Bánh đăng báo bắt đầu từ củ sắn, nguyên liệu từng gắn với những năm tháng đói khó ở Quế Sơn. Khi món bánh được làm trong bếp, nó cũng báo hiệu dịp Tết hoặc ngày lễ có con cháu trở về [1].
Tên gọi gắn với màu bánh
Bài báo mô tả bánh đăng báo là món làm từ sắn, từng được ăn phổ biến tại vùng Quế Sơn trong thời kỳ khó khăn [1]. Người dân nghĩ cách tráng sắn thành bánh để đổi cách ăn, thay vì chỉ luộc hoặc độn cơm bằng sắn [1].
Theo lời bà Võ Thị Soạn được bài báo dẫn lại, cách làm trước kia đơn giản và vội. Bánh thường có màu nâu, đôi khi lẫn phần sắn sẫm màu, khiến người ta liên tưởng đến tờ báo cũ; từ đó có tên gọi bánh đăng báo [1]. Đây là cách giải thích dân gian được ghi trong bài, chưa phải kết luận về nguồn gốc tên gọi.
Từ củ sắn thành bánh
Quy trình được ông Nguyễn Xuân mô tả bắt đầu bằng việc lột vỏ sắn tươi, ngâm qua nhiều đêm rồi phơi nắng ba đến bốn ngày [1]. Khi sắn khô, người làm đem xay thành bột, gột bột thành hồ dẻo, trải lên lá chuối và cán mỏng [1].
Bánh được hấp trong nồi nước, không luộc. Bà Soạn giải thích rằng hấp giúp giữ độ mềm dẻo và vị bùi ngọt của sắn, còn luộc làm bánh nhạt [1]. Khi chín, bánh chuyển từ trắng đục sang nâu; cả nhà gỡ bánh khỏi lá chuối, để nguội rồi cuộn và cắt thành sợi [1].
Khâu chuẩn bị kéo dài nhiều ngày vì phải ngâm, phơi và chế biến thủ công. Bài báo nhấn mạnh công việc cần sự góp tay của nhiều người trong gia đình, từ người chuẩn bị bột đến người trông bếp và xếp bánh [1].
Món ăn của ngày sum họp
Trong ký ức của bà Soạn, bánh thuở trước giúp người dân vùng núi Quế Sơn có món ăn no lâu, tiện mang theo khi ra đồng hoặc lên núi [1]. Cách làm hiện được bà kể lại công phu hơn, trong khi món bánh gợi lại thời kỳ sắn là thức ăn thường ngày [1].
Bài báo cho biết chỉ còn một số gia đình giữ cách làm này [1]. Món ăn vì vậy tồn tại trong không gian gia đình và ký ức địa phương. Khi nồi bánh được chuẩn bị vào dịp Tết hay lễ, công đoạn làm bánh trở thành việc chung của các thành viên, đặc biệt là những người đi xa trở về [1].
Tra cứu liên quan
- Địa danh: xã Quế Sơn, xứ đất cũ Đà Nẵng
- Ẩm thực: phở sắn Đông Phú, mì Quảng, đặc sản Đà Nẵng, bánh in bột đậu
Điều còn chưa rõ
- Bài báo kể cách giải thích tên gọi từ màu bánh, nhưng không dẫn tư liệu về thời điểm tên gọi xuất hiện [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Bài không nêu số hộ còn giữ nghề tại thời điểm hiện nay [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Bánh đăng báo – món ‘độc’ Quảng Nam”, 31/01/2017, https://baodanang.vn/channel/5414/201701/banh-dang-bao-mon-doc-quang-nam-2536879/, truy cập 23/10/2026.
