Văn thánh miếu Cẩm Phô là nơi thờ Khổng Tử và các bậc hiền triết, đồng thời là thiết chế khuyến học của làng Cẩm Phô xưa [1]. Xà cò ghi việc trùng tu năm 1871 và cải tạo năm 1913, nhưng hồ sơ không xác định năm khởi dựng [1].
Nơi thờ tự và khuyến học
Theo tư liệu di sản, Văn thánh miếu hay Văn chỉ là nơi thờ Khổng Tử cùng các vị phối thờ và người đỗ đạt trong địa phương. Thiết chế này cũng nhằm đề cao việc học trong làng [1]. Ở Hội An, hồ sơ phân biệt Văn chỉ Minh Hương với Văn thánh miếu của làng Cẩm Phô [1].
Di tích nằm ở khối 3, phường Cẩm Phô cũ, cách Khổng Tử miếu khoảng 500 m về phía tây bắc [1]. Địa chỉ nay thuộc phường Hội An. Nguồn cho biết chưa xác định niên đại dựng miếu, nhưng xà cò ghi hai lần tu bổ vào năm Tự Đức thứ 24 (1871) và Duy Tân thứ 7 (1913) [1]. Một lần tu bổ khác được nhân chứng lân cận nhớ là trước năm 1975, còn đợt gần nhất trong hồ sơ diễn ra năm 1994 [1].
Bố cục tam quan và chính điện
Miếu quay về hướng nam – tây nam. Lối vào là cổng tam quan, có bốn trụ biểu, cửa gỗ kiểu thượng song hạ bản và hoành đề tên miếu. Công trình dựng trên nền cao khoảng 1,5 m so với sân; móng và bờ nền kè đá [1].
Phía trong, một bức tường án ngữ tạo thành hai lối đi. Miếu có bố cục ba gian hai chái, mái ngói âm dương và bờ nóc trang trí lưỡng long triều dương. Hệ vì kèo gian hiên theo kiểu trính chồng trụ đội; chính điện dùng kiểu kẻ chuyền [1]. Bên trong còn có xà cò, hoành gỗ, tám bài vị và bồn hương gỗ theo kiểm kê trong bài [1].
Bàn thờ và lệ tế
Ba bàn hương án đặt trong miếu. Bàn giữa thờ Khổng Tử; hai bên có bài vị các nhân vật được phối thờ, gồm Tử Tư, Nhan Tử, Mạnh Tử, Tăng Tử cùng các vị tiên hiền, tiên triết khác [1]. Theo lệ được ghi lại, dân làng tế vào ngày 16 tháng Hai và tháng Tám âm lịch, cầu mong trong làng có người hiển đạt [1].
Văn thánh miếu là một phần của mạng lưới công trình tín ngưỡng ở Hội An. Có thể xem cùng miếu Quan Công, nhà thờ phái nhì tộc Trần Thanh và nhà thờ tộc Trương để thấy các hình thức thờ tự khác nhau trong cộng đồng.
Tra cứu liên quan
Điều còn chưa rõ
- Năm xây dựng ban đầu chưa được xác định. Các mốc 1871 và 1913 là tu bổ/cải tạo theo xà cò [1].
- Nhân chứng chỉ nhớ một lần tu bổ “trước năm 1975”, chưa rõ năm cụ thể [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, “Văn Thánh miếu Cẩm Phô”, 03/09/2013, https://hoianheritage.danang.gov.vn/vi/di-san-van-hoa/Mieu/Van-thanh-mieu-Cam-Pho-144.html, truy cập 21/10/2026.
