Lễ cúng tổ nghề đặt nghề gốm Thanh Hà trong quan hệ với người đi trước và cộng đồng làm nghề. Hồ sơ của Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An ghi lại nguồn gốc làng nghề, không gian thờ tự và các nghi thức ngày lễ [1].
Làng nghề và ngày tưởng niệm
Thanh Hà là làng gốm ở phía tây khu phố cổ Hội An. Tư liệu giới thiệu nghề gốm và nghề gạch tại đây như một sinh kế truyền thống của cư dân địa phương [1]. Lễ cúng tổ nghề được duy trì vào ngày 10 tháng Giêng âm lịch, mở đầu năm làm nghề bằng việc tưởng niệm và tạ ơn tổ nghề [1].
Tên lễ không chỉ nói về một nghi thức riêng. Trong cách trình bày của hồ sơ, ngày cúng nối người đang làm nghề với ký ức về quá trình hình thành và phát triển nghề gốm ở Thanh Hà [1]. Các chi tiết về nguồn gốc nghề được kể theo tư liệu di sản; đây không phải một niên đại khảo cổ độc lập.
Không gian và nghi thức
Lễ diễn ra tại miếu thờ tổ nghề. Người làm nghề cùng cộng đồng chuẩn bị hương hoa, lễ vật và thực hiện nghi thức cúng tế theo lệ làng [1]. Hồ sơ mô tả đây là dịp để thợ gốm bày tỏ lòng biết ơn, đồng thời cầu mong công việc trong năm thuận lợi [1].
Việc lễ diễn ra ngay trong làng nghề khiến không gian sinh hoạt và không gian tín ngưỡng gắn liền. Người dự lễ không chỉ đến dự một buổi tế; họ cùng tái xác nhận nghề gốm là một phần căn cước chung của Thanh Hà [1]. Đây là cách đọc từ ý nghĩa mà hồ sơ gán cho sinh hoạt cộng đồng, không phải lời khẳng định về cảm nhận của mọi người tham dự.
Nghề gốm trong đời sống Hội An
Lễ cúng là một trong những sinh hoạt văn hóa nghề nghiệp được ghi nhận ở Hội An. Đặt cạnh lễ tổ nghề mộc Kim Bồng hay lễ tổ nghề yến Thanh Châu, có thể thấy các cộng đồng nghề có những ngày tưởng niệm riêng; mỗi lễ gắn với địa bàn và nghề cụ thể [1].
Hồ sơ không cung cấp danh sách đầy đủ các bước nghi lễ, tên người chủ tế hay biến động qua từng thời kỳ. Vì vậy, phần mô tả ở đây chỉ dừng ở những thông tin được cơ quan bảo tồn ghi nhận [1].
Tra cứu liên quan
- Làng nghề: phố cổ Hội An, nghề may Hội An
- Lễ nghề truyền thống: lễ cúng tổ nghề mộc Kim Bồng, lễ cúng tổ nghề yến Thanh Châu
- Địa giới và lễ lệ: phường Hội An Tây, lịch lễ lệ, lễ hội cổ truyền ở Hội An
Điều còn chưa rõ
- Hồ sơ được cung cấp chưa nêu đầy đủ trình tự nghi lễ hiện nay, danh sách người hành lễ và mức độ thay đổi theo thời gian [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, “Lễ cúng tổ nghề gốm Thanh Hà”, 10/10/2012, https://hoianheritage.danang.gov.vn/vi/di-san-van-hoa/Le-hoi-truyen-thong/Le-cung-to-nghe-gom-Thanh-Ha-39.html, truy cập 21/10/2026.