Nhà thờ Tập linh nghề cá tọa lạc trong một con hẻm trên đường Trần Cao Vân, thuộc địa bàn phường Thanh Khê Đông cũ (trước 7/2025: thuộc quận Thanh Khê; nay thuộc phường Thanh Khê), thành phố Đà Nẵng [1]. Đây là công trình tâm linh gắn liền với đời sống của cộng đồng cư dân vạn chài ven biển, được khởi dựng từ thời vua Gia Long để tưởng nhớ và cúng bái những hương linh ngã xuống giữa biển khơi [1]. Di tích đã được Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng công nhận xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa cấp thành phố vào năm 2011 [1].
Lịch sử khởi dựng và các lần trùng tu
Theo nội dung tấm bia “Nguồn gốc lịch sử Nhà thờ Tập linh làng Thanh Khê” dựng trước cổng tam quan, ngôi nhà thờ ban đầu được khởi dựng vào năm Bính Dần (1806) dưới triều vua Gia Long do chư phái tộc và người dân làng Thanh Khê chung tay đóng góp xây dựng [1]. Ban đầu, công trình được dựng đơn sơ ở khu vực sát bờ biển để làm nơi thờ cúng thần linh và các vong linh [1].
Biến cố lớn diễn ra vào ngày 23/3/1893, khi đoàn ngư dân hai làng Thanh Khê và Hà Khê đi đánh bắt cá chuồn ngoài khơi xa thì gặp trận cuồng phong bão tố khiến nhiều người thiệt mạng và mất tích [1]. Trước nỗi đau mất mát to lớn của người dân vạn chài, làng đã khẩn nguyện quy tụ những linh hồn vắn số về thờ tự chung dưới mái nhà thờ này, từ đó hình thành tên gọi “Tập linh từ” với ý nghĩa là nơi tập hợp các vong linh để chăm lo hương khói hằng năm [1]. Theo văn bia, nhà thờ đã trải qua năm lần trùng tu lớn vào các năm Quý Tỵ (1893), Bính Tý (1911 – thời điểm chuyển dời từ mép biển về hẻm đường Trần Cao Vân ngày nay), Tân Mùi (1931), Tân Mùi (1991) và Canh Tý (2020) [1]. Nơi đây không chỉ thờ cúng những người tử nạn trong trận bão năm 1893 mà còn thờ các ngư dân gặp nạn trong các trận bão về sau, đặc biệt là các nạn nhân cơn bão Chanchu năm 2006 [1].
Không gian thờ tự và hiện vật làng chài
Tục thờ phụng tại Nhà thờ Tập linh phản ánh văn hóa ứng xử đầy tính nhân văn, sẻ chia hoạn nạn của cư dân ven biển làng Thanh Khê [1]. Hằng năm, ngày 23 tháng 3 âm lịch trở thành ngày lễ thiêng liêng để dân làng làm lễ cúng bái, tưởng nhớ các nạn nhân đã vùi thân nơi biển cả và cầu xin ơn trên che chở cho ngư dân vượt qua sóng gió [1].
Bên cạnh chức năng tín ngưỡng, nhà thờ còn lưu giữ nhiều hiện vật quý giá như một bảo tàng thu nhỏ về nghề đánh cá của làng [1]. Trong khuôn viên và gian thờ hiện diện các mô hình thuyền nan, ghe gỗ, thúng chai, mành lưới truyền thống, đặc biệt là những chiếc thuyền gỗ biểu trưng cho các ghe thuyền gặp nạn trong trận bão năm 1893 [1]. Gian thờ còn lưu giữ bức tượng Ông Chài tay cầm mành lưới và con cá do ngư dân địa phương vớt được ngoài khơi biển vào năm 1990 [1].
Mộ phần Tiền hiền làng Thanh Khê Hồ Văn Tri
Ngay trước cửa và trong khuôn viên Nhà thờ Tập linh còn lưu giữ ngôi mộ của ngài Hồ Văn Tri, vị Tiền hiền khai canh lập nên làng Thanh Khê [1]. Vào năm 1627, khi mới lên 8 tuổi, ngài đã cùng cha rời quê đi vào phương Nam, ban đầu dừng chân ở xã Phú Lộc rồi sau đó đến thôn Thanh Khê khai khẩn đất hoang lập làng lập xóm (“tiền khai Phú Lộc xã, hậu khai Thanh Khê thôn”) [1]. Từ một gia đình nhỏ ban đầu, con cháu ngài đã phát triển thành dòng họ đông đúc với nhiều chi phái [1].
Ngài mất vào năm Kỷ Tỵ (1689), hưởng thọ 70 tuổi [1]. Đến năm 1924 (năm Khải Định thứ 9), ngài được triều đình truy tặng sắc phong với mỹ hiệu “Dực bảo Trung hưng Linh phò chi thần” [1]. Mộ phần của ngài ban đầu tọa lạc tại vùng đất rừng Cẩm Bái, về sau con cháu cải táng đưa về khuôn viên Nhà thờ Tập linh [1]. Mộ có kiến trúc mộc mạc, hai bên có đôi câu đối ca ngợi công đức của ngài đối với dân làng [1]. Hằng năm vào ngày 12 tháng 4 âm lịch, con cháu tộc Hồ cùng người dân địa phương đều tề tựu làm lễ giỗ Tiền hiền làng [1].
Tra cứu liên quan
- Di tích tại Thanh Khê: đình Thanh Khê, chùa làng Thanh Khê, sổ rửa tội Hàn Mặc Tử
- Địa bàn và tên gọi: phường Thanh Khê, tên gọi Thanh Khê
Điều còn chưa rõ
- Tên gọi chính thức của ngôi nhà thờ khi mới lập vào năm Bính Dần (1806) dưới triều Gia Long trước khi đổi thành Nhà thờ Tập linh [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Địa giới cụ thể của mảnh đất rừng Cẩm Bái thuở xưa – nơi an táng ban đầu của Tiền hiền Hồ Văn Tri [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Nhà thờ Tập linh làng Thanh Khê”, 6/1/2024, https://baodanang.vn/nha-tho-tap-linh-lang-thanh-khe-3236567.html, truy cập 23/10/2026.