Trên đất Đà Nẵng mới, người Co sống ở vùng Bắc Trà My cũ, bên cạnh người Ca Dong, Xơ Đăng và người Mường [1][3].
Ai là người Co
Phần lớn các nhà nghiên cứu cho rằng người Co là cư dân bản địa của Trường Sơn – Tây Nguyên [2]. Họ sống tập trung ở Trà Bồng và Trà My, tức vùng tây bắc Quảng Ngãi và tây nam Quảng Nam cũ, rải rác ở Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Huế [2]. Theo điều tra năm 2019, 96,5% người Co sống ở nông thôn; 75,2% người từ 15 tuổi biết đọc, viết chữ phổ thông, nhưng chỉ 0,8% biết chữ của dân tộc mình [2]. Bộ chữ La-tinh của tiếng Co có từ trước năm 1975, nay ít dùng [2].
Ở Nam Trà My, người Co rất ít: số liệu thống kê huyện khoảng năm 2005 ghi 0,08% [4].
Nhà sàn dài
Nhà truyền thống là nhà sàn dài, cửa ở hai đầu hồi. Trong nhà chia dọc ba phần: lối đi ở giữa, một bên ngăn thành buồng nhỏ cho từng gia đình, một bên để sinh hoạt chung như tiếp khách, họp, làm lễ, đan lát [2].
Cườm và gùi
Với người Co, chuỗi cườm không chỉ là trang sức mà còn được coi là vật nối con người với thần linh và tổ tiên. Con gái Co được bà, mẹ dạy kết cườm từ nhỏ, làm vòng tay, vòng chân, hoa tai, dây chuyền để mặc cùng trang phục ngày lễ [1].
Đan lát dùng tre, nứa, lồ ô, giang, mây trên một năm tuổi. Trước đây chỉ đàn ông và người lớn tuổi đan lúc rảnh; nay phụ nữ và người trẻ cũng học, có người đan đồ lưu niệm để bán [1].
Theo nếp cũ, đàn ông đóng khố, phụ nữ quấn váy, mặc áo cộc tay, mùa lạnh khoác tấm vải choàng; đồ mặc phần lớn mua của người Xơ Đăng và người Việt [2].
Núi Ông, núi Bà
Người Co gọi những đỉnh núi cao là núi Ông, núi Bà và cho rằng có thần linh trú ngụ ở đó [2]. Mỗi làng có già làng được mọi người nghe theo [2]. Ở các làng Cao Sơn (xã Trà Sơn cũ) và Nóc Xa Rơ (xã Trà Bui cũ), du khách có thể xem người Ca Dong và người Co trình diễn đan lát, xâu cườm, múa trống chiêng [3].
Tra cứu liên quan
- Láng giềng: người Ca Dong, người Giẻ Triêng, người Cơ Tu
- Sản vật vùng Trà My: quế Trà My
- Địa bàn: xã Trà Đốc, xã Trà My
Điều còn chưa rõ
- Số người Co sống trong địa giới Đà Nẵng hiện nay [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Người Co có mặt ở vùng Nước Oa (căn cứ của Khu ủy Khu 5) hay không; một bài báo năm 2015 được cho là có nhắc, chưa đọc được bản gốc [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Phân biệt Co và Cor: hai cách viết dùng song song trên báo chí, chưa thấy văn bản chuẩn hóa riêng cho địa phương [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Văn Hóa, “Người Co giữ văn hóa truyền thống, phát triển du lịch”, 24/9/2025, https://baovanhoa.vn/dan-toc-ton-giao/nguoi-co-giu-van-hoa-truyen-thong-phat-trien-du-lich-170095.html, truy cập 19/10/2026.
- Báo Nhân Dân, “Dân tộc Co”, 25/10/2022, https://nhandan.vn/dan-toc-co-post723913.html, truy cập 19/10/2026.
- Báo Văn Hóa, “Bảo tồn văn hóa bản địa để phát triển du lịch vùng cao Bắc Trà My”, 3/7/2023, https://baovanhoa.vn/du-lich/bao-ton-van-hoa-ban-dia-de-phat-trien-du-lich-vung-cao-bac-tra-my-31741.html, truy cập 19/10/2026.
- Lê Thúy Liên, “Cồng chiêng: biểu tượng của các dân tộc thiểu số Trường Sơn – Tây Nguyên (nghiên cứu tại huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam)”, Tạp chí Dân tộc học, số 4, 2008, https://vjol.info.vn/tapchiviendantochoc/article/download/128695/105560/, truy cập 19/10/2026.