Bánh tráng Túy Loan là loại bánh nướng thủ công, làm từ bột gạo với mè trắng, gừng, tỏi và gia vị. Nghề gắn với sinh hoạt gia đình, lễ cúng và ký ức của nhiều thế hệ ở làng Túy Loan, nay thuộc xã Hòa Vang (trước 7/2025: xã Hòa Phong, huyện Hòa Vang) [1][2].
Một nghề chưa rõ mốc khởi đầu
Người cao tuổi trong làng kể nghề đã có từ trước năm 1975, nhưng không xác định được năm bắt đầu. Nguồn của thành phố cho biết chưa tìm thấy tài liệu ghi chép hoặc chứng cứ xác thực về thời điểm hình thành nghề [1].
Các gia đình truyền nghề qua nhiều thế hệ. Một số người học từ cha mẹ khi còn nhỏ rồi tiếp tục làm nghề khi trưởng thành. Nguồn năm 2024 ghi nhận có gia đình theo nghề ba, bốn đời; bánh được làm nhiều vào thời điểm cận Tết [1].
Một bài báo khác ghi nhận thời điểm nghề được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 374/QĐ-BVHTTDL ngày 21/2/2024 [2]. Bài này cũng cho biết khi đó khoảng 15 hộ ở địa phương còn duy trì nghề, chủ yếu tập trung tại thôn Túy Loan [2].
Thành phần và cách làm
Bánh chủ yếu làm từ bột gạo, có mè trắng, gừng, tỏi, đường, nước mắm và muối. Theo mô tả của nguồn thành phố, mè được ngâm, tách vỏ, rửa rồi để ráo; gừng và tỏi được bóc vỏ, xay nhuyễn. Gia vị được chuẩn bị từ tối hôm trước khi tráng bánh [1].
Người làm tráng bánh thủ công rồi hong khô; khi ăn, bánh được nướng trên bếp than [1][2]. Báo Nhân Dân mô tả nghề có nhiều công đoạn, mỗi công đoạn cần kinh nghiệm và sự thành thạo [2]. Nguồn này cho biết người dân địa phương chỉ làm một loại bánh tráng nướng [2].
Bánh trong nếp nhà Túy Loan
Bánh được dùng trong bữa ăn và làm lễ vật dâng cúng vào ngày giỗ, Tết, lễ hội đình làng; nguồn thành phố còn nhắc đến lễ đầy tháng [1]. Việc sử dụng trong những dịp ấy khiến bánh không chỉ là món ăn mà còn hiện diện trong tập quán của cư dân làng [1].
Ngày nay, làng nghề được đặt trong mối liên hệ với làng cổ Túy Loan và đình Túy Loan [2]. Báo Nhân Dân ghi nhận nghề làm bánh tráng gắn với các giá trị văn hóa của làng cổ và đình làng [2].
Tra cứu liên quan
- Địa bàn: xã Hòa Vang, làng Túy Loan
- Di sản và ẩm thực: đình Túy Loan, ẩm thực Tiên Phước, cao lầu
Điều còn chưa rõ
- Năm hoặc giai đoạn cụ thể khi nghề làm bánh tráng bắt đầu chưa được xác định; nguồn thành phố cho biết chưa tìm thấy tài liệu ghi chép hoặc chứng cứ xác thực [1] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Số hộ còn duy trì nghề là khoảng 15 theo bài Báo Nhân Dân tháng 4/2024; chưa có số liệu cập nhật hơn trong các nguồn được dùng [2] [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Cổng thông tin điện tử thành phố Đà Nẵng, “Tự hào làng nghề bánh tráng Túy Loan”, 26/02/2024, https://danang.gov.vn/vi/w/tu-hao-lang-nghe-banh-trang-tuy-loandi, truy cập 23/10/2026.
- Báo Nhân Dân, “Nghề làm bánh tráng Túy Loan – Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia”, 03/04/2024, https://nhandan.vn/nghe-lam-banh-trang-tuy-loan-di-san-van-hoa-phi-vat-the-quoc-gia-post803016.html, truy cập 23/10/2026.