Trong lịch sử cách mạng ở Hội An, chùa Kim Bửu hiện lên như một địa điểm sinh hoạt tôn giáo đồng thời là nơi hội họp, liên lạc và trú đóng. Hồ sơ di tích ghi nhận hoạt động tại chùa từ năm 1944 đến những năm cuối cuộc chiến tranh [1].
Địa điểm và sinh hoạt cộng đồng
Hồ sơ năm 2013 đặt chùa tại thôn Trung Châu, xã Cẩm Kim, thành phố Hội An [1]. Chùa gắn bó với đời sống tín ngưỡng của cư dân Kim Bồng. Vị trí trong khu vực được mô tả là có địa hình thuận lợi cho hoạt động cách mạng [1]. Theo bảng tra đơn vị hành chính, xã Cẩm Kim cũ nay thuộc phường Hội An [1].
Hội họp và liên lạc trong kháng chiến
Từ tháng 2/1944, chùa được dùng làm cơ sở liên lạc, nuôi giấu và bảo vệ cán bộ lãnh đạo của Thị ủy Hội An và Tỉnh ủy Quảng Nam [1]. Tháng 4 cùng năm, Tỉnh ủy tổ chức hội nghị tái lập tỉnh ủy lâm thời tại chùa, do Trần Văn Quế làm bí thư theo hồ sơ [1]. Hội nghị bàn việc khôi phục tổ chức Đảng, đoàn thể và đẩy mạnh tuyên truyền [1].
Cuối tháng 5/1945, Tỉnh ủy họp tại đây để phổ biến các chỉ thị chuẩn bị khởi nghĩa. Hồ sơ liên hệ cuộc họp với việc củng cố Việt Minh và các hội đoàn cứu quốc ở Kim Bồng [1]. Đây là một mắt xích địa phương trong phong trào dẫn đến cuộc giành chính quyền tháng 8/1945 tại Hội An [1].
Trong kháng chiến chống Mỹ, chùa tiếp tục là cơ sở của Thị ủy Hội An. Tháng 6/1955, người dân Cẩm Kim tập trung tại chùa cùng một số địa điểm khác để ký kiến nghị đòi thi hành Hiệp định Genève và tổ chức tổng tuyển cử [1]. Từ tháng 10–11/1967, khi hoạt động cách mạng gặp khó khăn, chùa được dùng làm nơi hoạt động ban đêm [1]. Hồ sơ còn ghi các trận đánh xảy ra gần chùa trong năm 1965, 1969 và 1974 [1].
Tu bổ và tình trạng hồ sơ
Chùa được tỉnh Quảng Nam xếp hạng di tích cấp tỉnh năm 2011. Khi di tích xuống cấp nặng trong năm 2014–2015, thành phố Hội An giao Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An làm chủ đầu tư việc tu bổ [2]. Công trình bắt đầu tháng 12/2014, hoàn thành và được nghiệm thu ngày 5/6/2015. Kinh phí được nguồn tin ghi là 941.300.000 đồng từ ngân sách thành phố [2].
Chùa Kim Bửu nối câu chuyện tín ngưỡng địa phương với lịch sử chính trị của Hội An. Cùng xem nhà lao Thông Đăng và Trường Viên Minh để nhận ra những địa điểm khác nhau mà phong trào cách mạng từng sử dụng.
Tra cứu liên quan
Điều còn chưa rõ
- Nguồn hiện có chỉ nêu thôn Trung Châu và xã Cẩm Kim cũ; muốn xác định địa chỉ đến thửa đất cần bản đồ địa giới chi tiết [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Bài nguồn năm 2013 ghi nhiều chi tiết tác chiến nhưng không dẫn hồ sơ gốc; cần đối chiếu tài liệu lưu trữ trước khi dùng như kết luận độc lập [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, “Di tích lịch sử cách mạng chùa Kim Bửu”, 13/09/2013, https://hoianheritage.danang.gov.vn/vi/di-san-van-hoa/Di-tich-lich-su/Di-tich-lich-su-cach-mang-chua-Kim-Buu-177.html, truy cập 21/10/2026.
- Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, “Nghiệm thu, bàn giao đưa vào sử dụng di tích Chùa Kim Bửu – Xã Cẩm Kim, thành phố Hội An”, 08/06/2015, https://hoianheritage.danang.gov.vn/vi/news/Tin-tuc-su-kien/Nghiem-thu-ban-giao-dua-vao-su-dung-di-tich-Chua-Kim-Buu-Xa-Cam-Kim-thanh-pho-Hoi-An-443.html, truy cập 21/10/2026.