Nói tới sông của xứ Quảng, người ta nghĩ đến Thu Bồn. Nhưng trên bản đồ thủy văn, Thu Bồn chỉ là một nửa: nửa kia là sông Vu Gia, và hai con sông được tính chung thành một lưu vực rộng 10.350 km² [1].
Hai sông, một hệ thống
Theo một bài trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ Thủy lợi, lưu vực Vu Gia – Thu Bồn rộng 10.350 km², trong đó 9.282 km² thuộc Quảng Nam, 425 km² thuộc Đà Nẵng và 525 km² thuộc Kon Tum (theo địa giới cũ) [1].
Lưu vực sông Vu Gia nằm ở phía trái sông Thu Bồn, có nhiều nhánh nhập vào ở thượng nguồn như sông Cái, sông Bung, sông Túy Loan. Ở hạ lưu, sông chia nhiều chi lưu và trao đổi nước với Thu Bồn, làm chế độ thủy lực rất phức tạp, gây xói lở, bồi lắng và xâm nhập mặn [1].
Một bài tùy bút tả cầu Giao Thủy là nơi hai dòng Vu Gia và Thu Bồn gặp nhau [2]. Nước sông Vu Gia cũng về tới Đà Nẵng: sông Hàn là đoạn cuối của hệ thống này; xem thêm sông Cẩm Lệ.
Mưa dồn vào bốn tháng
Mùa mưa trên lưu vực kéo dài từ tháng 9 đến tháng 12, chiếm 65–80% lượng mưa cả năm; riêng tháng 10 và 11 đã chiếm 40–50%. Mùa khô từ tháng 1 đến tháng 8; từ tháng 2 đến tháng 4, lượng mưa chỉ bằng 3–5% cả năm. Tháng khô nhất về dòng chảy là tháng 4 [1].
Đó cũng là nhịp thời tiết của Đà Nẵng.
Thiếu nước giữa vùng mưa nhiều
Tháng 4/2025, một dự án quốc tế hơn 18 tỉ đồng được khởi động ở Đà Nẵng để giảm ô nhiễm và duy trì dòng chảy trên lưu vực. Đại diện Cục Môi trường nói lưu vực mưa nhiều nhưng nước không dồi dào; thủy điện, đô thị hóa và dân số tăng đã làm đổi dòng chảy, gây ô nhiễm và xâm nhập mặn [3].
Cái tên Vu Gia nay cũng là tên một xã của thành phố, lập từ ba xã Đại Phong, Đại Minh và Đại Cường [4].
Điều còn chưa rõ
Chiều dài sông Vu Gia và nơi nó bắt nguồn được các trang báo ghi khác nhau; bài nghiên cứu chúng tôi đã mở không nêu, nên bài này chưa ghi.
Nguồn tham khảo
- Hoàng Ngọc Tuấn, Nguyễn Ngọc Vinh, Đặng Thị Nga, “Tác động của tình trạng hạ thấp mực nước và xâm nhập mặn trên sông Vu Gia – Thu Bồn…”, Tạp chí Khoa học và Công nghệ Thủy lợi, số 87/2024, https://vawr.org.vn/Upload/BaibaoKH/hoang-ngoc-tuan-87-2024.pdf, truy cập 12/10/2026.
- Lưu Bình, “Về Đại Lộc ăn thịt heo bánh tráng”, Pháp Luật TP.HCM, 8/11/2020, https://plo.vn/ve-dai-loc-an-thit-heo-banh-trang-post600543.html, truy cập 12/10/2026.
- Sài Gòn Giải Phóng, “Khởi động dự án hơn 18 tỷ đồng xử lý ô nhiễm và xâm nhập mặn tại Đà Nẵng, Quảng Nam”, 18/4/2025, https://www.sggp.org.vn/khoi-dong-du-an-hon-18-ty-dong-xu-ly-o-nhiem-va-xam-nhap-man-tai-da-nang-quang-nam-post791338.html, truy cập 12/10/2026.
- Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Nghị quyết số 1659/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của thành phố Đà Nẵng năm 2025, 16/6/2025, toàn văn trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/toan-van-nghi-quyet-so-1659-nq-ubtvqh15-sap-xep-cac-dvhc-cap-xa-cua-thanh-pho-da-nang-nam-2025-119250616202714604.htm, truy cập 12/10/2026.
