Ở Hòa Bắc cũ, đến năm 2023 chỉ còn hai người biết chơi đàn Ân jưl, theo người phụ trách văn hóa huyện Hòa Vang lúc ấy [1]. Con số trong bài của Đoàn Hạo Lương trên Báo Đà Nẵng cho thấy khoảng cách giữa tiếng cồng chiêng vẫn vang trong các buổi diễn và những loại đàn đang thiếu người tiếp nối tại vùng Hòa Vang cũ [1].
Những âm thanh ngoài cồng chiêng
Theo lời ALăng Ưi, còn được gọi là ALăng Dũng, trước đây người Cơ Tu tại Hòa Phú và Hòa Bắc chơi sừng dê, luốc bằng tre, trươn tức đàn hai dây, kèn làm từ ống tre và cồng chiêng [1]. Ông cho biết nhiều loại trong số ấy đã mai một, còn cồng chiêng vẫn được sử dụng [1].
Bài báo đặt nhạc cụ trong cả sinh hoạt thường ngày lẫn lễ hội: tiếng đàn, sáo đệm lời hát đối đáp khi vào rừng, lên rẫy; cồng chiêng có mặt trong lễ mừng lúa mới [1]. Riêng kèn cơrơdol được mô tả là giữ giai điệu chính khi hòa cùng cồng chiêng và một số nhạc cụ trong lễ hội lớn, gắn với cao trào của điệu múa tâng tung, da dá [1].
Chỗ đứt quãng trong việc truyền nghề
ALăng Ưi lý giải rằng nhiều nhạc cụ không còn người làm và bán, khiến người trẻ thiếu cơ hội tiếp cận [1]. Người dân bận công việc, ít thời gian luyện tập; một số tục lệ cưới, tang từng dùng nhạc cụ truyền thống cũng không còn được duy trì, theo lời ông trong bài báo [1].
Đỗ Thanh Tân, khi ấy là Trưởng phòng Văn hóa – Thông tin huyện Hòa Vang, nêu hai trường hợp cụ thể: Hòa Bắc chỉ còn hai người chơi Ân jưl, còn tại Phú Túc, người từng chơi đàn Abel đã không tiếp tục chơi [1]. Nguồn ghi Ân jưl còn được gọi là đàn ta lư [1]. Những tên đàn này được bài báo nhắc riêng, chưa có mô tả đủ chi tiết để đồng nhất chúng với các loại đàn khác.
Cồng chiêng trong hoạt động trình diễn
Bài báo ghi nhận đội múa tại Suối Hoa sử dụng cồng chiêng trong chương trình phục vụ khách vào thứ Bảy hằng tuần ở thời điểm năm 2023 [1]. Tại Núi Thần Tài, đội múa thôn Phú Túc tham gia những buổi diễn vào dịp lễ lớn và một số dịp đặc biệt [1]. Đây là các hoạt động được nguồn nêu như một cách tạo cơ hội thực hành văn hóa và thêm thu nhập cho người tham gia [1].
Theo Đỗ Thanh Tân, việc phục dựng cồng chiêng tại Hòa Vang đã được tổ chức từ năm 2018, kết hợp nâng cấp nghệ thuật trình diễn qua điệu múa [1]. Cùng lúc, ALăng Ưi đề nghị hỗ trợ nghệ nhân và lập đội múa để cộng đồng có điều kiện sinh hoạt thường xuyên [1].
Mục tiêu bảo tồn và phần chưa thể xác nhận
Bài báo giới thiệu đề án hỗ trợ bảo tồn, phát huy văn hóa Cơ Tu giai đoạn 2022 – 2023, đồng thời dẫn các mục tiêu đến năm 2030 về thiết chế văn hóa, lễ hội, nghệ nhân truyền dạy và câu lạc bộ tại các thôn [1]. Những nội dung này là mục tiêu chính sách được nguồn thuật lại, không phải số liệu chứng minh đã hoàn thành [1].
Tra cứu liên quan
- Cộng đồng: người Cơ Tu ở Hòa Bắc cũ.
- Không gian và nghề thủ công: gươl Cơ Tu, dệt thổ cẩm Cơ Tu.
Điều còn chưa rõ
- Cần kiểm kê lại số người chơi Ân jưl, Abel và người chế tác nhạc cụ; số liệu nguồn dừng ở năm 2023 [1] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Chưa có mô tả cấu tạo, cách lên dây và cách chơi từng nhạc cụ để lập bảng phân loại chính xác [1] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Chưa xác nhận kết quả thực hiện đề án hay lịch trình diễn hiện nay [1] [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Gìn giữ tiếng đàn, tiếng cồng của người Cơ tu”, 27/8/2023, https://baodanang.vn/gin-giu-tieng-dan-tieng-cong-cua-nguoi-co-tu-3236251.html, truy cập 23/10/2026.