Trước mâm cơm mới là một lần ra tận rẫy: người Cơ Tu làm lễ với thần lúa rồi thu hoạch một phần lúa mang về nhà, theo lời Pơloong Plênh trong phóng sự ảnh năm 2024 [1]. Tư liệu của Ngô Hòa và Đăng Ngọc ghi lại ngày hội từ cánh lúa đến bữa ăn chung, gồm cả giã gạo, nấu cơm và làm lễ trong gươl [1].
Từ cánh rẫy đến cơm mới
Phóng sự mở bằng cảnh người Cơ Tu giúp nhau thu hoạch lúa trên cánh đồng và sườn núi vào những tháng cuối năm [1]. Thời gian thu hoạch có thể gói trong một ngày hoặc kéo dài hơn, tùy diện tích canh tác [1]. Nguồn không ấn định một ngày chung cho mọi làng.
Pơloong Plênh, khi ấy là Phó Trưởng phòng Văn hóa – Thông tin huyện Tây Giang, giải thích rằng trước ngày hội, người dân đến rẫy cúng, báo với thần linh rồi lấy một phần lúa về làm mâm cơm mới [1]. Chú thích ảnh cũng ghi cảnh mang gà ra cánh lúa để cúng [1]. Đây là những bước được tư liệu mô tả, chưa đủ để xác lập một trình tự bắt buộc cho toàn bộ cộng đồng Cơ Tu.
Giã gạo, nấu cơm và cúng trong gươl
Các ảnh tiếp theo ghi việc mang lúa về nhà, trai gái giã gạo và nhóm phụ nữ được phân công nấu cơm, làm bánh [1]. Khi cơm mới chín, già làng làm lễ trong gươl, báo với thần linh, theo chú thích ảnh [1]. Sau đó, dân làng cùng ăn uống mừng mùa thu hoạch [1].
Mạch ảnh cho thấy những công việc cụ thể để có bữa cơm mới, từ thu hoạch đến chế biến và dâng cúng [1]. Phần chú thích chỉ gọi mâm cúng là đơn giản, không liệt kê đầy đủ món ăn hay loại bánh [1]. Vì vậy, chưa thể dựa vào bộ ảnh này để viết một danh mục lễ vật cố định.
Một ngày hội, nhiều quy mô tổ chức
Theo Pơloong Plênh, lễ có thể tổ chức trong từng hộ, tộc họ hoặc cả làng, tùy quy mô của cộng đồng [1]. Ông giải thích ý nghĩa ngày hội là tạ ơn thần linh và gửi gắm mong muốn mùa sau mưa thuận gió hòa, các gia đình đủ ăn [1]. Đây là cách người cung cấp tư liệu diễn giải niềm tin và nguyện vọng trong lễ.
Nguồn cũng ghi việc mời người làng đến chia vui với cơm mới [1]. Chi tiết này nối phần lễ ngoài rẫy với bữa ăn cùng cộng đồng, thay vì chỉ mô tả riêng việc cúng [1].
Tra cứu liên quan
- Sinh hoạt và diễn xướng Cơ Tu: lễ ăn trâu, nhạc cụ và cồng chiêng Cơ Tu ở Hòa Vang.
- Tra địa danh nguồn cũ: quận, huyện cũ thuộc phường, xã nào.
Điều còn chưa rõ
- Phóng sự không nêu rõ làng, xã nơi chụp bộ ảnh; chưa thể quy địa điểm nghi lễ về một phường, xã hiện nay [1] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Chưa có tên gọi bằng tiếng Cơ Tu, ngày tổ chức cụ thể và danh mục lễ vật đầy đủ trong nguồn được cung cấp [1] [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Người Cơ Tu miền tây xứ Quảng mừng hội lúa mới”, 22/11/2024, https://baodanang.vn/nguoi-co-tu-mien-tay-xu-quang-mung-hoi-lua-moi-3144665.html, truy cập 23/10/2026.