Chùa Long Tuyền là chùa Bắc tông thuộc thiền phái Lâm Tế Chúc Thánh, ở khối 1, phường Hội An Tây (trước 7/2025: phường Thanh Hà, thành phố Hội An) [1]. Chùa do thiền sư Phổ Thoại khai sơn năm 1909 và được triều Nguyễn ban sắc tứ năm 1933 [1]. Bài viết năm 2017 của Phạm Phước Tịnh ghi chùa đã được xếp hạng di tích cấp tỉnh [3].
Người khai sơn
Thiền sư Phổ Thoại thế danh Nguyễn Văn Thọ, sinh năm 1875, người làng Kim Bồng, nay thuộc phường Hội An (trước 7/2025: xã Cẩm Kim, thành phố Hội An) [1][3]. Năm 1887, lúc 12 tuổi, ông xuất gia với tổ Chương Đạo tại chùa Chúc Thánh [1][3], nhận pháp danh Ấn Nghiêm, tự Tổ Thân [1]. Tháng 4 năm 1895, ông được Tổ Vĩnh Gia trao pháp hiệu Phổ Thoại [1]. Ông nối pháp đời 39 tông Lâm Tế, thế hệ thứ 6 pháp phái Chúc Thánh [3]. Dân làng Kim Bồng từng hiến chùa làng Bửu Kim cho ông; ông đại trùng tu và đổi tên thành chùa Kim Bửu [3].
Lịch sử xây dựng
Năm 1909, được phật tử hiến khu đất tại ấp Hậu Xá, xã Thanh Hà, thiền sư Phổ Thoại xin phép Tổ Vĩnh Gia lập một thảo am nhỏ tên Long Tuyền [1]. Năm 1913, chùa được xây cất gồm chánh điện, tiền đường và hậu tổ [2]. Năm 1924 chùa xây tháp Đa Bảo, đông đường, nhà trù; năm 1965 kiến thiết tăng đường; năm 1969 tái thiết thiền đường; năm 1970 kiến thiết giảng đường Phật học [2].
Năm 1933, chùa được triều Nguyễn ban sắc tứ [1]. Bức hoành ở chính điện ghi Sắc tứ “Long Tuyền tự”, lạc khoản “Bảo Đại bát niên cửu nguyệt cát nhật tạo” [3]. Trong các chùa sắc tứ ở Hội An, Phạm Phước Tịnh xếp Long Tuyền vào bốn tổ đình cùng Chúc Thánh, Phước Lâm và Vạn Đức [3].
Sau năm 1975, Trưởng lão Hòa thượng Thích Chơn Phát (1931 – 2016) làm trụ trì [2]. Chùa tái thiết tháp Đa Bảo (1984), kiến thiết Hộ Pháp đường (1987), cổng tam quan (1988), tái thiết tháp Hòa thượng khai sơn (1989), kiến thiết đài Quan Âm (1990), ao Thất Bảo (1992) và đại trùng tu chánh điện (1993) [2]. Xà cò chánh điện ghi Ấn Nghiêm Đại sư khai sơn năm 1909, đại trùng tu năm 1993 [1].
Ngày 5/12/2016, tại tổ đình Chúc Thánh, Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Quảng Nam công bố quyết định bổ nhiệm Hòa thượng Thích Như Phẩm làm trụ trì chùa Long Tuyền [2].
Kiến trúc và thờ tự
Chùa rộng trên 1.500 m², mặt tiền hướng đông nam [1]. Bốn công trình lớn nằm trên trục dọc: chánh điện ở giữa; bên phải là nhà tăng, trai đường, phòng tiếp khách, phòng trụ trì; bên trái là giảng đường; Tổ đường cách chánh điện khoảng 10 m về phía bắc [1].
Chánh điện kết cấu tiền đường hậu điện, lợp ngói âm dương, chia 3 gian 2 chái; bờ nóc, bờ chảy cẩn sành sứ hoa văn rồng, hoa lá; lối vào có sáu cánh cửa gỗ kiểu “thượng song hạ bản” [1]. Phía tây bắc chánh điện là tháp tổ an táng hòa thượng Phổ Thoại, đỉnh trang trí hoa sen [1].
Đại hùng Bửu điện thờ Đức Phật Thích Ca và Di Đà Tam Tôn, cùng Phổ Hiền, Văn Thù và Thập Bát La Hán; sân chùa có tượng Quan Âm Thiên thủ thiên nhãn, Hộ Pháp Vi Đà, Tam thế Phật; Tổ đường thờ Bồ Đề Đạt Ma và di ảnh các hòa thượng trụ trì [1]. Hằng năm chùa tổ chức vía Phật đản sanh, vía Quan Thế Âm, Vu Lan, vía Phật thành đạo và lễ kỵ tổ Phổ Thoại [1].
Tra cứu liên quan
- Chùa Chúc Thánh, tổ đình thiền phái Lâm Tế Chúc Thánh
- Chùa Kim Bửu, làng mộc Kim Bồng
- Chùa cổ ở Hội An, lễ Phật đản ở Hội An
- Phố cổ Hội An
Điều còn chưa rõ
- Khối dân cư: hoianheritage.net và Giác Ngộ ghi khối 1; bài năm 2017 ghi khối Bàu Đưng [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Thầy xuất gia của Phổ Thoại: hoianheritage.net ghi “Tổ Chương Đạo – Tôn Tùng”, bài năm 2017 ghi “tổ Chương Đạo – Quảng Viên” [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Pháp danh Ấn Nghiêm: hoianheritage.net ghi đặt khi xuất gia năm 1887, bài năm 2017 ghi khi thọ cụ túc lúc 20 tuổi [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Cấp xếp hạng và trụ trì hiện nay: các nguồn chỉ cập nhật đến 2016 – 2017 [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 11/2026
Nguồn tham khảo
- Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An (hoianheritage.net), Phạm Phước Tịnh, “Chùa Long Tuyền ở Hội An”, 20/01/2014, https://hoianheritage.net/vi/trao-doi-chuyen-nganh/chuyen-de-nghien-cuu-trao-doi/Chua-Long-Tuyen-o-Hoi-An-208.html, truy cập 04/11/2026.
- Giác Ngộ Online, “Quảng Nam: Bổ nhiệm trụ trì chùa Long Tuyền (Hội An)”, 07/12/2016, https://giacngo.vn/quang-nam-bo-nhiem-tru-tri-chua-long-tuyen-hoi-an-post37434.html, truy cập 04/11/2026.
- Báo Quảng Nam (nay trên Báo Đà Nẵng), Phạm Phước Tịnh, “Sắc tứ các chùa ở Hội An”, 02/12/2017, https://baodanang.vn/sac-tu-cac-chua-o-hoi-an-3028182.html, truy cập 04/11/2026.