Phần lớn bảo vật Champa ở Bảo tàng Điêu khắc Chăm đến từ Mỹ Sơn, Trà Kiệu, Đồng Dương hay Bình Định. Phù điêu Shiva múa thì khác: nó được tìm thấy ở Phong Lệ, ngay trên đất Đà Nẵng [1][2].
Vị vua khiêu vũ
Tác phẩm thể hiện thần Shiva trong tư thế múa, tức Nataraja; trong tiếng Phạn, “nata” là khiêu vũ, “raja” là vua [1]. VietTimes dẫn đánh giá rằng đây là tác phẩm tiêu biểu và đặc sắc nhất về chủ đề Shiva múa trong số các tác phẩm điêu khắc Champa đã biết [1].
Từ đồn điền về vườn tượng
Phù điêu do Camille Paris, một công chức người Pháp, tìm thấy ở Phong Lệ khoảng năm 1890 cùng một số hiện vật khác, rồi đưa về công viên Tourane, nơi nay là Bảo tàng Điêu khắc Chăm [1]. Paris về sau lập đồn điền cà phê ở chính Phong Lệ.
Di tích Phong Lệ
Các đợt khảo cổ từ 2011 đến 2018 cho thấy Phong Lệ là một khu di tích Chăm quy mô lớn. Khu di tích đã được thành phố xếp hạng, và theo VietTimes là di tích khảo cổ duy nhất của Đà Nẵng tính đến đầu năm 2025 [1].
Theo Nghị quyết 1659, phường Hòa Thọ Đông cũ nay thuộc phường Cẩm Lệ [3]. Gần đó là sông Cẩm Lệ.
Ba bảo vật cùng đợt
Ngày 31/12/2024, cùng với phù điêu Uma Chánh Lộ và tượng rồng Tháp Mẫm, phù điêu này được công nhận bảo vật quốc gia, đưa số bảo vật của bảo tàng lên mười hai [2]. Xem Tháp Mẫm và bảo vật quốc gia ở Đà Nẵng.
Điều còn chưa rõ
Phù điêu vốn nằm ở vị trí nào trong ngôi đền, và các đợt khai quật 2011–2018 tìm thấy những gì, chưa có trong nguồn chúng tôi đã mở.
Nguồn tham khảo
- Hồ Xuân Mai, “Điều đặc biệt về 3 bảo vật quốc gia ở Bảo tàng Điêu khắc Chăm”, VietTimes, 4/1/2025, https://viettimes.vn/dieu-dac-biet-ve-3-bao-vat-quoc-gia-o-bao-tang-dieu-khac-cham-post181576.html, truy cập 12/10/2026.
- Nhân Dân, “Đà Nẵng có thêm 3 hiện vật được công nhận là Bảo vật Quốc gia”, 3/1/2025, https://nhandan.vn/da-nang-co-them-3-hien-vat-duoc-cong-nhan-la-bao-vat-quoc-gia-post854100.html, truy cập 12/10/2026.
- Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Nghị quyết số 1659/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của thành phố Đà Nẵng năm 2025, 16/6/2025, toàn văn trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/toan-van-nghi-quyet-so-1659-nq-ubtvqh15-sap-xep-cac-dvhc-cap-xa-cua-thanh-pho-da-nang-nam-2025-119250616202714604.htm, truy cập 12/10/2026.