Bùi Chát được phong danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân năm 1955, sau những trận đánh trên tuyến giao thông qua đèo Hải Vân và vùng Hội An [1]. Ông sinh ở Cẩm Hà, nay thuộc phường Hội An Tây, rồi trở lại chiến trường miền Nam năm 1966 và hy sinh trong năm đó [1].
Từ tự vệ Hội An đến đơn vị công binh
Theo tiểu sử do Cổng Thông tin điện tử thành phố Đà Nẵng đăng, Bùi Chát sinh năm 1925, dân tộc Kinh, quê xã Cẩm Hà, thị xã Hội An, tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng. Ông nhập ngũ năm 1951; khi được tuyên dương Anh hùng, ông là trung đội trưởng công binh thuộc Trung đoàn 93, Đại đoàn 324 và là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam [1].
Năm 1947, sau khi quân Pháp chiếm Hội An, ông tham gia lực lượng tự vệ. Sau đó, ông là một trong những thanh niên đầu tiên của thị xã vào đội biệt động. Bài tiểu sử ghi ông tham gia 55 trận, gồm những lần đánh vào thị xã và hoạt động trên tuyến giao thông [1].
Những trận đánh trên tuyến đường sắt và sông
Trong hoạt động đánh giao thông, nguồn kể Bùi Chát đặt mìn làm đổ bảy đoàn tàu, phá hủy năm xe và cùng đơn vị đánh thiệt hại gần hai đại đội đối phương [1]. Riêng năm 1949, trước việc hai ca nô thường xuyên chạy trên đoạn sông Hội An – Câu Lâu, ông dẫn một tổ đưa thủy lôi đến vị trí phục kích. Theo bài viết, cuộc đánh chìm cả hai ca nô khiến 14 lính Pháp thiệt mạng [1].
Từ năm 1952, đơn vị ông nhận nhiệm vụ đánh giao thông trên đèo Hải Vân. Tháng 1/1952, ông dẫn tổ đặt mìn tự động trên đường; sáng hôm sau, một đầu máy và một toa tàu bị hất xuống vực. Khi quân Pháp truy lùng, tổ của ông ẩn gần một đồn để đánh lạc hướng rồi rút ra vào buổi tối [1].
Tháng 12/1953, ông được giao đánh đoàn tàu chở lính từ Đà Nẵng đi Huế. Sau mười ngày tìm đường, tổ chôn mìn và chờ đoàn tàu mục tiêu chạy sau các đoàn chở đá, toa rỗng. Bài viết cho biết vụ nổ làm đoàn tàu rơi xuống chân đèo, gần 100 lính và sĩ quan thiệt mạng; tổ thu được 300 khẩu súng [1].
Cuối tháng 5/1954, ông tiếp tục nhận nhiệm vụ đánh đoàn tàu chở sĩ quan Pháp. Dù lính tuần tiễu đi qua khi mìn vừa được chôn, ông ra hiệu cho tổ nằm yên. Khi đoàn tàu đến, mìn phát nổ; nguồn ghi trận này làm 100 sĩ quan Pháp thiệt mạng [1].
Danh hiệu và những năm cuối
Năm 1954, Bùi Chát cùng đơn vị tập kết ra Bắc. Ngày 31/8/1955, Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phong tặng ông danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân [1]. Cổng thông tin thành phố giới thiệu ông là người đầu tiên quê Quảng Nam được nhận danh hiệu này trong thời kháng chiến chống Pháp, đồng thời thuộc lớp chiến sĩ đầu tiên của lực lượng vũ trang Quân khu V được phong Anh hùng [1].
Nguồn cũng ghi ông được tặng Huân chương Chiến công hạng III, Huân chương Quân công hạng III và được tỉnh, Liên khu khen thưởng mười lần với danh hiệu chiến sĩ thi đua Liên khu V [1]. Năm 1966, ông trở lại chiến trường miền Nam, làm chính trị viên phó tiểu đoàn và hy sinh trong năm ấy [1].
Tra cứu liên quan
- Quê quán: phường Hội An Tây; địa danh đô thị: phố cổ Hội An
- Tuyến hoạt động: đèo Hải Vân, đường từ Đà Nẵng đi Huế qua Hải Vân
- Nhân vật cùng chuyên mục: Võ Chí Công, danh nhân xứ Quảng
Điều còn chưa rõ
- Nguồn không ghi ngày sinh, ngày mất hoặc địa điểm hy sinh của Bùi Chát [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Bài tiểu sử ghi quê ở xã Cẩm Hà, thị xã Hội An, tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng. Đối chiếu địa giới hiện nay, Cẩm Hà cũ thuộc phường Hội An Tây; tên đơn vị hành chính ở thời điểm ghi trong tiểu sử cần được đối chiếu thêm [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Các con số thương vong và chiến lợi phẩm trong những trận đánh được thuật lại từ một bài tiểu sử; chưa có hồ sơ trận đánh độc lập để đối chiếu [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Cổng Thông tin điện tử thành phố Đà Nẵng, “Bùi Chát (1925 – 1966)”, 03/02/2012, https://danang.gov.vn/en/web/dng/-/bui-chat-1925-1966-i, truy cập 23/10/2026.
