Tháng 6 và tháng 10 âm lịch, mùa cưới hỏi, các làng ở Điện Thọ gần như vắng hoe: người làm nghề nấu tiệc đều ra thành phố và đi khắp nơi phục vụ đám, ở làng chỉ còn “người lớn và trẻ con” [2]. “Làng đầu bếp” là cách báo Tuổi Trẻ gọi các thôn chuyên nấu tiệc thuê của xã Điện Thọ (trước 7/2025, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam), nay thuộc xã Điện Bàn Tây [1][2]. Bài năm 2024 ghi người ta còn gọi vui là “những làng đầu bếp, làng sự kiện” [3].
Nghề bắt đầu từ khi nào: mỗi nguồn một mốc
Ba bài Tuổi Trẻ viết về nghề này ở ba thời điểm, mỗi bài nêu một mốc khởi đầu khác nhau, gắn với một thôn khác nhau:
- Bài năm 2014 (làng Đông Hòa): Hội Phụ nữ xã Điện Thọ cho rằng “cái nôi” của nghề là làng Đông Hòa, do chị Mai Thị Tằm gây dựng [1]. Chị Tằm bắt đầu nấu cho các đám trong làng “ngót 20 năm trước” tính đến năm 2014, mỗi đám 10 – 15 mâm [1]. Để học thêm món, chị bán một chỉ vàng lấy 500.000 đồng, gửi vào TP Hồ Chí Minh mua sách dạy nấu ăn [1].
- Bài năm 2020 (làng Châu Lâu): ông Trương Đức Thương, phó bí thư chi bộ làng Châu Lâu, kể cuộc sống gia đình ông thay đổi từ năm 2010, khi nghề nấu tiệc nở rộ ở các làng quanh ông [2]. Ông ra Đà Nẵng học nấu ăn cấp tốc ở nhà hàng [2].
- Bài năm 2024 (Châu Lâu, Phong Thử, La Huân, Thôn Tây): người dân các thôn này trước đa phần làm nông, làm thợ nề; mọi thứ thay đổi khi “cách nay chừng 15 năm” một số người giỏi nấu ăn nhận đơn của khách thành phố rồi đưa về làng nấu [3].
Từ nấu giúp đến dịch vụ trọn gói
Chị Tằm kể ban đầu chỉ là nấu giúp người làng, phải tự làm thịt gà, thịt heo [1]. Sau đó chị cùng 3 – 4 chị em nấu thuê ở Điện Thọ, rồi các xã lân cận và các huyện khác của tỉnh [1]. Theo bài năm 2014, khoảng bảy năm trước đó, sau một đám ở xã Điện Ngọc (trước 7/2025, thị xã Điện Bàn), khách Đà Nẵng tìm đến, và chị nhận nấu một đám cưới gần 500 khách ở quận Sơn Trà (trước 7/2025) [1].
Bài năm 2020 ghi nhiều gia đình đã chuyển từ đi nấu thuê sang làm chủ dịch vụ, phục vụ tiệc tới TP Hồ Chí Minh, Huế [2]. Ông Trương Văn Nam, chủ dịch vụ Nam Quý, từng có trại gà nhưng mất trắng vì dịch cúm năm 2008; ông ra Đà Nẵng học nấu ăn, về làng tự gầy dựng cơ sở, và cơ sở phát lên từ năm 2015 [2]. Năm 2020 ông cho biết có 9 nhân viên chính thức, hơn 100 người làm thời vụ, mỗi ngày nhận khoảng 7 tiệc, phục vụ tối đa 4.000 khách [2].
Bài năm 2024 cho biết bà Nguyễn Thị Quý, vợ ông Nam, là hiệu trưởng mầm non về hưu, và cả gia đình chuyển hẳn sang nấu tiệc, tổ chức sự kiện chừng 10 năm nay [3].
Số hộ, số cơ sở: không cộng gộp
Các con số dưới đây đo ở những phạm vi khác nhau, không cộng hay so trực tiếp với nhau:
- Năm 2014: riêng làng Đông Hòa có 60 cơ sở dịch vụ nấu ăn; cả xã Điện Thọ có 150 hộ làm dịch vụ nấu ăn, giải quyết việc làm cho 500 lao động (theo Hội Phụ nữ xã) [1].
- Năm 2020: làng Châu Lâu có 361 hộ, trong đó hơn 60 dịch vụ phục vụ tiệc [2]. Chủ tịch Hội Phụ nữ xã cho biết 9 làng của xã có tới 300 cơ sở phục vụ tiệc lớn nhỏ [2].
- Năm 2024: trên dưới 150 hộ ở xã còn duy trì nghề, nhiều nhất là thôn Châu Lâu với 40 hộ [3].
Mùa tất niên
Bài năm 2024 tả cơ sở ẩm thực Bông Hương của ông Trương Văn Thông ở thôn Châu Lâu: từ ngày 2 tháng chạp, vợ chồng ông và mấy chục lao động gần như chỉ ngủ vài tiếng mỗi ngày, có ngày phục vụ vài nghìn suất ăn [3]. Đơn đặt hàng được ghi lên bìa giấy cứng nối dài cả mét, dán lên trụ tường cho người nấu cùng xem [3].
Bà Quý cho biết vào mùa này phải thuê mấy chục người, trả công 400.000 đồng/người mỗi ngày, có ngày nấu cho 3.000 – 4.000 khách, chủ yếu là tiệc tất niên ở Đà Nẵng [3]. Việc nấu phải xong muộn nhất 13 giờ mỗi ngày; đồ ăn bọc ni lông, xếp thùng xốp, chở bằng xe máy ra thành phố [3].
Quản lý nghề
Theo bài năm 2020, vì nghề phát triển nhanh, xã Điện Thọ giao việc quản lý cho Hội Phụ nữ xã; xã tổ chức các khóa dạy nấu ăn và tập huấn vệ sinh an toàn thực phẩm, người học được cấp chứng chỉ từ các trung tâm dạy nghề, cơ sở y tế [2]. Các nguồn gọi đây là “làng đầu bếp”, không nói nơi này đã được công nhận làng nghề; danh sách làng nghề được công nhận xem ở bài làng nghề truyền thống Đà Nẵng.
Tra cứu liên quan
- Địa bàn: xã Điện Bàn Tây, làng Phong Thử
- Nghề ở Đà Nẵng: làng nghề truyền thống Đà Nẵng
Điều còn chưa rõ
- Nghề nấu tiệc thuê ở Điện Thọ bắt đầu khi nào: bài 2014 dẫn trường hợp chị Mai Thị Tằm vào nghề “ngót 20 năm” trước năm 2014 [1]; bài 2020 nói nghề nở rộ từ năm 2010 [2]; bài 2024 ghi “cách nay chừng 15 năm” [3]. Ba mốc gắn với các thôn khác nhau [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Số hộ làm nghề toàn xã: 150 hộ (2014) [1], 300 cơ sở (2020) [2], trên dưới 150 hộ (2024) [3]; các nguồn không nói cách đếm nên chưa thể kết luận nghề tăng hay giảm [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Nơi này có được công nhận làng nghề hay chưa: các nguồn đã tải không nhắc [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 11/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Tuổi Trẻ, “Làng đầu bếp”, 05/09/2014, https://tuoitre.vn/lang-dau-bep-641566.htm, truy cập 04/11/2026.
- Báo Tuổi Trẻ, “Đẹp thay những bàn tay lao động – Làng đầu bếp ‘lên đời'”, 12/07/2020, https://tuoitre.vn/dep-thay-nhung-ban-tay-lao-dong-lang-dau-bep-len-doi-20200711204151537.htm, truy cập 04/11/2026.
- Báo Tuổi Trẻ, “Làng ‘nấu tiệc’ cuối năm, những tờ đơn đặt hàng dài cả mét”, 30/01/2024, https://tuoitre.vn/lang-nau-tiec-cuoi-nam-nhung-to-don-dat-hang-dai-ca-met-20240130145944093.htm, truy cập 04/11/2026.
