Trong 94 đơn vị cấp xã của Đà Nẵng sau năm 2025, có một xã mang hiệu của một nhà nho: Tây Hồ, hiệu của Phan Châu Trinh [1][2].
Bốn xã thành một
Nghị quyết 1659 nhập toàn bộ bốn xã Tam An, Tam Thành, Tam Phước và Tam Lộc thành xã mới, đặt tên là Tây Hồ [1]. Trước tháng 7/2025, cả bốn thuộc huyện Phú Ninh. Để tra các xã khác, xem bảng tra phường xã Đà Nẵng.
Vì sao là Tây Hồ
Cổng thông tin thành phố ghi Phan Châu Trinh (1872–1926) tự Tử Cán, hiệu Tây Hồ, sinh tại làng Tây Lộc, nay thuộc xã Tây Hồ [2]. Làng Tây Lộc trước sáp nhập là thôn Tây Lộc của xã Tam Lộc [3].
Về nghĩa của hiệu này, một bài trên báo Quảng Nam năm 2023 ghi lời người trong làng: Phan Châu Trinh dùng hiệu Tây Hồ từ khi còn học ở làng, nghĩa là “người ở phía tây của hồ sen”. Hồ ấy vốn là một cái ao rộng giữa cánh đồng Bồ Lúa; ngôi nhà thời nhỏ của ông nằm về phía mặt trời lặn so với hồ, sát sườn đồi. Dấu tích hồ nay vẫn còn [3]. Đây là lời truyền trong làng, chưa có văn bản cùng thời xác nhận.
Cũng bài ấy cho biết tên làng Tây Lộc không thấy trong Phủ biên tạp lục (1776) hay địa bạ thời Gia Long, Minh Mệnh, mà xuất hiện trong Đồng Khánh địa dư chí (1886–1887), thuộc tổng Vinh Quý, huyện Hà Đông [3].
Kỷ niệm 100 năm ngày mất
Ngày 23/3/2026, đoàn lãnh đạo thành phố dâng hương tại Nhà lưu niệm Phan Châu Trinh ở xã Tây Hồ, nhân 100 năm ngày ông mất (24/3/1926) [2]. Cùng ngày, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử và UBND xã Tây Hồ tổ chức tọa đàm về tư tưởng “Chi bằng học” của ông, với 24 tham luận. Xã cũng tổ chức cuộc thi vẽ tranh cho học sinh và chương trình về nguồn cho đoàn viên [4].
Gần xã là hồ Phú Ninh.
Điều còn chưa rõ
Theo bảng do VnExpress đăng tháng 6/2025, xã rộng 75,67 km², có 35.493 người, trụ sở UBND ở thôn Cẩm Khê [5]. Văn bản giải thích lý do chọn tên xã (đề án sắp xếp của tỉnh Quảng Nam cũ) chúng tôi chưa mở được; bài chỉ ghi điều các nguồn chính thức nói về hiệu của Phan Châu Trinh và quê ông.
Nguồn tham khảo
- Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Nghị quyết số 1659/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của thành phố Đà Nẵng năm 2025, 16/6/2025, toàn văn trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/toan-van-nghi-quyet-so-1659-nq-ubtvqh15-sap-xep-cac-dvhc-cap-xa-cua-thanh-pho-da-nang-nam-2025-119250616202714604.htm, truy cập 12/10/2026.
- Cổng thông tin điện tử thành phố Đà Nẵng, “Lãnh đạo thành phố dâng hương tưởng niệm 100 năm ngày mất nhà yêu nước Phan Châu Trinh”, 23/3/2026, https://danang.gov.vn/vi/web/dng/w/lanh-dao-thanh-pho-dang-huong-tuong-niem-100-nam-ngay-mat-nha-yeu-nuoc-phan-chau-trinh, truy cập 12/10/2026.
- Phú Bình, “Về quê cụ Phan Châu Trinh”, Báo Quảng Nam, 19/3/2023, https://baodanang.vn/ve-que-cu-phan-chau-trinh-3034759.html, truy cập 12/10/2026.
- Thu Hoài, “Tọa đàm giá trị tư tưởng Chi bằng học của nhà yêu nước Phan Châu Trinh”, Báo Văn Hóa, 23/3/2026, https://baovanhoa.vn/van-hoa/toa-dam-gia-tri-tu-tuong-chi-bang-hoc-cua-nha-yeu-nuoc-phan-chau-trinh-213871.html, truy cập 12/10/2026.
- Nguyễn Đông, “Trụ sở 94 phường, xã của Đà Nẵng”, VnExpress, 29/6/2025, https://vnexpress.net/tru-so-94-phuong-xa-cua-da-nang-4907714.html, truy cập 12/10/2026.