Ở phần lớn các nơi, rằm tháng Giêng là chuyện của từng nhà. Ở Hội An, đó là chuyện của cả phố: người Việt và người Hoa cùng tế lễ, mỗi cộng đồng theo tục riêng của mình, tại các hội quán và di tích trong khu phố cổ [1].
Rằm của một thương cảng
Nguyên tiêu là đêm rằm đầu tiên của năm mới. Tại Hội An, cả người Việt lẫn người Hoa đều tổ chức tế lễ và vui chơi trong dịp này, mỗi cộng đồng có tục cúng riêng [1]. Nghi lễ diễn ra ở nhiều di tích tín ngưỡng và ở các hội quán trong khu phố cổ [1].
Đây là kết quả của mấy thế kỷ sống chung. Người Hoa đến Hội An buôn bán từ thời thương cảng, dựng miếu Quan Công và các hội quán, và những ngày lễ của họ dần thành ngày lễ của phố.
Ghi danh
Năm 2023, Tết Nguyên tiêu ở Hội An được ghi vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Lễ đón bằng tổ chức ngày 5/2/2023, đúng dịp rằm tháng Giêng năm ấy, ngay trong phố cổ [1].
Điều còn chưa rõ
Số và ngày của quyết định ghi danh chưa có trong nguồn chúng tôi đã mở. Tục Nguyên tiêu ở Hội An có từ thế kỷ nào, và từng hội quán, từng đình làng cúng những gì trong ba ngày quanh rằm, cần một nguồn mô tả lễ hội kỹ hơn.
Ít người biết
- Lễ đón bằng di sản được tổ chức đúng dịp rằm tháng Giêng năm 2023 [1].
- Mỗi cộng đồng ở Hội An có tục cúng Nguyên tiêu riêng [1].
- Cùng năm 2023, Hội An vào mạng lưới thành phố sáng tạo của UNESCO.
Đến tận nơi
Rằm tháng Giêng thường rơi vào tháng hai hoặc đầu tháng ba dương lịch. Phố cổ rất đông trong những ngày này; nên đi bộ, và nhớ rằng trong các hội quán đang có lễ thật chứ không phải diễn cho khách xem.
Nguồn tham khảo
- Pháp Luật Việt Nam, “Tết Nguyên tiêu ở Hội An đón nhận bằng Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia”, 5/2/2023, https://baophapluat.vn/tet-nguyen-tieu-o-hoi-an-don-nhan-bang-di-san-van-hoa-phi-vat-the-quoc-gia-post465970.html, truy cập 11/10/2026.