Nhà thờ tộc Trần tọa lạc tại số 21 đường Lê Lợi, trước tháng 7/2025 thuộc phường Minh An, thành phố Hội An cũ, nay thuộc phường Hội An [1]. Ngôi nhà do cụ Trần Tứ Nhạc, một vị quan triều Nguyễn, xây dựng vào cuối năm 1802 trước khi nhận lệnh đi sứ sang Trung Quốc [1][2]. Công trình nằm trong quần thể kiến trúc của phố cổ Hội An, phân biệt với nhà thờ tộc Trần Thanh ở khu vực Cẩm Phô [1].
Lịch sử khởi dựng và dòng họ
Theo tư liệu của Trung tâm Bảo tồn Di sản văn hóa thế giới Hội An, cụ Trần Tứ Nhạc là một vị quan được vua Gia Long tin dùng [1]. Cuối năm 1802, trước khi cùng một số người được triều đình cử đi sứ sang Trung Quốc, ông đã xây dựng nhà thờ tộc Trần để thờ cúng tổ tiên và để lại cho hậu thế [1][2].
Theo bài báo trên VietNamNet năm 2025 dẫn thông tin từ Hiệp hội Du lịch Quảng Nam, ngôi nhà được dựng cách đây 223 năm [2]. Công trình này đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam cũ đưa vào Danh mục di tích đăng ký bảo vệ với loại hình di tích lịch sử và là một trong 7 ngôi nhà cổ được Hội An công nhận [2].
Trong việc quản lý và trông coi di tích qua các thế hệ, hai nguồn tư liệu có thông tin khác biệt về thứ tự thế hệ của con cháu [1][2]. Bản tin năm 2010 của Trung tâm Bảo tồn Di sản văn hóa thế giới Hội An dẫn lời ông Trần Thể Quang, người trông coi ngôi nhà, tự nhận là con cháu đời thứ 13 của cụ Trần Tứ Nhạc [1]. Trong khi đó, bài báo năm 2025 trên VietNamNet dẫn lời chị Trần Thảo Phương và ghi chị là cháu đời thứ 12 của vị quan này [2]. Hằng năm vào các dịp lễ, Tết hay ngày giỗ định kỳ, các thành viên dòng họ lại tụ họp về đây để dâng hương tưởng nhớ tổ tiên và duy trì sự gắn kết gia tộc [1][2].
Bố cục khuôn viên và kiến trúc
Khuôn viên nhà thờ có diện tích 1.500 m², được bao bọc xung quanh bằng tường xây cao và vườn cây [1][2]. Ngôi nhà có mặt tiền quay về hướng Tây, xuất phát từ quan niệm xưa của người Á Đông về phương hướng sinh tử [2]. Phía trước sân có trồng nhiều loại hoa và cây cảnh [2].
Công trình được dựng theo kết cấu 3 gian, 2 nếp, gồm 1 cửa chính cùng 2 cửa phụ [2]. Cửa chính giữa chỉ mở vào các dịp lễ, Tết hoặc cúng giỗ; còn 2 cửa phụ hai bên phục vụ việc đi lại thường ngày theo lề lối “nam tả, nữ hữu” [2]. Mái vòm của công trình mang lối kiến trúc “bì cua vỏ rùa” của Trung Hoa với các nét chạm trổ [2].
Không gian bên trong được phân chia thành hai khu vực: phần chính dành riêng cho việc thờ cúng và phần phụ bên cạnh làm nơi ở cho vị trưởng tộc cũng như đón tiếp khách [1]. Giữa khu tiếp khách và gian thờ cúng có một ngạch cửa đóng vai trò như chướng ngại vật, nhắc nhở người bước vào phải cúi đầu làm lễ [1]. Phía sau nhà là mảnh vườn có mô đất cao, vốn được dòng họ dùng làm nơi “chôn nhau cắt rốn” theo truyền thống [1]. Theo VietNamNet, ngôi nhà giữ lối kiến trúc kết hợp kiểu nhà Việt truyền thống, kiến trúc Trung Hoa và phong thủy Nhật Bản [2].
Di vật và hiện vật lưu giữ
Không gian thờ cúng chính đặt ở vị trí trang trọng tại gian giữa [2]. Gian này được trang trí bằng những chiếc lồng đèn có tuổi đời hơn một trăm năm [2]. Bên hông phòng khách được bố trí bàn thờ riêng của cụ Trần Tứ Nhạc [2]. Trên các bàn thờ bài trí nhiều hộp gỗ nhỏ, bên trong mỗi hộp đựng di vật cá nhân và bản ghi tiểu sử của từng người đã khuất trong tộc [2].
Gia đình hiện còn gìn giữ hàng trăm cổ vật qua nhiều đời [2]. Trong số các kỷ vật gắn liền với vị quan triều Nguyễn, có sự khác biệt giữa hai nguồn ghi nhận: bản tin năm 2010 ghi nhận gia đình còn giữ thanh kiếm và bộ triện của ông [1]; trong khi bài báo năm 2025 ghi nhận hai di vật của ông gồm thanh bảo kiếm cùng cuốn gia phả do ông viết vào năm 1812 [2]. Bên cạnh đó, ngôi nhà còn lưu giữ nhiều bàn ghế, hoành phi, câu đối và tranh sơn thủy có niên đại lâu năm [2]. Nhiều đồ dùng, hiện vật của các thế hệ trước cũng được lưu giữ, bảo quản [2].
Tra cứu liên quan
- Nhà thờ tộc họ: nhà thờ tộc Trần Thanh
- Nhà cổ tại Hội An: nhà cổ Tấn Ký, nhà cổ Phùng Hưng
- Địa bàn hành chính: phường Hội An
- Di tích Hội An: phố cổ Hội An, Chùa Cầu, Hội quán Phúc Kiến
Điều còn chưa rõ
- Thứ tự thế hệ truyền thừa: Nguồn năm 2010 ghi ông Trần Thể Quang là cháu chắt đời thứ 13, trong khi nguồn năm 2025 ghi chị Trần Thảo Phương là cháu đời thứ 12 của cụ Trần Tứ Nhạc [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Danh mục di vật của cụ Trần Tứ Nhạc: Nguồn năm 2010 ghi di vật gồm kiếm và bộ triện, trong khi nguồn năm 2025 ghi di vật gồm thanh bảo kiếm và cuốn gia phả lập năm 1812 [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Số quyết định và năm Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam cũ đưa công trình vào Danh mục di tích đăng ký bảo vệ [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Trung tâm Bảo tồn Di sản văn hóa thế giới Hội An, “Nhà thờ cổ tộc Trần”, 21/12/2010, http://www.hoianworldheritage.org.vn/vi/news/Diem-di-tich/Nha-tho-co-toc-Tran-14.hwh, truy cập 23/10/2026.
- Báo VietNamNet, “Căn nhà 223 tuổi chứa nhiều đồ quý giá được giữ gìn như báu vật ở Hội An”, 23/03/2025, https://vietnamnet.vn/nha-co-223-tuoi-chua-nhieu-co-vat-quy-duoc-giu-gin-nhu-bau-vat-o-hoi-an-2381694.html, truy cập 23/10/2026.