Trang này gom các bài về con người trên trang. “Xứ Quảng” ở đây hiểu rộng: người sinh ra trên đất Đà Nẵng và Quảng Nam cũ, hai tỉnh thành hợp nhất từ ngày 1/7/2025 [1], và cả những người nơi khác đến mà để lại dấu vết ở đây. Mỗi dòng chỉ tóm một ý; nguồn nằm trong từng bài.
Champa và trước thế kỷ XVI
| Nhân vật | Gắn với đất này vì |
|---|---|
| Indravarman II | Vua Champa, dựng Phật viện Đồng Dương năm 875 |
| Công chúa Huyền Trân | Cuộc hôn nhân với vua Chế Mân năm 1306 |
| Nguyễn Cảnh Chân | An phủ sứ đầu tiên của lộ Thăng Hoa (1402) |
Thời các chúa Nguyễn
| Nhân vật | Gắn với đất này vì |
|---|---|
| Francisco de Pina | Giáo sĩ học tiếng Việt ở Thanh Chiêm |
| Alexandre de Rhodes | Đến Hội An năm 1625; ghi chữ “Turon” trên bản đồ |
| Thoại Ngọc Hầu | Sinh ở làng An Hải; chỉ huy đào kênh Vĩnh Tế |
| Nguyễn Văn Trương | Tướng thủy quân, một trong Ngũ hổ tướng Gia Định |
Thế kỷ XIX: triều Nguyễn và chống Pháp
| Nhân vật | Gắn với đất này vì |
|---|---|
| Nguyễn Tri Phương | Chỉ huy giữ Đà Nẵng năm 1858 |
| Đỗ Thúc Tịnh | Tiến sĩ đầu tiên của huyện Hòa Vang |
| Phạm Phú Thứ | Người Gò Nổi, viết Tây hành nhật ký |
| Hoàng Diệu | Người Điện Bàn, giữ thành Hà Nội năm 1882 |
| Ông Ích Khiêm | Vị tướng làng Phong Lệ |
| Trần Văn Dư | Hội chủ đầu tiên của Nghĩa hội Quảng Nam |
| Nguyễn Duy Hiệu | Thủ lĩnh Nghĩa hội Quảng Nam |
| Phạm Như Xương | Hoàng giáp, tham gia Nghĩa hội Quảng Nam |
Duy Tân và đầu thế kỷ XX
| Nhân vật | Gắn với đất này vì |
|---|---|
| Nguyễn Thành (Tiểu La) | Duy Tân hội ra đời tại nhà ông năm 1904 |
| Phan Bội Châu | Cùng Nguyễn Thành lập Duy Tân hội ở Quảng Nam |
| Cường Để | Được tôn làm hội chủ Duy Tân hội |
| Phan Châu Trinh | Người Tây Lộc, chủ trương canh tân |
| Huỳnh Thúc Kháng | Mười ba năm Côn Đảo, làm báo Tiếng Dân |
| Trần Quý Cáp | Tiến sĩ mở lớp chữ Pháp, bị xử năm 1908 |
| Thái Phiên và Trần Cao Vân | Lãnh đạo cuộc khởi nghĩa năm 1916 |
| Phan Khôi | Tác giả bài “Tình già” mở đầu Thơ mới |
| Phan Thanh | Đại biểu Viện Dân biểu Trung Kỳ, mất năm 1939 |
| Phan Quang | Tiến sĩ năm 1898, nhóm Ngũ phụng tề phi |
| Phan Thúc Duyện | Nhà Duy tân thực hành ở Phong Thử |
| Lê Cơ | Lập trường học, hội buôn ở Phú Lâm |
| Nguyễn Hiển Dĩnh | Cụ Tuần An Quán, mở trường hát ở quê |
Người Pháp và giới nghiên cứu Chăm
| Nhân vật | Gắn với đất này vì |
|---|---|
| Charles Lemire | Gom tượng Chăm về Tourane, 1891-1892 |
| Camille Paris | Chủ bưu điện Tourane, tìm tượng Chăm |
| Henri Parmentier | Vận động lập Bảo tàng Điêu khắc Chăm |
| Jean-Yves Claeys | Khai quật Trà Kiệu năm 1927-1928 |
Thế kỷ XX: kháng chiến và văn hóa
| Nhân vật | Gắn với đất này vì |
|---|---|
| Võ Chí Công | Bí thư Khu ủy Khu 5, Chủ tịch Hội đồng Nhà nước |
| Mẹ Nguyễn Thị Thứ | Nguyên mẫu tượng đài trên núi Cấm |
| Trần Thị Lý | Nguyên mẫu bài thơ “Người con gái Việt Nam” |
| Nguyễn Văn Trỗi | Người thợ điện quê Thanh Quýt |
| Hoàng Châu Ký | Người Hội An, soạn giả và nhà nghiên cứu tuồng |
| Nguyễn Văn Xuân | Nhà văn, “nhà Quảng Nam học” |
| Bùi Giáng | Nhà thơ làng Thanh Châu |
| Nguyễn Trác | Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam |
| Lê Văn Hiến | Bộ trưởng Tài chính, người Phước Ninh |
| Lê Thị Xuyến | Người phụ nữ xứ Quảng đầu tiên có bằng Diplome |
| Phan Khoang | Nhà sử học, tác giả Việt sử Xứ Đàng Trong |
| Phan Du | Nhà văn, nhà báo làng Phước Đức |
| Nam Trân | Nhà thơ, hội viên sáng lập Hội Nhà văn |
| Văn Cận | Nhạc sĩ Đà Nẵng, hy sinh năm 1968 |
Tra cứu liên quan
- Tra thêm: Trương Công Hy.
- Tra thêm: Huỳnh Thị Bảo Hòa.
- Tra thêm: Hoàng Dư Khương, Châu Thượng Văn, Phan Bá Phiến.
- Tra thêm: Bùi Chát, Phạm Đức Nam, Đỗ Quang, Thái Thị Bôi, Trương Chí Cương.
- Tra thêm: Võ Quí Huân, Phạm Tứ.
- Tra thêm: Phan Thành Tài.
- Tra thêm: Lê Đình Thám, Lê Đình Dương.
- Tra thêm: Lê Vĩnh Khanh, Lê Vĩnh Huy, Trần Huỳnh.
- Tướng lĩnh: Hồ Học, Nguyễn Huy Chương.
- Quan lại và nghệ sĩ: Nguyễn Văn Xán, Nguyễn Văn Cháu, Thái Nghĩa.
- Nghệ sĩ, nhà văn: Đinh Gia Thắng, Dương Thị Xuân Quý.
- Văn nghệ sĩ và chính khách: Phan Huỳnh Điểu, Nguyễn Văn Bổng, Khương Hữu Dụng, Hồ Nghinh.
- Nhà khoa học, chính khách, nghệ sĩ: Hoàng Tụy, Huỳnh Ngọc Huệ, Huỳnh Bá Thành, Phạm Văn Hạng.
- Duy Tân hội: Đỗ Đăng Tuyển.
- Khoa bảng và người khai canh: Lê Thiện Trị, Bùi Tấn Diên.
- Đốc học và tướng lĩnh: Trần Đình Phong, Nguyễn Văn Trương.
- Phong trào: Nghĩa hội Quảng Nam
- Nghệ thuật: tuồng xứ Quảng
Về truyền thống học hành: khoa bảng Điện Bàn, Văn thánh Thăng Bình, Nghĩa thục Cẩm Toại.
Điều còn chưa rõ
- Danh sách này mới gồm những người đã có bài trên trang, chưa phải danh sách đầy đủ danh nhân xứ Quảng. Một số người còn thiếu bài, như Phạm Như Xương, vì chưa tìm đủ nguồn đáng tin [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Cách chia giai đoạn là của trang, chỉ để dễ tra; nhiều người hoạt động qua nhiều giai đoạn.
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Quốc hội, Nghị quyết 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, 2025, https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Bo-may-hanh-chinh/Nghi-quyet-202-2025-QH15-660927.aspx, truy cập 19/10/2026.
