của cánh rừng lim được chính quyền huyện Tây Giang giữ kín thông tin nhằm tránh nguy cơ khai thác trái phép [3]. Đến năm 2014, khi công trình thủy điện Sông Bung 4 chuẩn bị tích nước làm thay đổi giao thông đường thủy, địa phương đã tiến hành khảo sát, đánh số từng gốc cây và lập Trạm Bảo vệ rừng lim Lăng – Zuôih trực thuộc Ban Quản lý rừng phòng hộ Bắc Sông Bung [3].
Trạm kiểm lâm này được giao nhiệm vụ bảo vệ nguyên vẹn quần thể cây lim cùng 13.000 ha rừng giáp ranh giữa hai xã [3]. Năm 2017, trạm duy trì quân số thường trực gồm 9 thành viên, chia thành các kíp trực luân phiên 7 người trong suốt cả tuần nhằm chốt chặn cả đường bộ lẫn đường thủy theo hướng “nội bất xuất, ngoại bất nhập” [3]. Ngoài nỗ lực của lực lượng kiểm lâm, việc giữ được rừng lim qua nhiều thế hệ gắn liền với ý thức gìn giữ rừng của đồng bào người Cơ Tu địa phương [1][2].
Trước khi công nhận rừng lim xanh, Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam từng công nhận nhiều cây di sản khác tại Tây Giang, bao gồm 1.146 cây trong rừng pơ mu Tây Giang và 435 cây thuộc rừng đỗ quyên trên đỉnh K’Lang [1][2].
Tra cứu liên quan
- Tra thêm: làng Pơr’ning.
- Cây di sản ở miền tây Đà Nẵng: rừng pơ mu Tây Giang, rừng đỗ quyên trên đỉnh K’Lang
- Đơn vị hành chính liên quan: xã Tây Giang, xã Hùng Sơn, xã Bến Giằng
- Văn hóa cộng đồng: người Cơ Tu
Điều còn chưa rõ
- Chênh lệch con số giữa tiêu đề và nội dung: tiêu đề bài báo năm 2024 ghi “970 cây đa và lim xanh”, nhưng nội dung bài báo và nguồn Báo Thanh Niên xác nhận cụ thể gồm 959 cây lim xanh ở xã Lăng và 11 cây đa ở xã Ga Ry [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Tuổi đời chính xác của từng gốc lim: nguồn bài báo năm 2017 cho biết chưa có công trình nghiên cứu chính thức để xác định tuổi cụ thể của các cây lim cổ thụ, người đi rừng ước tính từ hàng trăm năm đến cả ngàn năm [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Tuyến đường liên huyện Nam Giang – Tây Giang khởi công năm 2012 bị đình trệ sau khi làm được 8 km; tình trạng hoàn thành của 22 km còn lại chưa thấy nguồn cập nhật sau năm 2017 [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Công nhận 970 cây đa và lim xanh ở Tây Giang là Cây di sản Việt Nam”, 8/12/2024, https://baodanang.vn/cong-nhan-970-cay-da-va-lim-xanh-o-tay-giang-la-cay-di-san-viet-nam-3145494.html, truy cập 23/10/2026.
- Báo Thanh Niên, “Quần thể 959 cây lim xanh quý hiếm được công nhận Cây di sản Việt Nam”, 8/12/2024, https://thanhnien.vn/quan-the-959-cay-lim-xanh-quy-hiem-duoc-cong-nhan-cay-di-san-viet-nam-185241208123929627.htm, truy cập 23/10/2026.
- Báo Tuổi Trẻ, “‘Đóng dấu mật’ rừng lim quý”, 18/10/2017, https://tuoitre.vn/nld/thoi-su/dong-dau-mat-rung-lim-quy-20171017215721693.htm, truy cập 23/10/2026.
