Sắc phong thần là văn bản của triều đình phong kiến ban cho làng xã để phụng thờ các vị thần, xác lập sự quản lý của nhà nước đối với đời sống tín ngưỡng dân gian [1]. Hiện nay trên địa bàn Đà Nẵng còn lưu giữ khoảng 1.000 đạo sắc phong thần cùng nhiều sắc phong nhân vật tại các đình làng, nhà thờ tộc và tư gia [1]. Khoảng 40 – 50% số sắc phong này đang trong tình trạng xuống cấp hoặc hư hại, đặt ra nhu cầu cấp thiết về công tác bảo quản và số hóa tư liệu Hán – Nôm [1].
Phân bố sắc phong thần và sắc phong nhân vật
Theo bài báo, thành phố hiện còn lưu giữ khoảng 1.000 đạo sắc phong thần [1]. Địa bàn phân bố tập trung tại các xã, phường như Sơn Trà, Hòa Xuân, Hòa Vang, Hội An, Hội An Đông, Hội An Tây và Duy Xuyên (xem sắc phong ở Duy Xuyên) [1].
Một số làng xã bảo tồn được số lượng sắc phong thần đáng kể gồm làng Minh Hương với 39 sắc, làng Cẩm Phô (phường Hội An) với 37 sắc, làng Nam Thọ (phường Sơn Trà) với 34 sắc (xem đình Nam Thọ và xã Tân An, Nam An xưa), làng Mỹ Xuyên Đông (xã Nam Phước) với 32 sắc, làng Túy Loan (xã Hòa Vang) với 25 sắc, và làng Xuân Lộc (phường Hòa Khánh) với 20 sắc [1]. Trong bài báo có dẫn ảnh một đạo sắc phong thần ở làng Nam An/Nam Thọ mang niên đại Thiệu Trị thứ 3 và đạo sắc phong nhân vật Trần Sài tại phường Quảng Phú năm Thiệu Trị thứ 6 [1]. Khác với sắc phong thần thường lưu tại đình làng hay từ đường, sắc phong nhân vật nằm rải rác tại các gia đình và không tập trung theo cụm địa bàn [1].
Cách nhận diện hai loại sắc phong
Người nghiên cứu có thể nhận diện sắc phong thần và sắc phong nhân vật dựa vào nơi lưu trữ, diện mạo bên ngoài và cấu trúc văn bản [1]:
- Sắc phong thần: Chiều dài văn bản thường hơn một mét, trang trí họa tiết vân long; mở đầu bằng công thức “Sắc ban cho…” đi kèm địa danh làng xã và tên vị thần; phần kế tiếp ghi rõ mỹ hiệu và phẩm trật được triều đình gia phong [1].
- Sắc phong nhân vật: Kích thước văn bản thường ngắn hơn, mặt giấy trơn nhẵn hoặc trang trí đơn giản; cấu trúc văn bản mở đầu theo khuôn mẫu “Sắc + chức vụ + họ tên + quê quán”, tiếp nối bằng phần ghi nhận công trạng và ban thưởng của nhà vua [1].
Tuy vậy, bài báo cũng chỉ ra trường hợp ngoại lệ như đạo sắc tại nhà thờ phái Nhì họ Huỳnh thuộc làng Minh Châu (nay là làng Quang Châu, thuộc phường Hòa Xuân; xem nhà thờ tiền hiền Quan Châu) [1]. Bản sắc này phong cho nhân vật nhưng lại mang hình thức tương tự một đạo sắc phong thần, đòi hỏi phải kết hợp đối chiếu cấu trúc và nội dung chữ viết để phân loại chính xác [1].
Tình trạng bảo quản và đề xuất giải pháp
Trong đời sống truyền thống, sắc phong được gìn giữ cẩn trọng qua các quy tắc nghiêm ngặt [1]. Làng xã chỉ rước sắc ra cúng tế vào dịp lễ hội đình làng theo ngày giờ đã chọn; việc xem sắc tại tư gia cũng phải do trưởng bối làm lễ thắp hương khấn nguyện trước khi hạ sắc [1].
Dù được gìn giữ tôn nghiêm, theo bài báo hiện có khoảng 40 – 50% số lượng sắc phong đã bị hư hỏng [1]. Các tổn hại cụ thể gồm mờ chữ, rách mép, thủng cục bộ hoặc giấy bị giòn vỡ thành nhiều mảnh nhỏ [1]. Tình trạng này do giới hạn tự nhiên của chất liệu giấy, quy trình kỹ thuật cất giữ chưa phù hợp, cùng việc tục lệ hạn chế mở sắc làm giảm khả năng kiểm tra định kỳ [1].
Để bảo vệ nguồn tư liệu này, tác giả bài báo đưa ra các đề xuất [1]: – Nâng cao nhận thức cộng đồng thông qua việc dịch thuật chữ Hán, giới thiệu và công bố nội dung các đạo sắc [1]. – Xây dựng đề án bảo tồn đồng bộ ở cấp thành phố, thay vì các hoạt động đơn lẻ của từng địa phương [1]. – Tiến hành số hóa sắc phong, tích hợp vào kho dữ liệu chung và chuyển giao một đơn vị công lập quản lý, đồng thời sử dụng nguồn thu dịch vụ để tái đầu tư cho công tác bảo tồn [1]. – Phục chế và tổ chức trưng bày sắc phong nhằm phục vụ nhu cầu tiếp cận của công chúng [1].
Tra cứu liên quan
- Đơn vị hành chính: phường Hòa Xuân
- Đình làng và nhà thờ tiền hiền: đình Nam Thọ, nhà thờ tiền hiền Quan Châu
- Lịch sử làng xã: xã Tân An, Nam An xưa, sắc phong ở Duy Xuyên
Điều còn chưa rõ
- Danh mục chi tiết toàn bộ khoảng 1.000 đạo sắc phong thần tại các làng xã Đà Nẵng chưa được công bố đầy đủ trong bài viết [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Niên đại cụ thể của đạo sắc phong nhân vật tại nhà thờ phái Nhì họ Huỳnh ở làng Quang Châu chưa được bài báo ghi rõ [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Sắc phong kể chuyện làng”, 08/10/2026, https://baodanang.vn/sac-phong-ke-chuyen-lang-3354492.html, truy cập 23/10/2026.