Trước khi mang tên Bạch Đằng, tuyến phố ven bờ tây sông Hàn được gọi là Quai Courbet [1]. Theo bài viết của Lê Gia Lộc năm 2011, đây là trục phố để người Pháp mở rộng Tourane về phía tây, với cơ quan hành chính ở phía bắc và khu ga, chợ ở phía nam [2].
Từ một bến sông thành trục phố
Bài thứ nhất giải thích Quai là bến tàu, bến thuyền ven sông, còn Courbet là tên một đô đốc Pháp [1]. Nguồn ghi tuyến đổi thành Bạch Đằng từ năm 1955 [1]. Bài này chỉ dùng mốc đổi tên được báo nêu, chưa có quyết định đặt tên gốc để đối chiếu.
Bài thứ hai mô tả Quai Courbet chạy theo hướng bắc – nam và là điểm xuất phát của mạng đường mở dần về phía tây [2]. Khu phía bắc tập trung các cơ quan hành chính, trị an, kinh tế của nhượng địa nên được xây trước [2].
Trong số đó có Tòa Đốc lý, tức Tòa Thị chính [2]. Nguồn cho biết chưa tìm thấy tài liệu chi tiết về xây dựng tòa nhà; thông tin ông Nghè Giá, tên Võ Văn Giá, làm nhà thầu được dẫn qua sách của Võ Văn Dật và lời kể các cụ cao niên [2]. Vì vậy, cần giữ rõ lớp dẫn lại này thay vì coi là hồ sơ xây dựng đã xác minh.
Ga Chợ Hàn và phố buôn
Theo bài năm 2011, giới thương nhân Pháp cho rằng ga chính xây năm 1905 quá xa khu bến cảng, kho hàng và cơ sở kinh doanh [2]. Một ga phụ được dựng gần chợ Hàn, mang tên Gare de Tourane-Marché; thị dân gọi là ga Chợ Hàn để phân biệt với ga chính, tức ga Đà Nẵng [2].
Ban đầu ga phụ chỉ chở hàng, đến tháng 6/1913 mới vận chuyển thêm hành khách [2]. Cũng gần chợ có Hiệu sách Việt Quảng do Lê Văn Hiến phụ trách; nguồn ghi hiệu sách chấm dứt hoạt động vào tháng 6/1940 sau một cuộc khám xét [2].
Những lần mở rộng ven sông
Nguồn cho biết đường được mở rộng, nâng cấp nhiều lần sau năm 1975 [2]. Trong thập niên 1990, ga Chợ Hàn bị phá dỡ để làm đường Bạch Đằng [2]. Đầu thế kỷ 21, đường được mở lấn ra sát sông, đồng thời giữ lại cây xanh theo mô tả của tác giả [2].
Công trình quy hoạch kiến trúc cảnh quan đường Bạch Đằng của nhóm kiến trúc sư thuộc Viện Quy hoạch được Hội Kiến trúc sư Việt Nam trao giải nhì, không có giải nhất, theo bài báo [2]. Nguồn chưa nêu năm trao giải.
Các thông số dài 2.550 m, rộng 9 m và hướng đường một chiều đều là ghi nhận trong hai bài năm 2011 [1][2]. Không dùng chúng như thông số đo đạc hay tổ chức giao thông hiện hành.
Tra cứu liên quan
- Kiến trúc và đô thị: kiến trúc Pháp ở Đà Nẵng, Tourane 1888 – 1918.
- Tra địa bàn ven sông: phường Hải Châu, bảng tra phường xã Đà Nẵng.
Điều còn chưa rõ
- Quyết định đổi tên năm 1955, niên đại mở đường ban đầu và hồ sơ xây Tòa Đốc lý [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Chiều dài, bề rộng, tổ chức giao thông và ranh giới từng đoạn đường theo phường mới hiện nay [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Năm trao giải cho đồ án cảnh quan ven sông được nguồn nhắc tới [2] [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Pháp luật Việt Nam, “Đường Bạch Đằng: Ba lần máu đỏ nhuộm dòng sông (phần 1)”, 9/4/2011, https://baophapluat.vn/duong-bach-dang-ba-lan-mau-do-nhuom-dong-song-phan-1-post143759.html, truy cập 23/10/2026.
- Báo Pháp luật Việt Nam, “Phố cổ bên tả ngạn sông Hàn (phần 3)”, 22/4/2011, https://baophapluat.vn/pho-co-ben-ta-ngan-song-han-phan-3-post107529.html, truy cập 23/10/2026.