Những góc mái uốn như sừng trâu xuất hiện ở cả gác chiêng, gác trống và hậu tẩm đình Phong Lệ theo mô tả của Báo Đà Nẵng [1]. Ngôi đình ở thôn Phong Nam còn được gọi là đình Thần Nông hoặc đình Mục Đồng, gắn với lễ hội Mục đồng của làng [1].
Từ Đà Ly đến Phong Nam
Bài báo dẫn lịch sử văn hóa địa phương cho biết vùng làng trước kia mang tên Đà Ly xứ, gắn với các vị được gọi là Nhâm Quý công, Lao Quý công và Mười Quý công đến khai canh, khai cư [1]. Sau đó có thêm nhiều tộc họ đến sinh sống, trong đó có Ngô, Lê, Trần, Phùng, Ông, Nguyễn, Võ, Phan và Bùi [1].
Năm Thiệu Trị nguyên niên 1841, tên Đà Ly đổi thành Phong Lệ [1]. Đến Thành Thái thứ 8, năm 1896, làng chia thành Phong Lệ Bắc và Phong Lệ Nam, gọi tắt là Phong Bắc và Phong Nam [1].
Di dời đình và bố cục ba lớp
Nguồn ghi đình ban đầu ở đầu làng, quay hướng tây nam, sau đó di chuyển vài lần [1]. Khoảng giữa thập niên 1930, ngôi đình cũ được tháo dỡ, chuyển dựng khi tuyến đường sắt được xây ngang phía trước [1]. Công trình được mô tả có vật liệu gạch, vôi và gỗ, quay mặt về đông [1].
Tiền đường dài 7,05 m, rộng 2,7 m, có gác chiêng bên phải và gác trống bên trái [1]. Mỗi gác có mái riêng, góc mái cong; phía trên trang trí dải chữ triện ghép sành sứ [1]. Kết cấu tiền đường theo kiểu chồng rường giả thủ, đầu rường chạm đầu rồng, giả thủ chạm hình quả bí [1].
Gỗ mít và đĩa sứ men lam
Chính điện được mô tả dài 11,3 m, rộng 5,7 m, bố trí ba gian hai chái [1]. Bộ khung có bốn hàng cột gỗ mít, mỗi hàng sáu cột; cột cái cao 5,2 m, cột quân cao 4,2 m [1]. Trên gỗ có chạm mây cuộn, trong điện treo hoành phi sơn son thếp vàng mang tên đình bằng chữ Hán [1].
Hậu tẩm làm theo kiểu vòm cuốn, cửa thông từ chính điện có hình cuốn thư đắp nổi [1]. Các đĩa sứ men lam đường kính 12 cm được gắn ở diềm mái trước đình và diềm mái hai gác [1]. Bờ nóc chính điện có hình hai rồng tranh châu ghép sành sứ [1].
Đình Thần Nông và lễ hội Mục đồng
Theo bài báo, trước kia lễ hội Mục đồng tổ chức ba năm một lần; những năm gần thời điểm bài viết, người làng đã phục dựng lễ hội [1]. Nguồn không nêu ngày tổ chức hay lịch phục dựng từng kỳ [1].
Tên đình Thần Nông được bài viết giải thích qua việc tế lễ cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi và nhân vật Thần Nông trong truyền thuyết nông nghiệp [1]. Ngày 14/6/2007, UBND thành phố Đà Nẵng công nhận đình là di tích lịch sử – văn hóa cấp thành phố [1].
Tra cứu liên quan
- Địa bàn: phường Hòa Xuân, bảng tra phường xã.
- Đọc tiếp: đình Túy Loan, đình Thanh Khê, đình Nại Nam.
Điều còn chưa rõ
- Năm dựng đình đầu tiên, địa điểm của từng lần di dời và hồ sơ xác định niên đại cấu kiện [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Lịch, nghi thức chi tiết và chu kỳ tổ chức lễ hội sau phục dựng [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Bản gốc và căn cứ quy thuộc những câu đối mà bài báo gắn với Cao Bá Quát, Phan Bội Châu [1] [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Nhất Phong Lệ mục đồng, nhì Giáng Đông hát vật”, 23/3/2024, https://baodanang.vn/channel/5414/202403/di-tich-lich-su-van-hoa-hoa-vang-nhat-phong-le-muc-dong-nhi-giang-dong-hat-vat-3968762/index.htm, truy cập 23/10/2026.
