Hồ sơ về nghề may ở Hội An lưu truyền câu chuyện bà Nguyễn Thị Sen, người được các bậc cao niên xem là tổ nghề [1]. Cùng với truyền thuyết ấy, tư liệu mô tả lễ cúng tổ nghề diễn ra vào buổi sáng, tại một nơi khang trang gần bàn may [1].
Bà Nguyễn Thị Sen trong ký ức nghề
Nguồn cho biết nghề may có từ lâu đời, nhưng việc xác định một vị tổ nghề cụ thể là điều khó [1]. Riêng ở Hội An, lời truyền của các bậc cao niên kể về bà Nguyễn Thị Sen, người được mô tả là giỏi ươm tơ, dệt lụa [1].
Truyền thuyết kể bà tạo sợi chỉ từ lá dứa: lá được cán mềm, lấy xơ, phơi khô rồi se thành chỉ dùng để may vá [1]. Tư liệu còn gắn ngày sinh của bà với 12 tháng Chạp và ngày mất với 12 tháng Giêng [1]. Đây là truyền thuyết nghề được ghi lại, không phải tiểu sử đã được xác minh bằng hồ sơ lịch sử độc lập.
Bàn cúng gần bàn may
Lễ cúng được tổ chức vào buổi sáng. Bàn cúng đặt ở nơi khang trang, thường gần bàn may [1]. Chi tiết này giữ nghi thức trong chính không gian lao động, nơi dụng cụ và kỹ năng nghề hiện diện hàng ngày.
Nguồn được cung cấp có phần văn bản khuyết ngay sau mô tả địa điểm bàn cúng; vì vậy không thể khẳng định đầy đủ cách bày lễ hay diễn tiến nghi thức [1]. Bài chỉ nêu những chi tiết còn đọc được, không suy đoán lễ vật hoặc ngày tổ chức.
Phân biệt với lễ giỗ tổ Minh Hải
Một hồ sơ thứ hai đi kèm bộ tư liệu mang tiêu đề “Lễ giỗ tổ Minh Hải”, nhưng nội dung nói về thiền sư Minh Hải, chùa Chúc Thánh và lễ giỗ tại chùa; đây là một nghi lễ Phật giáo riêng, không phải phần tiếp nối của lễ tổ nghề may [2]. Tư liệu mô tả chùa Chúc Thánh là nơi gắn với việc Minh Hải truyền bá hệ phái Lâm Tế Chúc Thánh ở Hội An, và lễ giỗ diễn ra ngày 7 tháng 11 âm lịch [2]. Vì vậy, nguồn này không được dùng để xác nhận truyền thuyết bà Nguyễn Thị Sen hay nghi thức nghề may.
Truyền thuyết và tư liệu
Hai lớp thông tin cần tách bạch: hồ sơ nói việc xác định tổ nghề vốn khó, rồi thuật lại truyền thuyết riêng của Hội An [1]. Câu chuyện giúp hiểu cách cộng đồng nghề gắn kỹ năng may với một nhân vật được tôn kính. Nó không tự thân chứng minh nguồn gốc lịch sử của nghề may hay sự tồn tại thực tế của nhân vật.
Tra cứu liên quan
- Lễ nghề: lễ cúng tổ nghề mộc Kim Bồng, lễ cúng tổ nghề gốm Thanh Hà
- Cộng đồng nghề: phố cổ Hội An, lịch lễ lệ, lễ hội cổ truyền ở Hội An
- Địa bàn: phường Hội An, chợ Hội An
Điều còn chưa rõ
- Ngày cúng cụ thể, lễ vật, nghi thức đầy đủ và căn cứ lịch sử cho truyền thuyết về bà Nguyễn Thị Sen chưa được xác minh [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Nguồn hai về Minh Hải là một bài riêng về lễ giỗ tổ Minh Hải tại chùa Chúc Thánh, không phải tư liệu bổ trợ về tổ nghề may; không được dùng để nhập hai lễ thành một [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, “Lễ cúng tổ nghề may”, 10/10/2012, https://hoianheritage.danang.gov.vn/vi/di-san-van-hoa/Le-hoi-truyen-thong/Le-cung-to-nghe-may-41.html, truy cập 21/10/2026.
- Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, “Lễ giỗ tổ Minh Hải”, 10/10/2012, https://hoianheritage.danang.gov.vn/vi/di-san-van-hoa/Le-hoi-truyen-thong/Le-gio-to-Minh-Hai-51.html, truy cập 21/10/2026.