Đình làng Hòa Mỹ tọa lạc tại phường Hòa Minh cũ (trước 7/2025: thuộc quận Liên Chiểu; nay thuộc phường Hòa Khánh), thành phố Đà Nẵng [1][2]. Ngôi đình nằm trong khuôn viên rộng gần 2.000 m2, là trung tâm sinh hoạt tâm linh và tổ chức hội làng truyền thống của cư dân địa phương [1][2]. Nơi đây đã được xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp thành phố và lưu giữ nhiều hiện vật quý của triều Nguyễn [1][2].
Lịch sử lập làng và quá trình dựng đình
Theo tư liệu truyền lại của cư dân địa phương, các thế hệ tiền nhân từ vùng Thanh Hóa và Nghệ Tĩnh đã vượt Hải Vân quan vào Đà Nẵng khai canh, lập ấp [2]. Khi chúa Nguyễn Hoàng lập dinh Quảng Nam, vùng Hòa Vang thuộc phủ Điện Bàn gồm ba tổng là Hà Khúc, Lỗ Giáng và Lệ Sơn, trong đó làng Hòa Mỹ là một trong năm xã thuộc tổng Lệ Sơn [2].
Ngôi đình làng đầu tiên được xây cất tại xứ Đá Mộc theo lối 3 gian, tường xây bằng gạch đá và mặt tiền quay về hướng tây [2]. Đến năm 1946, ngôi đình bị quân đội Pháp chiếm đóng và đốt phá, chỉ còn sót lại phần nền móng [2]. Phải đến năm 1970, các phái tộc trong làng mới chung tay góp sức xây dựng lại ngôi đình [2]. Năm 2006, khi điều kiện kinh tế phát triển, người dân làng Hòa Mỹ tiếp tục quyên góp trùng tu, kiến thiết ngôi đình mới khang trang trên nền đất cũ [2].
Kiến trúc và hiện vật thờ tự
Đình làng Hòa Mỹ tọa lạc trong khuôn viên rộng gần 2.000 m2 [2]. Lối dẫn vào sân đình là con đường bê tông sạch sẽ, hai bên rợp bóng những hàng cau cao vút [1]. Đến khoảng năm 2011, Hội đồng các gia tộc làng đã hoàn thành việc xây dựng công trình Nhà văn hóa rộng 400 m2 với kết cấu bê tông cốt thép, tổng kinh phí gần 1 tỷ đồng, gồm các không gian thư viện, phòng truyền thống, nhà họp và sân khấu phục vụ sinh hoạt cộng đồng [1]. Trong khuôn viên đình còn có “vườn cau cội nguồn” gồm hơn 120 cây cau do các cặp vợ chồng trẻ trong làng trồng vào ngày cưới; buồng cau đầu mùa kết trái sẽ được hái đem dâng cúng tổ tiên tại chính điện [2].
Bên trong chính điện, không gian thờ tự được chia làm ba ban: ở giữa thờ Thành hoàng, hai bên thờ tiền hiền, hậu hiền và chư phái tộc [2]. Phía trên treo ba bức hoành phi cổ hàng trăm năm tuổi: bức giữa mang dòng chữ “Chính khí trường tồn”, bên trái là “Quốc thái dân an”, bên phải là “Phong điều vũ thuận” [2]. Đôi câu đối trong đình ghi lại công đức mở làng: “Tổ triệu tôn bồi phan diễn hậu lai chư phái tộc / Thu thường xuân tự phụng thừa tiền đại tích huân công” [2]. Nơi đây hiện bảo tồn được 9 đạo sắc phong của các vua triều Nguyễn (Tự Đức, Đồng Khánh, Khải Định, Bảo Đại) được ban tặng trong khoảng thời gian từ năm 1850 đến năm 1939 [2].
Lễ hội đình làng và nếp sống cộng đồng
Hằng năm, con dân làng Hòa Mỹ tổ chức lễ cúng đình vào ngày 12 tháng giêng âm lịch để tri ân tiền nhân và cầu mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an [1][2]. Phần lễ thực hiện trang nghiêm các nghi thức tế tự cổ truyền và lễ thả chim bồ câu cầu hòa bình [1][2]. Phần hội có nhiều hoạt động dân gian, đặc biệt là phiên chợ quê giới thiệu các món ăn truyền thống xứ Quảng như bánh tráng, bánh đập, bánh xèo, bún mắm và mì Quảng [2].
Đầu năm 2013, đình làng Hòa Mỹ là nơi tổ chức hội làng chung cho bốn làng thuộc phường gồm Hòa Mỹ, Trung Nghĩa, Phước Lý và Hòa Phú [2]. Tại hội làng này, người dân mang đến trưng bày các loại nông cụ gắn liền với đời sống làm nông thuở xưa, đồng thời giới thiệu các sắc phong cùng thư tịch cổ của các dòng tộc [2]. Bên cạnh sinh hoạt lễ hội, làng Hòa Mỹ còn xây dựng nếp sinh hoạt độc đáo khi các tổ dân phố gắn kết chặt chẽ theo mô hình tộc họ; Trưởng ban điều hành tổ tham gia Hội đồng gia tộc làng nhằm phối hợp giữ gìn an ninh trật tự, nhờ đó đến cuối năm 2010 đã có 12/13 gia tộc đạt danh hiệu không có tội phạm và tệ nạn xã hội [1].
Tra cứu liên quan
- Đình làng tại Đà Nẵng: đình Túy Loan, đình Nại Nam, đình Thanh Khê
- Địa bàn và văn hóa: phường Hòa Khánh, Hải Vân quan, mì Quảng
Điều còn chưa rõ
- Nguồn Báo Thanh Niên ghi “Khi chúa Nguyễn Hoàng lập dinh Quảng Nam vào năm 1650”, tuy nhiên chúa Nguyễn Hoàng mất năm 1613 và dinh Quảng Nam được thành lập năm 1602; mốc 1650 gắn với Nguyễn Hoàng trong bài báo vì thế chưa khớp [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Danh sách chi tiết niên hiệu và nội dung ban phong của 9 đạo sắc phong triều Nguyễn hiện lưu giữ tại đình làng [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “15 năm lễ hội đình làng Hòa Mỹ”, 7/3/2011, https://baodanang.vn/15-nam-le-hoi-dinh-lang-hoa-my-3227308.html, truy cập 23/10/2026.
- Báo Thanh Niên, “Đình làng kỳ bí – Kỳ 5: Hội làng trong phố thị”, 5/4/2013, https://thanhnien.vn/dinh-lang-ky-bi-ky-5-hoi-lang-trong-pho-thi-18532690.htm, truy cập 23/10/2026.