Năm 1978, người dân thôn Đồng Dương đào đất làm ruộng và gặp một pho tượng đồng: Bồ tát Tara. Cũng trong năm ấy, họ tìm thêm được hai vật tượng cầm trên tay, một con ốc và một đóa sen [2]. Pho tượng về Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng và thành bảo vật quốc gia năm 2012 [1]; còn hai chi tiết kia phải tới ngày 9/12/2023 mới được bàn giao về cùng chỗ [2].
Từ Đồng Dương
Pho tượng được người dân tìm thấy năm 1978 tại Phật viện Đồng Dương [1]. Đồng Dương là tu viện Phật giáo do vua Champa Indravarman II cho dựng. Niên đại của tượng được các nguồn xác định là cuối thế kỷ 9 đến đầu thế kỷ 10 [1][3].
Tượng bằng đồng nguyên khối, cao khoảng 1,14 m theo VnExpress, gần 1,15 m theo Sài Gòn Giải Phóng [1][3].
Bảo vật quốc gia
Ngày 1/10/2012, Thủ tướng ban hành Quyết định 1426/QĐ-TTg công nhận tượng là bảo vật quốc gia [2]. Đó là đợt đầu tiên của cả nước, gồm 30 hiện vật; Bảo tàng Điêu khắc Chăm có ba hiện vật trong số ấy [4].
Con ốc và đóa sen
Tay phải tượng cầm đóa sen, tay trái cầm vỏ ốc [1]. Hai vật này được dân làng tìm thấy sau pho tượng, cũng trong năm 1978, rồi giao cho Ủy ban xã Bình Định cất giữ [2].
Theo Tuổi Trẻ, chuyện đi tìm hai hiện vật còn thiếu được khơi lại từ một thắc mắc của Tổng thống Ấn Độ Ram Nath Kovind khi ông xem tượng ở bảo tàng tháng 11/2018 [5]. Cuối năm 2019, dân thôn Đồng Dương và chính quyền xã thống nhất giao hai chi tiết cho Bảo tàng Quảng Nam tạm giữ. Ngày 26/9/2023, tỉnh Quảng Nam quyết định chuyển giao, và ngày 9/12/2023 hai chi tiết về Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng [2].
Đến tận nơi
Tượng trưng bày tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm, ở trung tâm Đà Nẵng. Xem bảo tàng trước rồi mới đi Mỹ Sơn hay Đồng Dương là thứ tự hợp lý.
Ít người biết
- Con ốc và đóa sen được tìm thấy cùng năm với pho tượng, nhưng 45 năm sau mới về cùng một bảo tàng [2].
- Tượng Tara nằm trong đợt bảo vật quốc gia đầu tiên của Việt Nam, năm 2012 [1].
Nguồn tham khảo
- Sài Gòn Giải Phóng, “9 bảo vật quốc gia được lưu giữ tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng”, https://www.sggp.org.vn/9-bao-vat-quoc-gia-duoc-luu-giu-tai-bao-tang-dieu-khac-cham-da-nang-post730374.html, truy cập 11/10/2026.
- Báo Văn hóa, “Chính thức bàn giao hai chi tiết liên quan Bảo vật quốc gia Tượng Bồ tát Tara cho Bảo tàng Chăm Đà Nẵng”, https://baovanhoa.vn/van-hoa/chinh-thuc-ban-giao-hai-chi-tiet-lien-quan-bao-vat-quoc-gia-tuong-bo-tat-tara-cho-bao-tang-cham-da-nang-58553.html, truy cập 11/10/2026.
- VnExpress, “Bảo vật Quốc gia độc đáo”, https://vnexpress.net/bao-vat-quoc-gia-doc-dao-2244776.html, truy cập 11/10/2026.
- Tuổi Trẻ, “Ngắm 9 bảo vật quốc gia ngàn năm tuổi tại bảo tàng lâu đời nhất Việt Nam”, 30/8/2024, https://tuoitre.vn/ngam-9-bao-vat-quoc-gia-ngan-nam-tuoi-tai-bao-tang-lau-doi-nhat-viet-nam-20240830164200377.htm, truy cập 11/10/2026.
- Tuổi Trẻ, “Vụ ‘giằng co’ bảo vật quốc gia tượng bồ tát Tara: Tìm bảo vật từ thắc mắc của tổng thống Ấn Độ”, 22/7/2023, https://tuoitre.vn/vu-giang-co-bao-vat-quoc-gia-tuong-bo-tat-tara-tim-bao-vat-tu-thac-mac-cua-tong-thong-an-do-2023072218342721.htm, truy cập 11/10/2026.