Trên chính điện chùa Phước Lâm còn treo tấm hoành “Sắc tứ Phước Lâm tự”, một trong bốn tấm biển sắc tứ của triều Nguyễn còn giữ được ở Hội An, theo khảo sát của Phạm Phước Tịnh [3]. Chùa ở thôn Cửa Suối, trước 7/2025 thuộc xã Cẩm Hà, thành phố Hội An (tỉnh Quảng Nam), nay thuộc phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng [2][3]. Chùa được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa quốc gia năm 1991 [2].
Vị trí
Lý lịch di tích do Ban Quản lý Di tích Hội An lập ngày 26/9/1991 ghi chùa nằm trên một khu đất cao giữa cánh đồng, xưa kia là rừng cây bụi, diện tích tổng cộng trên 5 ha (văn bản ghi “5 ha Trung bộ”) [1]. Tên đất xưa là xứ bàu Ốc, xã Thanh Hà, tổng Phú Chiêm, phủ Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam; lúc lập lý lịch là thôn 2, xã Cẩm Hà [1]. Đường đến chùa theo văn bản này: từ trung tâm Hội An đi đường Nguyễn Công Trứ, đến miếu ông Cọp rẽ trái rồi theo đường đất về phía tây khoảng 900 m [1]. Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An ghi chùa cách trung tâm thành phố khoảng 3 km [2].
Ai khai sơn, năm nào
Ba nguồn ghi ba cách. Lý lịch năm 1991 ghi Hòa thượng Minh Giác khai sơn vào đầu thế kỷ XVIII; ông là đời thứ 35 dòng Lâm Tế, người Quảng Ngãi, đi tu từ năm 12 tuổi ở Hội An, đệ tử Hòa thượng Minh Hải [1]. Bài giới thiệu năm 2015 của Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An ghi Hòa thượng Minh Giác xây chùa vào giữa thế kỷ XVIII [2].
Bài của Phạm Phước Tịnh (2017) ghi khác: chùa do Thiền sư Ân Triêm khai sơn khoảng năm 1736, lúc đầu là một thảo am nhỏ để tu thiền, đến đời thứ ba, trụ trì là Hòa thượng Minh Giác, mới xây dựng lại toàn bộ [3]. Ân Triêm (1712 – 1796), thế danh Lê Hiển, sinh tại xã Bến Đền, phủ Điện Bàn, là đệ tử Thiền sư Minh Hải, đời 35 tông Lâm Tế [3]. Mốc 1736 là cách tính của Đại đức Thích Như Tịnh: một tờ khai năm Khải Định thứ 7 (1922) ghi thiền sư ra kiến tạo chùa năm 25 tuổi, cộng từ năm sinh 1712 [3].
Trùng tu và sắc tứ
Lý lịch năm 1991 ghi chùa do người làng mộc Kim Bồng thi công, trùng tu các năm 1864, 1891 và 1965; lần năm 1965 tôn tạo khá kiên cố [1]. Nhà Tổ phía sau xây năm 1965, trùng tu năm 1990 [1]. Chùa được đưa vào danh mục quản lý của cơ quan di tích địa phương từ năm 1985 [1]. Lúc lập lý lịch, chùa đã truyền đến đời thứ 41, do Hòa thượng Thích Trí Giác trụ trì [1].
Tấm hoành ở chính điện ghi 勅 賜 福 林 寺 (Sắc tứ Phước Lâm tự), lạc khoản “Duy Tân tứ niên cửu nguyệt nhị thập ngũ nhật phụng”, tức ngày 25 tháng 9 năm Duy Tân thứ 4 (1910) [3]. Phạm Phước Tịnh xếp Phước Lâm vào nhóm bốn chùa tổ đình được ban sắc tứ ở Hội An, cùng Chúc Thánh, Vạn Đức và Long Tuyền [3].
Kiến trúc
Chùa quay mặt hướng đông nam [1]. Vào chùa qua tam quan xây gạch, tô vôi hợp chất, có vòm cửa đông và tây, cửa chính có mái che đề ba chữ “Phước Lâm Tự” [1]. Sân trước có cây đa cổ thụ và trụ cờ [1]. Sân chính có bình phong lớn hình cuốn thư, giữa có vòng nguyệt; hai bên là hai nhà bia, bia bên đông ghi những người góp công xây dựng, trùng tu, bia bên tây ghi công đức Hòa thượng Minh Giác [1].
Công trình chính xây theo lối chữ môn: chính điện, nhà Đông (tiếp khách, phòng ngủ chú tiểu), nhà Tây (bàn thờ người ký tự) bao quanh sân, dãy sau là nhà Tổ [1]. Phần chính có gác chuông ở hai đầu, mái chồng diêm, bờ nóc hình thuyền, bờ hồi uốn hình tàu đao, lợp ngói âm dương, trên mái đắp rồng, phụng, lân bằng hợp chất cẩn sành sứ [1]. Toàn bộ công trình dài trên 15 m, chính điện rộng tới 12 m, hệ nóc kiểu cột trốn kẻ suốt, không chạm trổ [1].
Thờ tự và hiện vật
Bàn thờ giữa thờ A Di Đà, Thích Ca, Di Lặc, Quan Thế Âm, Đại Thế Chí, Địa Tạng Vương, Thích Ca sơ sinh, A Nan, Ca Diếp; bên phải thờ Quan Thế Âm, bên trái thờ Đại Thế Chí cùng 18 vị A La Hán; phía sau là bàn thờ Giám Trai và Tứ Thiên Vương [1].
Lý lịch kê chuông đồng hình bát ngửa miệng 0,48 m, chuông đồng treo cao 0,58 m, khánh đồng, lư hương đồng, mõ gỗ hình trái bồ đề, lư hương gỗ có chân hình năm con sư tử, bát hương sứ và bát sứ men ngọc vẽ lam [1]. Chùa còn 4 bức hoành gỗ và 3 cặp liễn đối [1].
Tra cứu liên quan
- Các chùa cổ ở Hội An
- Chùa Chúc Thánh, Chùa Long Tuyền, Chùa Kim Bửu
- Làng mộc Kim Bồng
- Phường Hội An Tây
Điều còn chưa rõ
- Người khai sơn và năm khởi dựng: Minh Giác, đầu thế kỷ XVIII [1]; Minh Giác, giữa thế kỷ XVIII [2]; Ân Triêm, khoảng 1736, Minh Giác là đời thứ ba xây lại [3]. Các nguồn đã tải không thống nhất [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 11/2026
Nguồn tham khảo
- Ban Quản lý Di tích Hội An, “Lý lịch di tích chùa Phước Lâm”, 26/9/1991, https://hoianheritage.danang.gov.vn/uploads/download/chua-phuoc-lam.pdf, truy cập 04/11/2026.
- Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, “Chùa Phước Lâm, thôn Cửa Suối, xã Cẩm Hà”, 29/09/2015, https://hoianheritage.danang.gov.vn/vi/di-san-van-hoa/Chua-Phat/chua-phuoc-lam-thon-cua-suoi-xa-cam-ha-238.html, truy cập 04/11/2026.
- Phạm Phước Tịnh, “Một số ngôi chùa được ban biển ngạch sắc tứ tại Hội An”, Thông tin nghiên cứu Bảo tồn Di sản số 04(40) – 2017, https://hoianheritage.net/uploads/download/10-pham-phuoc-tinh.pdf, truy cập 04/11/2026.
