Bến Giằng là địa danh bến sông trên dòng sông Cái thuộc khu vực xã Cà Dy cũ, nay thuộc xã Bến Giằng của thành phố Đà Nẵng [2]. Trong lịch sử chiến tranh, địa bàn này từng gắn liền với các cứ điểm quân sự và tuyến vận chuyển đường mòn Trường Sơn [1][3]. Năm 2013, một đoạn đường Trường Sơn dài 1,3 km tại khu vực Cà Dy cũ được đầu tư phục dựng để phục vụ du lịch lịch sử [3].
Tên gọi và vị trí bến sông xưa
Theo cuốn “Những sự kiện lịch sử huyện Giằng (1885 – 1975)” do Nhà xuất bản Đà Nẵng ấn hành năm 1989, vùng Giằng xưa kia là vùng đất hiểm trở, cư dân bản địa thường thiếu muối ăn và rựa làm rẫy [2]. Các thuyền nhỏ của người Kinh từ Đại Lộc luồn theo dòng sông Cái lên tận bến Giằng để trao đổi hai mặt hàng thiết yếu này [2]. Tên gọi huyện Giằng, thời kháng chiến chống Pháp gọi là huyện Bến Giằng, xuất phát từ tên bến Giằng và xa hơn nữa là bến Giằng Xay [2]. Giằng Xay vốn là bến sông trên sông Cái mang tên một thác nước chảy xiết và xoáy tròn ở gần đó, từng đóng vai trò cửa ngõ buôn bán giữa miền núi và đồng bằng [2]. Đến ngày 16/8/1999, huyện Giằng mới đổi tên thành huyện Nam Giang [2].
Tại khu vực Bến Giằng, quốc lộ 14D nối từ điểm giao với đường Hồ Chí Minh lên cửa khẩu quốc tế Nam Giang giáp Lào [2]. Khu vực này có đông đồng bào dân tộc sinh sống, trong đó người Cơ Tu chiếm khoảng 60% dân số toàn huyện Nam Giang cũ vào năm 2021 [2].
Căn cứ chiến sự và đồn Bến Giằng
Năm 1949, thực hiện Sắc lệnh số 103/SL của Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc thành lập bộ đội địa phương, Tỉnh đội Quảng Nam chỉ đạo rút các đội viên du kích để tổ chức Đại đội Bộ đội địa phương [1]. Trong thời gian này, Huyện đội Dân quân Bến Giằng được thành lập với quân số ban đầu gồm 12 người để làm nhiệm vụ bảo vệ vùng cao và biên giới [1]. Vùng rừng núi Bến Giằng cùng các cứ điểm lân cận trở thành địa bàn chiến sự quan trọng [1].
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, lực lượng vũ trang địa phương đã tổ chức nhiều trận đánh quanh khu vực như đồn Aró, đồn Bót Xít, đồn Gơ Le [1]. Tháng 7/1962, lực lượng địa phương phục kích đoàn xe GMC chở hàng và vũ khí của đối phương đi từ Khâm Đức qua đường 14 về xuôi [1]. Đến tháng 12/1964, trước các đợt bao vây và tiến công, lực lượng đối phương phải rút khỏi căn cứ đồn Rô, đồn Coong Zel và đồn Bến Giằng, tạo bước đệm giải phóng hoàn toàn huyện Nam Giang vào ngày 24/4/1965 [1]. Trong toàn bộ cuộc kháng chiến chống Mỹ, quân dân Nam Giang cũ đã tham gia hơn 341 trận, loại khỏi vòng chiến đấu hơn 1.329 quân đối phương, bắn rơi 37 máy bay và thu 121 súng các loại [1].
Phục dựng đoạn đường Trường Sơn ở Cà Dy
Đoạn đường Trường Sơn qua khu vực Cà Dy vốn là tuyến đường vận chuyển thời chiến, chạy theo hướng từ Cà Dy sang Phước Sơn và nằm gần quốc lộ [3]. Theo ghi nhận của cơ quan văn hóa địa phương năm 2013, đoạn đường này còn khá nguyên vẹn và ít chịu ảnh hưởng từ cuộc sống hiện đại [3]. Năm 2013, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Nam đã triển khai dự án phục dựng 1,3 km đường mòn Trường Sơn tại xã Cà Dy cũ với tổng số vốn đầu tư 7,5 tỷ đồng [3].
Dự án thực hiện bóc lớp mặt để trả lại nền đường cũ, phát quang hai bên mép đường, sửa chữa các đoạn hỏng, gia cố sạt lở và bắc cầu tạm [3]. Bên cạnh đó, hiện trường thời chiến được tái hiện bằng việc xây dựng các công trình như giao thông hào, hầm chữ A, hầm bò và bếp Hoàng Cầm [3]. Ba chiếc xe tải cũ từ bảo tàng được đưa về đặt ven đường với nguyên trạng kính nứt vỡ, cánh cửa long lở và thân xe trầy xước [3]. Điểm du lịch lịch sử này từng được dự kiến kết nối thành tuyến tham quan cùng các điểm lân cận như thác Grăng và làng dệt thổ cẩm Cơ Tu Zara ở xã Tà Bhing cũ (nay đều thuộc xã Bến Giằng) [3].
Tra cứu liên quan
- Đơn vị hành chính: xã Bến Giằng, xã Thạnh Mỹ
- Tuyến giao thông: đường Hồ Chí Minh, cửa khẩu quốc tế Nam Giang
- Văn hóa và thiên nhiên: người Cơ Tu, thác Grăng, dệt thổ cẩm Cơ Tu
Điều còn chưa rõ
- Tình trạng hoạt động và khai thác thực tế của đoạn đường Trường Sơn 1,3 km sau năm 2014; bài báo năm 2013 chỉ nêu các hạng mục đang thi công và chuẩn bị vận hành [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Tọa độ địa lý cụ thể và dấu vết còn lại tại thực địa của đồn Bến Giằng thời kháng chiến chống Mỹ chưa có tư liệu chi tiết trong nguồn [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Vị trí chính xác của thác Giằng Xay cổ trên dòng sông Cái hiện nay chưa được nguồn khảo cứu định vị cụ thể [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, Nguyễn Văn Hoàng, “Hào khí Bến Giằng”, 29/03/2019, https://baodanang.vn/hao-khi-ben-giang-3083911.html, truy cập 23/10/2026.
- Báo Đà Nẵng, Nguyễn Văn Gia Phúc, “Xứ Pà nơi Bến Giằng xưa”, 27/06/2021, https://baodanang.vn/xu-pa-noi-ben-giang-xua-3233593.html, truy cập 23/10/2026.
- Báo Nhân Dân, Minh – Loan, “Du lịch về nguồn Trường Sơn”, 07/07/2013, https://nhandan.vn/du-lich-ve-nguon-truong-son-post179474.html, truy cập 23/10/2026.