Gốm Thanh Hà màu đỏ, nhưng đất làm ra nó lại màu vàng. Người làng lấy đất sét vàng tại chỗ, nung lên thì thành gốm đỏ [3].
Ngôi làng làm thứ gốm ấy nằm bên bờ sông Thu Bồn, cách phố cổ Hội An khoảng 3 km về phía tây [2], và đã làm nghề hơn năm trăm năm [1].
Từ thế kỷ 16
Theo VietnamPlus, làng gốm xuất hiện từ thế kỷ 16. Thời hưng thịnh nhất là thế kỷ 16 và 17, khi sản phẩm của làng được chọn để tiến vua [2]. Đó cũng là lúc thương cảng Hội An ở ngay bên cạnh đang vào thời thịnh nhất.
Bàn xoay và lò nung
Quy trình ít thay đổi: nặn đất trên bàn xoay, trang trí bằng tay, hong khô rồi đưa vào lò [2].
Thứ đang thay đổi là nguyên liệu. Trước đây làng gần như chỉ làm gốm đỏ từ đất sét vàng địa phương. Nay nhiều cơ sở nhập thêm đất sét trắng từ nơi khác để làm gốm tráng men, mẫu mã phong phú hơn [3].
Giỗ tổ nghề
Mỗi năm làng làm lễ giỗ tổ nghề gốm ở khu vực miếu Nam Diêu. Năm 2026, lễ hội diễn ra trong hai ngày 21 và 22/8 dương lịch, với một tuyến tham quan mang tên “Về Thanh Hà – chạm gốm, nghe bài chòi” [1].
Trong làng còn có một công viên đất nung rộng gần 6.000 m² [2]. Bên kia sông là làng mộc Kim Bồng.
Điều còn chưa rõ
Nghề gốm Thanh Hà được nhiều nơi ghi là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2019, nhưng các nguồn chúng tôi mở được không nêu văn bản, nên bài chưa ghi vào hộp thông tin. Nơi làng khởi nghiệp trước khi dời về vị trí hiện nay cũng được viết khác nhau, và số hộ còn làm nghề chưa có con số đáng tin.
Ít người biết
- Đất sét vàng địa phương cho ra gốm màu đỏ sau khi nung [3].
- Gốm tráng men ở Thanh Hà là thứ mới: đất trắng để làm loại này phải nhập từ nơi khác [3].
- Lễ giỗ tổ nghề gốm có cả hát Bài chòi [1].
Đến tận nơi
Làng nằm ở phía tây phố cổ, đi xe đạp tới được. Nhiều nhà cho khách thử nặn đất trên bàn xoay. Giá vé vào làng thay đổi theo thời gian; nên xem thông báo của địa phương.
Nguồn tham khảo
- VOV, “Lễ hội Giỗ tổ nghề gốm Thanh Hà – làng nghề có hơn 500 năm lịch sử”, 22/8/2026, https://vov.vn/van-hoa/le-hoi-gio-to-nghe-gom-thanh-ha-lang-nghe-co-hon-500-nam-lich-su-post1326285.vov, truy cập 11/10/2026.
- VietnamPlus, “Làng gốm Thanh Hà – hồn đất nung giữa lòng di sản Hội An”, đăng lại trên Báo Lào Cai, 25/6/2025, https://baolaocai.vn/lang-gom-thanh-ha-hon-dat-nung-giua-long-di-san-hoi-an-post403820.html, truy cập 11/10/2026.
- Sài Gòn Giải Phóng, “‘Giữ lửa’ làng gốm Thanh Hà”, 11/1/2026, https://www.sggp.org.vn/giu-lua-lang-gom-thanh-ha-post832979.html, truy cập 11/10/2026.