Ghe thuyền từng phục vụ hầu hết hoạt động thường ngày của cư dân Hội An: đi lại, đánh bắt, buôn bán và ứng phó mưa bão [1]. Hồ sơ nghề thủ công của Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An mô tả nghề đóng ghe Kim Bồng trong bối cảnh cửa sông, ven biển và mạng lưới sông rạch nối ra cửa Đại Chiêm [1].
Ghe thuyền trong đời sống Hội An
Vị trí ven biển và hệ thống sông rạch khiến nhu cầu dùng ghe thuyền của cư dân Hội An cao [1]. Ghe không chỉ là phương tiện đi lại. Nó còn phục vụ đánh bắt thủy sản, giao lưu hàng hóa và giúp người dân ứng phó khi thời tiết xấu [1].
Nguồn phân biệt các loại ghe theo công việc. Ghe giả và ghe mành có mũi cao, thân vững để đánh bắt trên biển; ghe bầu có bụng lớn và buồm rộng, thích hợp buôn bán dọc các bến cảng; ghe hoạt động trên sông thường nhỏ hơn [1]. Cách phân loại này cho thấy hình dáng phương tiện gắn với vùng nước và mục đích sử dụng.
Nghề thủ công gắn với thương cảng
Hồ sơ đặt nghề đóng ghe trong mạng lưới hoạt động của Hội An, nơi ghe thuyền kết nối sông, cửa biển và bến buôn [1]. Thợ đóng ghe phải chọn vật liệu, tạo thân thuyền và tính đến công năng của từng loại phương tiện. Bài nguồn có nhắc đến truyền thuyết về Thầy Thiếm và nghề đóng ghe bầu, đồng thời xem đó là câu chuyện dân gian phản ánh sự tiếp nối kỹ thuật giữa cư dân Chăm và Việt [1]. Đây là diễn giải của hồ sơ về truyền thuyết, không phải hồ sơ tiểu sử một nghệ nhân có thể kiểm chứng đầy đủ.
Văn bản cổ cũng được đưa vào câu chuyện. Bài nhắc địa danh Chu Tượng trên Bình Nam đồ thế kỷ XVII và giải thích có thể hiểu là nơi có thợ hoặc xưởng đóng ghe [1]. Tác giả dùng cách nói khả năng, vì vậy cách diễn giải địa danh cần giữ nguyên mức độ dè dặt ấy.
Điều còn chưa rõ
- Nguồn chưa cung cấp danh sách đầy đủ các kiểu ghe Kim Bồng, kỹ thuật ghép ván và biến thể theo từng dòng thợ [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Cách giải thích địa danh Chu Tượng là diễn giải của bài nguồn, cần đối chiếu bản đồ và nghiên cứu địa danh học [CẦN KIỂM CHỨNG].
Tra cứu liên quan
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An, “Nghề đóng ghe thuyền Kim Bồng”, 13/09/2013, https://hoianheritage.danang.gov.vn/vi/di-san-van-hoa/Nghe-thu-cong-truyen-thong/Nghe-dong-ghe-thuyen-Kim-Bong-184.html, truy cập 21/10/2026.