Ngày mồng 6 tháng Giêng âm lịch, thợ mộc Kim Bồng làm lễ tế tổ nghề tại đình Tiền hiền của làng [1]. Tư liệu di sản đặt nghi lễ trong lịch sử định cư và phát triển của một cộng đồng thợ thủ công bên sông Thu Bồn [1].
Làng thợ bên sông
Theo lời kể được hồ sơ ghi lại, cư dân thuộc các tộc Nguyễn, Huỳnh, Phan và Trương từ Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ đến Kim Bồng lập làng vào khoảng cuối thế kỷ 15, đầu thế kỷ 16. Về sau, các tộc Đỗ, Bùi, Võ cũng đến cư trú và góp phần mở rộng nghề mộc [1]. Đây là thông tin theo tư liệu địa phương, không phải kết quả định niên đại khảo cổ được trình bày trong hồ sơ.
Làng Kim Bồng nằm ở hạ lưu sông Thu Bồn, cách khu phố cổ Hội An khoảng 3 km về phía tây nam theo tài liệu [1]. Dân gian còn lưu truyền câu ca nhắc đến sự phát triển của nghề mộc nơi đây; hồ sơ dùng câu ca như dấu vết của ký ức cộng đồng, không xác định thời điểm ra đời của nó [1].
Đình Tiền hiền và ngày tế tổ
Lễ tế tổ nghề diễn ra tại đình Tiền hiền Kim Bồng, thuộc thôn Phước Thắng [1]. Công trình được dựng vào đầu thế kỷ 19, do chính thợ mộc Kim Bồng xây dựng; đình thờ tổ nghề mộc cùng các vị tiền hiền của làng [1]. Vì vậy địa điểm hành lễ cũng là một sản phẩm của kỹ nghệ mà buổi lễ tưởng niệm.
Ngày mồng 6 tháng Giêng được lặp lại hàng năm theo hồ sơ [1]. Nhịp lễ đầu năm gắn sự tưởng nhớ tổ nghề với việc người làm nghề cùng gặp gỡ tại không gian chung. Tư liệu hiện có xác nhận ngày và nơi cúng, nhưng không ghi tỉ mỉ thứ tự từng nghi thức, các lễ vật hay thành phần chủ tế [1].
Nghề thủ công và ký ức địa phương
Kim Bồng được mô tả là làng nghề còn bảo tồn nhiều sinh hoạt văn hóa truyền thống [1]. Lễ tế tổ là một trong những sinh hoạt ấy. Câu chuyện về các nhóm cư dân đến lập nghiệp, sự mở rộng của nghề và đình do thợ trong làng dựng nên tạo thành một mạch liên tục giữa nơi chốn, kỹ năng và thờ phụng [1].
Hồ sơ không cho biết ngày lễ từng bị gián đoạn hay thay đổi ra sao. Do đó, không nên suy rộng lịch sử liên tục của nghi lễ vượt quá thông tin được ghi lại. Những phần chưa có chứng cứ cụ thể được để mở ở mục dưới.
Tra cứu liên quan
- Không gian Hội An: phường Hội An, phố cổ Hội An
- Lễ và nghề truyền thống: lễ cúng tổ nghề gốm Thanh Hà, lễ cúng tổ nghề may ở Hội An
- Tổng hợp: lịch lễ lệ, lễ hội cổ truyền ở Hội An, lễ nghề may Hội An
Điều còn chưa rõ
- Tư liệu hiện có chưa mô tả đủ lễ vật, văn tế, người chủ lễ và thay đổi của lễ tế qua các thời kỳ [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, “Lễ cúng tổ nghề mộc Kim Bồng”, 10/10/2012, https://hoianheritage.danang.gov.vn/vi/di-san-van-hoa/Le-hoi-truyen-thong/Le-cung-to-nghe-moc-Kim-Bong-38.html, truy cập 21/10/2026.