Bên cạnh tên gọi Sơn Trà, dãy núi này từng được quân đội Mỹ và một số tài liệu phương Tây gọi là Núi Khỉ hay “Monkey Mountain” [1][3]. Các bài viết về Sơn Trà liên hệ tên gọi này với những đàn khỉ từng được ghi nhận trên núi [1][2][3]. Trong văn bản quản lý hành chính, khu vực này được xác lập tên gọi là Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà chứ không sử dụng tên Núi Khỉ [3].
Dấu tích trong ghi chép cổ và tư liệu phương Tây
Thư tịch cổ ghi nhận núi Sơn Trà là nơi có nhiều loài khỉ sinh sống [1]. Vào thế kỷ 17, nhà sư Thích Đại Sán viết trong cuốn “Hải ngoại kỷ sự” khi thuyền vào vịnh Đà Nẵng đã miêu tả cảnh tượng dọc bờ biển đá lèn lởm chởm, trên cây vượn trắng nhảy nhót từng bầy [1]. Nhiều bút ký của người phương Tây khi thả neo tại vịnh Đà Nẵng cũng định danh Sơn Trà là núi Khỉ [1].
Trước đây, bản đồ của người Pháp dùng tên Tiên Sa để chỉ chung bán đảo và ngọn núi [3]. Về sau, Tiên Sa trở thành tên gọi của cảng Tiên Sa nằm dưới chân núi [3]. Bài Báo Đà Nẵng năm 2018 dẫn ghi chép của một sĩ quan Pháp năm 1858 về tiếng khỉ trên bán đảo, và tư liệu về việc binh lính săn khỉ làm thức ăn [1].
Cách gọi “Monkey Mountain” từ năm 1965
Tư liệu được Báo Đà Nẵng dẫn cho thấy tên “Monkey Mountain” xuất hiện trong bản đồ quân sự Mỹ [1][3]. Năm 1965, khi xây dựng trạm thông tin và trạm ra đa trên đỉnh núi, quân đội Mỹ bắt gặp rất nhiều bầy khỉ nên đã gọi nơi này là Monkey Mountain [2].
Trong giai đoạn quân đội Mỹ đóng quân tại đây từ năm 1965 đến năm 1975, tên gọi “Monkey mountain” được dùng thường xuyên để chỉ dãy núi [3]. Danh xưng này cũng đi vào các tài liệu lưu trữ và bản đồ quân sự của người Mỹ [1]. Người cao tuổi sống ở khu đông Đà Nẵng kể lại rằng trước năm 1975, người dân lên suối Đá thấy khỉ vàng và voọc ngũ sắc xuất hiện rất nhiều, dạn dĩ xuống bờ biển bắt cá cùng người [1]. Khi quân đội Mỹ đóng đồn trên núi, khỉ từ rừng thường ra lấy thức ăn và phá phách đồ đạc [1].
Môi trường sống của các loài linh trưởng
Bài Báo Đà Nẵng năm 2018 cho biết các nghiên cứu về khỉ Sơn Trà bắt đầu năm 1969 [1]. Các bài báo và cổng thông tin thành phố ghi nhận sự phong phú của động vật trên bán đảo, trong đó có voọc chà vá chân nâu [1][2][3].
Bài báo năm 2018 nêu ước tính khoảng 530 cá thể voọc chà vá chân nâu tại Sơn Trà, còn cổng thông tin thành phố ghi trên 100 loài động vật theo thống kê chưa đầy đủ [1][3]. Đây là số liệu do các nguồn công bố ở thời điểm đó, không thể hiện hiện trạng hiện nay.
Ngày 24/1/1977, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 41-TTg xếp rừng Sơn Trà vào hệ thống rừng đặc dụng quốc gia với tên gọi Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà [3].
Tra cứu liên quan
- Địa danh bán đảo: bán đảo Sơn Trà, phường Sơn Trà
- Động vật và công trình: voọc chà vá chân nâu, trạm ra đa Sơn Trà, cảng Tiên Sa
- Lịch sử quân sự: Đà Nẵng giai đoạn 1858 – 1860, nghĩa trang Y Pha Nho
- Địa danh lân cận: đèo Hải Vân
Điều còn chưa rõ
- Nguồn gốc danh xưng Núi Khỉ: tư liệu phương Tây và quân đội Mỹ dùng tên gọi này do thấy nhiều khỉ, song chưa có tài liệu xác định ai là người đầu tiên đặt ra tên gọi [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Biến động số lượng voọc chà vá chân nâu: con số khoảng 530 cá thể được nêu trong bài báo năm 2018, chưa phản ánh đầy đủ biến động số lượng qua các đợt khảo sát khác nhau [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 11/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, Lưu Anh Rô, “Điều ít biết về núi Khỉ – Sơn Trà”, 28/10/2018, https://baodanang.vn/dieu-it-biet-ve-nui-khi-son-tra-3087283.html, truy cập 03/11/2026.
- Báo Đà Nẵng, “Sơn Trà – hòn ngọc xanh giữa phố”, 05/04/2015, https://baodanang.vn/son-tra-hon-ngoc-xanh-giua-pho-3195768.html, truy cập 03/11/2026.
- Cổng Thông tin điện tử thành phố Đà Nẵng, “Sơn Trà – Khu bảo tồn thiên nhiên trong thành phố”, 15/11/2013, https://cttdt.danangportal.gov.vn/vi/web/dng/w/son-tra-khu-bao-ton-thien-nhien-trong-thanh-pho-i, truy cập 03/11/2026.
