Tháng 8/2024, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa một tô mì vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Tên chính thức trong quyết định là “Tri thức dân gian mì Quảng” [1][2].
Chữ “tri thức” ở đây có lý do: thứ được ghi nhận là cách làm, từ hạt gạo đến sợi mì, chứ không phải một công thức cố định.
Sợi mì làm từ gạo
Mì Quảng không làm từ bột mì. Gạo được ngâm khoảng bốn giờ, xay thành bột nước, rồi tráng thành lá mỏng trên nồi nước sôi, đậy nắp hấp chừng năm đến bảy phút [2].
Lá mì chín được thoa một lớp dầu phộng cho khỏi dính, rồi xắt thành sợi to bản, khoảng 1 cm [2]. Dầu phộng là dầu ép từ đậu phộng, tức lạc.
Nhân gì cũng được
Phần nhân, tức thức ăn chan lên mì, rất tự do: gà, heo, bò, tôm, ếch, trứng, cá lóc. Nước hầm nhân được giữ lại làm nước dùng [2]. Tô mì ăn cùng đậu phộng rang và bánh tráng nướng giòn [2].
Báo Sài Gòn Giải Phóng viết rằng món ăn gắn với những lưu dân đi về phương Nam, gặp nguyên liệu gì trên đường thì tiếp nhận và biến đổi nguyên liệu ấy [1]. Điều đó giải thích vì sao mì Quảng có nhiều biến thể đến vậy.
Vì sao hồ sơ đổi tên
Ngày 10/8/2023, UBND tỉnh Quảng Nam đề nghị ghi danh “Nghề chế biến mì Quảng” [2]. Một năm sau, quyết định của Bộ dùng tên “Tri thức dân gian mì Quảng” [1][2].
Điều còn chưa rõ
Mì Quảng có từ bao giờ? Các nguồn chúng tôi đọc chỉ nói chung là món ăn theo chân lưu dân, không nêu thời điểm. Chi tiết quen thuộc về sợi mì vàng nhuộm nghệ và làng mì Phú Chiêm cũng chưa được bài này viết tới, vì chưa có nguồn đủ tin cậy.
Ít người biết
- Sợi mì Quảng được tráng thành lá rồi mới xắt, giống cách làm bánh phở hơn là cách làm mì sợi [2].
- Nước dùng của tô mì chính là nước hầm phần nhân [2].
- Năm 2024, trang ẩm thực Taste Atlas xếp mì Quảng đứng đầu danh sách 100 món ngon nhất Việt Nam của họ [1].
Đến tận nơi
Theo Tạp chí Công Thương, một tô mì Quảng năm 2024 có giá khoảng 25.000 đến 40.000 đồng [2]. Quê của món ăn nay nằm trọn trong thành phố Đà Nẵng mới; một món đặc sản khác của vùng, nước mắm Nam Ô, cũng là di sản quốc gia.
Nguồn tham khảo
- Sài Gòn Giải Phóng, “Mỳ Quảng trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia”, 12/8/2024, https://www.sggp.org.vn/my-quang-tro-thanh-di-san-van-hoa-phi-vat-the-quoc-gia-post753709.html, truy cập 11/10/2026.
- Tạp chí Công Thương, “Tri thức dân gian Mỳ Quảng là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia”, 12/8/2024, https://tapchicongthuong.vn/tri-thuc-dan-gian-my-quang-la-di-san-van-hoa-phi-vat-the-quoc-gia-124971.htm, truy cập 11/10/2026.
