Giếng Tiên tọa lạc trên đồi Bửu Châu (còn gọi là hòn Non Trược), ngay phía trước tiền sảnh của nhà thờ Công giáo Trà Kiệu [1]. Địa bàn này trước tháng 7/2025 thuộc xã Duy Sơn, huyện Duy Xuyên, nay thuộc xã Duy Xuyên, thành phố Đà Nẵng [1]. Nơi đây thu hút nhiều người dân và khách hành hương tìm đến uống nước trong các dịp lễ tết [1].
Vị trí và bối cảnh không gian
Đồi Bửu Châu, nơi đặt giếng Tiên và nhà thờ Công giáo Trà Kiệu, có tầm nhìn phía nam hướng về dãy núi Chúa và phía bắc nhìn ra dòng sông Thu Bồn [1]. Theo bài viết của tác giả Dương Quang trên Báo Quảng Nam, vùng đất Trà Kiệu từng là kinh đô của Champa với tên gọi Simhapura (thành Sư tử), trước khi triều đình Champa dời đô về Đồng Dương rồi Đồ Bàn [1].
Khúc sông trước mặt thành xưa có tên gọi Bến Giá, từng là tuyến giao thương nối Trà Kiệu với dinh trấn Thanh Chiêm xuôi về Hội An và ra Cửa Đợi [1]. Vùng đất Trà Kiệu cũng là nơi ghi dấu cuộc hôn nhân giữa chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên với bà Mạc Thị Giai, cùng cuộc gặp gỡ giữa chúa Thượng Nguyễn Phúc Lan và bà Đoàn Thị Ngọc khi chúa dạo thuyền trên sông Chợ Củi (sông Thu Bồn) [1]. Hiện nay, khu vực này còn lưu giữ di tích lăng mộ của Hiếu Văn hoàng hậu Mạc Thị Giai (lăng Vĩnh Diễn) và Hiếu Chiêu hoàng hậu Đoàn Thị Ngọc (lăng Vĩnh Diên) [1].
Niềm tin tôn giáo và câu chuyện quanh giếng Tiên
Theo lời kể của tác giả Dương Quang, giếng Tiên chứa nước tự nhiên, dịu mát quanh năm [1]. Ý nghĩa của việc đặt giếng nước tại đây được phỏng theo điển tích trong sách phúc âm Gioan: tích Chúa Giê-su xin nước uống bên bờ giếng của người phụ nữ xứ Samari [1].
Vào các mùa hành hương, khách thập phương đến đây tập trung đông đảo để chờ múc nước giếng uống [1]. Những người theo đạo Công giáo tin rằng nguồn nước trong lành từ giếng Tiên mang lại phước lành của đấng cứu thế [1]. Tác giả thuật lại, vào những năm mùa khô kiệt khiến giếng cạn nước, các giáo dân trong xóm đạo đã gánh nước từ giếng nhà dưới chân đồi lên đổ vào giếng Tiên để giữ cho giếng luôn đầy nước [1]. Bản thân tác giả, người không theo đạo Công giáo, kể đã dậy sớm lên đồi Bửu Châu vào sáng mùng 2 Tết [1].
Các giếng cổ khác ở vùng Trà Kiệu
Bên cạnh giếng Tiên trên đồi Bửu Châu, tác giả còn miêu tả các dấu tích giếng cổ khác dưới chân đồi [1]. Tại xóm Hoàn Châu thuộc Ngũ xã Trà Kiệu (khu vực xóm lương giáo), có một giếng cổ nằm cạnh đường làng [1]. Văn bia dựng tại đây khắc niên hiệu “Minh Mạng tam niên”, cho thấy giếng được đào vào năm 1822 [1]. Thành giếng sâu được ghép bằng các tầng lớp đá Chăm mà không dùng chất kết dính vôi vữa, nước trong nhìn thấu đáy và quanh năm không cạn [1].
Tác giả cũng nhắc lại ký ức thời thơ ấu tại làng Trà Kiệu Tây, nơi từng có giếng cổ xây bằng gạch Chăm ở sân nhà [1]. Giếng này về sau đã bị lấp trong quá trình thi công mở rộng đường nông thôn, chỉ còn giữ lại phần gạch Chăm [1].
Tra cứu liên quan
- Đơn vị hành chính: xã Duy Xuyên
- Địa danh lịch sử: Trà Kiệu, dinh trấn Thanh Chiêm, Hội An
- Sông ngòi: sông Thu Bồn
- Di tích lăng mộ: lăng Vĩnh Diễn
Điều còn chưa rõ
- Thời điểm khởi dựng cụ thể của giếng Tiên trên đồi Bửu Châu; nguồn chỉ ghi chép lời kể và bối cảnh hoạt động tại nhà thờ Trà Kiệu [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Cấu trúc kỹ thuật và độ sâu thực tế của giếng Tiên; nguồn chỉ miêu tả cảm nhận và việc dùng gàu múc nước [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Tình trạng bảo tồn hiện nay của giếng cổ Hoàn Châu có niên hiệu 1822 [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Quảng Nam, “Lộc giếng”, 26/01/2020, https://baodanang.vn/loc-gieng-3080208.html, truy cập 24/10/2026.