Văn Bá Huỳnh là nghệ sĩ gắn bó nhiều năm với Nhà hát Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh tại Đà Nẵng [1]. Bắt đầu học nghề từ năm 1984, ông trải qua quá trình khổ luyện dưới sự chỉ dạy của các thế hệ nghệ sĩ tuồng đi trước [1]. Bài báo năm 2023 nhắc nhiều đến việc ông tự vẽ mặt nạ tuồng trên gương mặt mình trước khi diễn [1].
Con đường đến với nghệ thuật tuồng
Văn Bá Huỳnh sinh năm 1968 trong một gia đình thuần nông ở xã Đại Lãnh (trước 7/2025: huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam), nay thuộc xã Thượng Đức [1]. Trong gia đình, ông là người duy nhất đi theo hoạt động nghệ thuật [1].
Năm 1984, ông bắt đầu bước vào nghề diễn viên tuồng [1]. Thời gian đầu chập chững, ông được các thầy Tư Bửu và Hồ Hữu Cơ nhận kèm cặp, truyền dạy [1]. Đây là những bậc thầy cùng thời với các nghệ sĩ Nguyễn Nho Túy, Nguyễn Lai, Ngô Thị Liễu, Văn Phước Khôi của nghệ thuật tuồng tại địa phương [1]. Nhớ lại giai đoạn học nghề, ông kể bản thân từng lên rừng gom củi mang về đồng bằng bán lấy tiền trang trải việc học, sống đạm bạc và từng bước làm quen từ việc chọn màu, pha màu vẽ mặt nạ đến các bài tập vũ đạo, hát bội [1]. Ban đầu ông tự nhận tay chân bị cứng đơ, qua rèn luyện lâu ngày mới thực hiện được những động tác biểu diễn phức tạp [1].
Hoạt động biểu diễn và vai diễn tâm đắc
Tại Nhà hát Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh, Văn Bá Huỳnh đã hóa thân vào hàng trăm vai diễn [1]. Khi trò chuyện với tác giả bài báo, ông diễn lại vài trích đoạn tuồng cổ, từ vai khanh tướng đến vai kép xéo hay nịnh thần [1]. Theo bài báo năm 2023 trên Báo Đà Nẵng, ông đã có chặng đường 39 năm gắn bó với nghiệp diễn [1].
Một trong những vai diễn được ông tâm đắc nhất là nhân vật Khương Linh Tá (vai thứ chính) trong trích đoạn “Ôn Đình chém Tá” thuộc vở tuồng kinh điển “Sơn Hậu” [1]. Đây là vở tuồng thầy phản ánh bối cảnh tư tưởng của giới sĩ phu giữa thế kỷ XIX, nhấn mạnh các nguyên tắc đạo đức như Tam cương và Ngũ thường [1]. Tại Liên hoan tuồng chèo toàn quốc năm 2018 tổ chức ở tỉnh Quảng Ngãi, trích đoạn “Ôn Đình chém Tá” do nhà hát dàn dựng đã đoạt huy chương vàng [1]. Đầu tháng 11/2022, ông cùng nhà hát tham gia chương trình nghệ thuật tại Bảo tàng Đà Nẵng [1].
Bên cạnh kỹ năng diễn xuất, một kỹ thuật gắn liền với Văn Bá Huỳnh là việc tự vẽ mặt nạ hóa trang [1]. Tác giả bài báo tả ông thuộc từng đường kẻ chân mày, cách phối màu, cách nhấn viền môi để mỗi mặt nạ khắc họa rõ hình tượng nhân vật [1]. Thời học nghề, ông được dạy từ cách chọn, pha màu đến cách vẽ mặt nạ cho từng loại nhân vật trong tuồng xứ Quảng [1].
Đời sống và công tác truyền nghề
Bài báo năm 2023 ghi nhận cuộc sống đời thường của nghệ sĩ Văn Bá Huỳnh và gia đình ở mức trung bình, đủ sống [1]. Ngoài giờ biểu diễn trên sân khấu mang tên soạn giả Nguyễn Hiển Dĩnh, ông giữ phong cách sinh hoạt giản dị, thường ngồi ở quán nước nhỏ sát vách trụ sở nhà hát (số 155 Phan Châu Trinh, trước 7/2025 thuộc quận Hải Châu) để trò chuyện cùng đồng nghiệp về chuyên môn và việc giữ gìn vốn cổ [1].
Trong bài viết, ông chia sẻ mong muốn nghệ thuật tuồng tiếp tục được duy trì, không bị lãng quên khi thế hệ nghệ sĩ lớn tuổi lùi về phía sau [1]. Đến thời điểm năm 2023, Nhà hát Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh đã lập hồ sơ giới thiệu ông để xét duyệt danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú để ghi nhận đóng góp của ông [1].
Tra cứu liên quan
- Đơn vị và nhân vật sân khấu: Nhà hát Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh, danh nhân Nguyễn Hiển Dĩnh
- Nghệ thuật truyền thống: tuồng xứ Quảng
- Địa bàn liên quan: xã Thượng Đức, phường Hải Châu
- Không gian biểu diễn: Bảo tàng Đà Nẵng
Điều còn chưa rõ
- Kết quả xét duyệt danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú của nghệ sĩ Văn Bá Huỳnh sau khi được nhà hát giới thiệu làm hồ sơ năm 2023 [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Danh mục chi tiết các hội thi toàn quốc khác mà nghệ sĩ Văn Bá Huỳnh từng tham gia và đạt giải cá nhân ngoài kỳ liên hoan năm 2018 [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Người trò giỏi của tuồng cổ Quảng Nam – Đà Nẵng”, 06/08/2023, https://baodanang.vn/nguoi-tro-gioi-cua-tuong-co-quang-nam-da-nang-3236178.html, truy cập 27/10/2026.
