Ngày trước, thuyền có thể đi một mạch từ cửa Hàn xuống Hội An mà không phải ra biển. Con đường thủy ấy là sông Cổ Cò, chảy sau lưng dải cát ven biển, ngang qua chân Ngũ Hành Sơn [2].
Một chi lưu ở ngã ba sông
Sông Cổ Cò là một chi lưu tách ra ở ngã ba sông Cái, cũng là nơi sông Hàn bắt đầu [1]. Theo số liệu của thành phố năm 2017, đoạn sông trong địa giới Đà Nẵng cũ dài 8,3 km, rộng từ 18 đến 200 m, sâu trung bình 1,5–2,5 m [1].
Sông nông và hẹp hơn sông Hàn nhiều, và chưa được xếp cấp đường thủy; chỉ đoạn từ ngã ba sông Cái tới chùa Quán Thế Âm đủ rộng để phân luồng cho tàu [1].
Đường thuyền của thương cảng
Theo Việt Nam News, sông Cổ Cò xưa nối Cửa Đại, cảng Hội An với sông Hàn [2]. Điều đó giúp giải thích vì sao Ngũ Hành Sơn đón cả những thương nhân Nhật, Hoa, và tên họ có mặt trong các văn khắc ma nhai trên núi.
Con sông còn có tên Lộ Cảnh Giang [3].
Dọc hai bờ
Bài nghiên cứu về du lịch đường sông năm 2019 liệt kê các điểm sát bờ sông Cổ Cò: chùa Quán Thế Âm nằm ngay bên sông; cụm núi Ngũ Hành Sơn cách sông khoảng 500 m; đình làng Khuê Bắc cách 50 m, mặt quay ra sông, ở nơi các lớp văn hóa Sa Huỳnh, Champa và Việt nối nhau; khu di tích K20 cách khoảng 100 m [1].
Hằng năm, trong lễ hội Quán Thế Âm, sông Cổ Cò là nơi đua thuyền và thả hoa đăng.
Điều còn chưa rõ
Sông Cổ Cò bị bồi lấp từ bao giờ, và đoạn phía nam, trong địa phận Hội An cũ, hiện ra sao? Đã có những dự án nạo vét để nối lại đường thủy Đà Nẵng – Hội An, nhưng bài này chưa có nguồn đã mở về tiến độ. Vì sao sông tên là Cổ Cò cũng chưa có nguồn giải thích.
Ít người biết
- Sông Cổ Cò và sông Hàn bắt đầu từ cùng một ngã ba [1].
- Chỗ sâu nhất tính theo trung bình cũng chỉ 2,5 m [1].
- Đình Khuê Bắc bên sông là một di chỉ có ba lớp văn hóa chồng lên nhau [1].
Đến tận nơi
Chỗ dễ thấy sông nhất là đoạn chảy qua chân Ngũ Hành Sơn, gần chùa Quán Thế Âm. Sông hẹp và nông, không phải lúc nào cũng có thuyền du lịch.
Nguồn tham khảo
- Nguyễn Thị Hồng, Nguyễn Kim Hồng, “Đánh giá điểm tài nguyên du lịch theo định hướng khai thác du lịch đường sông trên sông Hàn, Cổ Cò và Cẩm Lệ ở thành phố Đà Nẵng”, Tạp chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh, tập 16, số 5, 2019, tr. 108–120, https://journal.hcmue.edu.vn/index.php/hcmuejos/article/download/2504/2465/2742, truy cập 11/10/2026.
- Việt Nam News, “Marble Mountains conserves unique ancient scripts”, https://ovietnam.vietnamnews.vn/marble-mountains-conserves-unique-ancient-scripts-post395439.html, truy cập 11/10/2026.
- Cổng thông tin du lịch thành phố Đà Nẵng, “Danh thắng Ngũ Hành Sơn”, https://danangfantasticity.com/danh-thang-ngu-hanh-son-da-nang/, truy cập 11/10/2026.