Bún sông không phải là sợi bún làm từ gạo mà là tên gọi dân gian của một loài động vật thủy sinh sống ở sông Cu Đê [1]. Loài này chỉ xuất hiện theo mùa và được người dân khai thác để chế biến thành món ăn [1]. Theo bài báo, sông Cu Đê nổi danh với nhiều món đặc sản chế biến từ cá đối, các loại tôm, rong biển, và đặc biệt là bún sông [1].
Đặc tính sinh thái của loài thủy sinh
Theo lời một người dân làng Thủy Tú trên Báo Đà Nẵng, bún sông thực chất là động vật chứ không phải loài thực vật [1]. Dưới làn nước trong của sông Cu Đê, sinh vật này kết thành từng chùm gồm nhiều tua nhập lại trông giống những sợi bún và di chuyển như sứa biển [1]. Người dân cho biết cá thể mẹ của loài bún sông có dạng như con sứa, mang tính hung dữ và nằm ẩn dưới đáy sông [1].
Loài thủy sản này chỉ xuất hiện vào mùa xuân, kéo dài khoảng hơn một tháng từ đầu tháng Hai đến cuối tháng Ba âm lịch [1]. Tuy nhiên, sự xuất hiện của chúng phụ thuộc nhiều vào thời tiết từng năm, có năm xuất hiện nhưng cũng có năm không có [1].
Cách khai thác và sơ chế
Để thu hoạch bún sông, những người làm nghề sông nước phải lặn xuống đáy sông Cu Đê để xúc hoặc sử dụng lờ thả chìm xuống đáy vớt lên [1]. Nơi bún sông sinh trưởng nhiều là khúc sông phía thượng nguồn, xưa chảy qua làng Thủy Tú [1].
Sau khi được vớt lên khỏi lòng sông, bún sông được rửa sạch bằng rổ để lọc bỏ tạp chất [1]. Người dân sau đó đem ngâm bún trong nước qua đêm để bớt vị mặn [1]. Trước khi đem ra chế biến món ăn, bún sông cần được trụng qua nước sôi [1]. Thao tác trụng bún đòi hỏi phải thật nhanh tay; nếu để ngâm lâu trong nước sôi, sợi bún sẽ bị mất màu xanh tự nhiên và mất đi độ giòn [1].
Từ món ăn chống đói đến món gỏi trộn
Với người dân vùng Thủy Tú, bún sông từng là món chống đói; từ xa xưa người dân đã biết lặn xúc bún về trộn với đậu phộng [1].
Về sau, bún sông được người dân chế biến thành món gỏi trộn với nhiều nguyên liệu khác [1]. Bún sau khi rửa sạch để ráo nước sẽ được trộn cùng tôm đất, thịt ba chỉ xắt hạt lựu, đậu phộng, rau thơm cùng các gia vị như đường, nước mắm, ớt, tỏi và tiêu xay [1].
Bí quyết quyết định chất lượng của món ăn nằm ở khâu trộn [1]. Sau khi xào tôm và thịt để làm nhưn, người nấu bắt buộc phải chờ cho phần nước nhưn nguội hẳn rồi mới trút vào trộn đều cùng bún sông [1]. Nếu trộn lúc nhưn còn nóng, hơi nóng sẽ làm sợi bún bị mềm nhũn và mất đi sắc xanh [1].
Tra cứu liên quan
- Sông ngòi liên quan: sông Cu Đê, sông Nam Ô
- Địa bàn và văn hóa: làng Nam Ô
- Đặc sản cửa biển: gỏi cá Nam Ô, nước mắm Nam Ô
Điều còn chưa rõ
- Tên gọi khoa học và phân loại sinh học chính xác của loài bún sông chưa được xác định trong nguồn [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Ranh giới phân bố cụ thể của loài bún sông trên sông Cu Đê và nguyên nhân khiến chúng năm có năm không chưa được các nghiên cứu sinh học ghi nhận [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Đậm đà bún sông Cu Đê”, 20/04/2024, https://baodanang.vn/dam-da-bun-song-cu-de-3236751.html, truy cập 26/10/2026.
