Văn chỉ La Châu tọa lạc giữa cánh đồng thôn Gò Hà (trước 7/2025: xã Hòa Khương, huyện Hòa Vang; nay thuộc xã Hòa Tiến) [1][2]. Theo Báo Đà Nẵng, đây là công trình văn chỉ duy nhất còn lại trên địa bàn thành phố Đà Nẵng và đã được UBND thành phố xếp hạng di tích cấp thành phố vào tháng 7/2022 [1][2].
Lịch sử khởi dựng từ giữa thế kỷ 19
Theo Phòng Quản lý di sản thuộc Bảo tàng Đà Nẵng, Văn chỉ La Châu là hình thái “văn miếu” cấp huyện [2]. Nơi đây từng là điểm sinh hoạt tinh thần của tầng lớp văn thân, sĩ phu theo hệ tư tưởng Nho giáo, đồng thời là thiết chế khuyến khích việc học tập tại địa phương [1][2]. Ngoài Văn chỉ La Châu, Báo Đà Nẵng cho biết trên địa bàn thành phố còn có Văn thánh Xuân Thiều có chức năng tương tự nhưng chưa được xếp hạng và đã được quy tập về gần miếu Hàm Trung (quận Liên Chiểu cũ) [2].
Công trình gắn liền với công lao sáng lập của tiến sĩ Đỗ Thúc Tịnh (1818 – 1862) [1][2]. Theo Báo Đà Nẵng, ông là “tiến sĩ đầu tiên và duy nhất của huyện Hòa Vang” [1][2]. Vào năm Tự Đức thứ 3 (1850), nhân chuyến về thăm quê nhà, ông đã bàn thảo cùng các vị thân hào, nhân sĩ trong Hội tư văn huyện Hòa Vang cũ để xúc tiến việc xây dựng văn chỉ [1][2]. Công trình hoàn thành vào năm Tự Đức thứ 5 (1852) [1][2]. Đến năm 2022, công trình tròn 170 năm kể từ mốc xây dựng [1][2].
Dấu tích nền móng và hệ thống văn bia
Trải qua thời gian và chiến tranh, công trình kiến trúc cũ gần như bị phá hủy hoàn toàn, hiện trường chỉ còn lại nền móng bằng gạch cùng 5 tấm văn bia bằng đá [1][2]. Trong số 5 văn bia này, có 2 văn bia bị vỡ nhưng phần văn tự khắc trên mặt đá vẫn còn nguyên vẹn chữ viết [1][2]. Hiện có một văn bia bị vỡ đang được chuyển về lưu trữ, bảo quản tại Bảo tàng Đà Nẵng [2].
Theo các bài viết trên Báo Đà Nẵng, nội dung khắc trên văn bia chủ yếu ghi chép tiến trình xây dựng, các đợt trùng kiến văn chỉ và việc đóng góp tiền của, công sức của nhân dân, thân hào địa phương [1][2]. Đáng chú ý, văn bia còn ghi danh tính những người trên đất Hòa Vang cũ học hành đỗ đạt qua các kỳ thi dưới triều Nguyễn [1][2].
Hoạt động tế tự và công tác trùng tu
Khi xưa, tại Văn chỉ La Châu luôn duy trì việc tế tự định kỳ vào tháng 2 và tháng 8 âm lịch hằng năm, được gọi là Xuân tế và Thu tế [2]. Nơi đây từng tổ chức lễ vinh danh những người đỗ đạt trong huyện, đồng thời là nơi sĩ tử và các gia đình có con em theo nghiệp đèn sách đến cúng bái nhằm cầu mong sự đỗ đạt trên đường khoa cử [2]. Về sau, hằng năm vào ngày 15/3 âm lịch, chính quyền địa phương, người dân thôn Gò Hà và con cháu tộc Đỗ vẫn tập trung về đây dâng hương tưởng niệm tiền nhân [2].
Kể từ khi hoàn thành vào năm 1852 đến năm 2022, di tích đã trải qua 5 lần trùng tu [1][2]. Lần trùng tu gần nhất được tiến hành vào năm 2015 với kinh phí gần 2 tỷ đồng trích từ nguồn ngân sách của huyện Hòa Vang cũ [1][2]. Dù chưa thành lập ban quản lý chuyên trách hay bố trí người trông coi thường xuyên, người dân trong thôn vẫn tự giác dọn dẹp vệ sinh và chăm sóc khuôn viên di tích [1][2].
Sau khi được xếp hạng di tích cấp thành phố vào tháng 7/2022 [2], chính quyền địa phương đã đề ra phương án làm bản đồ chỉ dẫn, đặt biển báo đường vào di tích, đồng thời lập quy hoạch mở rộng sân vườn, cải tạo cảnh quan và mở đường nối với đường vành đai phía nam (dự kiến triển khai trong năm 2023) [1][2].
Tra cứu liên quan
- Địa bàn lân cận: xã Hòa Tiến, xã Hòa Vang
- Nhân vật lịch sử: Đỗ Thúc Tịnh
- Di tích văn hóa – lịch sử: đình Túy Loan, nghĩa trủng Hòa Vang
Điều còn chưa rõ
- Tiến độ triển khai dự án mở đường nối vào đường vành đai phía nam sau năm 2023 [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Danh sách họ tên đầy đủ và số lượng cụ thể các vị đỗ đạt triều Nguyễn khắc trên văn bia [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Niên đại cụ thể và quy mô của 4 lần trùng tu trước đợt trùng tu năm 2015 [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Cận cảnh di tích cấp thành phố Văn chỉ La Châu”, 26/08/2022, https://baodanang.vn/can-canh-di-tich-cap-thanh-pho-van-chi-la-chau-3287351.html, truy cập 23/10/2026.
- Báo Đà Nẵng, “Bảo tồn, phát huy di tích Văn chỉ La Châu”, 20/08/2022, https://baodanang.vn/bao-ton-phat-huy-di-tich-van-chi-la-chau-3234767.html, truy cập 23/10/2026.
