Gà tre Đèo Le là sản vật ẩm thực gắn liền với khu vực Đèo Le và suối Nước Mát tại xã Quế Sơn [1][2]. Khu vực chân đèo tập trung nhiều hàng quán chế biến gà phục vụ khách qua lại và khách ghé suối Nước Mát [1]. Giống gà này là gà tre bản địa được nuôi theo phương thức chăn thả tại các triền đồi địa phương [1][2].
Đặc điểm giống gà và chăn nuôi
Gà Đèo Le thuộc giống gà tre bản địa có thân hình nhỏ gọn, cơ thể săn chắc và bộ lông mượt [2]. Phương thức chăn nuôi tại Quế Sơn là thả vườn tự nhiên trên các triền đồi, gà vận động liên tục và tìm ăn các loại thức ăn tự nhiên như lúa, bắp cùng côn trùng [2]. Nhờ nguồn gen đặc hữu kết hợp điều kiện vận động ngoài tự nhiên, thịt gà giữ được độ dai và vị ngọt [2]. Người dân địa phương còn nuôi gà tre để phục vụ nhu cầu thờ cúng, tâm linh do vóc dáng và khối lượng phù hợp thị hiếu [2].
Trước áp lực của các giống gà công nghiệp và gia cầm ngoại nhập, một số hộ chăn nuôi tại địa phương đã áp dụng phương thức bán chăn thả để bảo tồn nguồn gen thuần chủng [2]. Điển hình tại thôn 4, xã Quế Sơn có mô hình nuôi gà giống của ông Nguyễn Văn Công với quy mô đàn bố mẹ khoảng 300 con (gồm 250 gà mái và 50 gà trống thuần chủng), dùng máy ấp công nghiệp sản xuất 12.000 – 15.000 con giống mỗi năm cung ứng cho người nuôi trong vùng [2]. Quy trình nhân giống kiểm soát khâu chuồng trại, định kỳ thay gà trống và cách ly với các giống gà khác để giữ độ thuần [2].
Cách chế biến và thưởng thức
Theo Báo Tin tức và Dân tộc, người địa phương cho rằng gà đèo Le có hương vị riêng nhờ dùng nguồn nước ngọt từ mạch suối Nước Mát để chế biến [1]. Gà thường được mổ làm thịt khi khách yêu cầu [1]. Món ăn phổ biến nhất là gà luộc nguyên con cùng hành tím đập dập [1]. Khi bưng lên bàn ăn, con gà luộc được tạo hình cánh tiên, dọn kèm đĩa rau răm, một ít lá chanh thái nhỏ, muối tiêu cùng ớt xanh [1]. Khách dùng kéo và găng tay nilon để tự cắt hoặc xé thịt gà rồi trộn với rau răm trước khi ăn [1].
Ngoài món luộc, các quán dọc chân Đèo Le còn phục vụ món gà nướng và gà rô ti [1]. Hai món này cần thời gian tẩm ướp tiêu, muối, ớt khoảng 30 – 40 phút trước khi nấu chín [1]. Thói quen ăn thịt gà kèm rau răm xé nhỏ là nét ẩm thực quen thuộc của người dân đất Quảng [1]. Nước luộc gà và bộ lòng (gồm tim, gan, mề, tiết) được chế biến thành món ăn kèm như cháo gà nấu tiêu hành, miến gà hoặc xôi trắng trộn lòng gà xào gia vị [1]. Điểm dừng chân chân đèo có hàng chục quán ăn nằm dọc hai bên đường, kết hợp cùng tuyến tham quan cảnh quan suối Nước Mát [1].
Tra cứu liên quan
- Địa phương: xã Quế Sơn
- Món ăn Quế Sơn: phở sắn Đông Phú, bánh đăng báo
- Di tích lịch sử lân cận: khu tưởng niệm Hòn Tàu – Đèo Le
- Địa giới hành chính: bảng tra phường xã Đà Nẵng
Điều còn chưa rõ
- Khối lượng của giống gà có sự chênh lệch lớn giữa hai tài liệu: bài báo năm 2018 ghi mỗi con chỉ nặng 0,6 – 0,8 kg [1], trong khi thông tin khuyến nông năm 2026 nêu gà xuất bán lúc 5,5 – 6 tháng tuổi đạt 1,2 – 1,4 kg đối với gà trống và 1 – 1,2 kg đối với gà mái [2] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Chiều dài và vị trí nguồn phát nguyên cụ thể của con suối Nước Mát chưa thấy tài liệu nào mô tả chi tiết [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Tin tức và Dân tộc – TTXVN, “Gà đèo Le – đặc sản gây thương nhớ của Quảng Nam”, 06/03/2018, https://dantocmiennui.baotintuc.vn/ga-deo-le-dac-san-gay-thuong-nho-cua-quang-nam-post1321062.html, truy cập 23/10/2026.
- Trung tâm Khuyến nông thành phố Đà Nẵng, “GIỮ GÌN VÀ PHÁT TRIỂN GÀ TRE ĐÈO LE – GIỐNG VẬT NUÔI BẢN ĐỊA QUẾ SƠN”, 13/04/2026, https://khuyennong.danang.gov.vn/chi-tiet-tin/group/6/nid/2772/giu-gin-va-phat-trien-ga-tre-deo-le–giong-vat-nuoi-ban-dia-que-son, truy cập 23/10/2026.
