Làng Pơr’ning (còn viết là Pơrning) là nơi cư trú của đồng bào người Cơ Tu tại vùng cao Tây Giang, nay thuộc xã Tây Giang sau đợt tổ chức lại theo đề án Đà Nẵng sau sáp nhập [1][2]. Tên làng khởi nguồn từ một con suối tự nhiên gắn liền với lịch sử thiên di của các thế hệ dân làng qua nhiều giai đoạn [1]. Sau quá trình quy hoạch sắp xếp dân cư tránh nguy cơ sạt lở núi, bà con đã quy tụ về mặt bằng mới trên đồi Xombôn [2].
Nguồn gốc tên gọi từ con nước và các cuộc thiên di
Theo già làng Bh’riu Pố (thôn Lăng, xã Tây Giang; bài báo có ảnh chú thích già Bríu Pố), người Cơ Tu có tập quán chọn nơi lập làng ở những vị trí có sông suối để tìm nguồn nước sinh hoạt và đánh bắt tôm cá [1]. Người dân thường lấy luôn tên của dòng nước ấy để đặt tên làng nhằm lưu giữ qua các thế hệ [1].
Ngôi làng cũ có tên là Pơrning, bắt nguồn từ con suối Pơrning mà tổ tiên từng uống nước [1]. Trong thời kỳ chiến tranh, trước cảnh bom đạn dội xuống khiến dân làng không thể sống tập trung, làng Pơrning phải chia tách thành ba đến bốn nhánh để đi tìm vùng đất sống khác [1]. Nhánh của già Bh’riu Pố dạt sang một vùng đất mới, lập nên làng mới bên một dòng nước khác và đặt tên là làng Arớh [1]. Dù biển tên cắm đầu làng khi đó ghi tên Arớh, người dân trong vùng vẫn quen gọi họ là người Pơrning [1].
Khi chính quyền cơ sở triển khai việc sắp xếp, sáp nhập thôn bản ở miền núi, cán bộ xã đã về họp dân lấy ý kiến đặt tên thôn mới [1]. Từng có ý kiến đề xuất lấy lại tên Pơrning, nhưng dân làng bên cạnh không đồng thuận do tâm lý cục bộ địa phương [1]. Lãnh đạo xã cùng các già làng đã thống nhất chọn tên dòng sông Lăng – nguồn nước chảy bao quanh cả vùng đất – để đặt tên mới là thôn Lăng [1]. Địa bàn thôn Arớh nơi già Bh’riu Pố cư ngụ nay trở thành thôn Lăng [1]. Khi sáp nhập các làng về một mối, đồng bào tổ chức lễ kết nghĩa, cúng tế gà và heo để xin thần sông, thần núi chứng giám sự hòa hợp giữa các cộng đồng dân cư [1].
Mặt bằng đồi Xombôn và quy hoạch tái định cư
Trước tháng 7/2025, thôn Pơr’ning thuộc địa bàn xã Lăng, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam [2]. Đây là khu vực đồi núi cao, thường xuyên đối mặt với nguy cơ sạt lở đất, lũ ống và lũ quét vào mùa mưa bão [2].
Theo lời Trưởng thôn Pơr’ning Bling Phát, vào năm 2008 có 45 hộ dân đầu tiên rời các triền núi dốc để chuyển đến định cư trên mặt bằng mới [2]. Mặt bằng này có diện tích 2 ha, được chính quyền địa phương san ủi và hạ thấp từ ngọn đồi Xombôn vốn có độ cao hơn 30 mét [2]. Trên khu đất mới, các hộ gia đình Cơ Tu nhận đất và dựng nhà quây quanh làng [2]. Ở vị trí trung tâm, dân làng dựng nguyên bản một ngôi nhà Gươl truyền thống để làm nơi hội họp công cộng và tổ chức các lễ hội chung [2].
Đến năm 2019, khu dân cư thứ hai của thôn Pơr’ning được hoàn thành [2]. Những hộ dân sinh sống tại các khu vực ven sông suối hoặc vùng có nguy cơ sạt lở cao tiếp tục được đưa về đây sinh sống [2]. Theo số liệu công bố năm 2023, toàn thôn Pơr’ning có 160 hộ dân tập trung tại hai khu làng mới trên đồi cao [2]. Đường giao thông nội bộ trong thôn được đổ bê tông và nối liền với trục đường liên thôn [2].
Hoạt động sản xuất và đời sống
Sau khi định cư tập trung, đời sống kinh tế của cư dân Pơr’ning gắn liền với chăn nuôi, làm rẫy, trồng cao su và cây dược liệu ba kích [2]. Như trường hợp gia đình ông Cơlâu Cho’l (gần 70 tuổi vào năm 2023), cùng sáu người con và các cháu chuyển từ khu vực cách nơi ở mới hơn hai giờ đi bộ đường rừng về định cư an toàn, chăm sóc 3 ha cao su và ba kích [2].
Theo ông Bling Miên, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Lăng ghi nhận vào năm 2023, việc gom dân về làng mới giúp công tác y tế, giáo dục và họp bàn của địa phương thuận lợi hơn [2]. Cùng thời điểm đó, chính quyền xã tiếp tục hoàn thiện tuyến đường dẫn vào khu sản xuất của ba thôn Ar’o, Pơr’ning và Tary để phục vụ bà con vận chuyển nông sản [2]. Thôn Pơr’ning cùng với thôn Tà Ry cũng là hai địa bàn có quần thể rừng lim xanh Tây Giang được bảo vệ nghiêm ngặt.
Tra cứu liên quan
- Địa bàn và hành chính: xã Tây Giang, Đà Nẵng sau sáp nhập
- Văn hóa vùng cao: người Cơ Tu, dệt thổ cẩm Cơ Tu
- Thắng cảnh và di tích lân cận: rừng lim xanh Tây Giang, Đỉnh Quế, địa đạo A Xòo
Điều còn chưa rõ
- Tên gọi hành chính chính thức của khu vực dân cư Pơr’ning hiện nay: bài báo năm 2026 nêu thôn Arớh của già Bh’riu Pố được sáp nhập thành thôn Lăng, chưa rõ thôn Pơr’ning trên đồi Xombôn có còn giữ tên thôn độc lập trong cơ cấu hành chính mới hay không [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Vị trí cụ thể của dòng suối Pơrning nguyên thủy nơi dân làng từng sinh sống trước khi chia tách vì chiến tranh [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Tiếng reo của nước”, 2/8/2026, https://baodanang.vn/tieng-reo-cua-nuoc-3346928.html, truy cập 23/10/2026.
- Báo Nhân Dân, “Chăm lo đời sống đồng bào dân tộc thiểu số huyện Tây Giang”, 25/10/2023, https://nhandan.vn/cham-lo-doi-song-dong-bao-dan-toc-thieu-so-huyen-tay-giang-post779256.html, truy cập 23/10/2026.
