Võ Quí Huân sinh ở Tourane, nay là Đà Nẵng, rồi sang Pháp học và làm việc trong ngành kỹ thuật. Năm 1946, ông trở về cùng phái đoàn của Chủ tịch Hồ Chí Minh; cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ sau đó ít lâu và ông ở lại phục vụ trong nước [1].
Từ Tourane sang Pháp
Thẻ căn cước cấp tại Paris ngày 25/4/1942 ghi ông sinh tại Hải Châu, Tourane. Khi làm báo L’Activité Indichinoise, còn gọi là Đông Dương Hoạt động, ông dùng bút danh Hải Châu. Tờ báo được phép xuất bản theo quyết định ban hành ngày 10/10/1936, nhưng sau đó bị chính quyền thực dân đình bản và truy tố [1].
Trước khi về nước, Võ Quí Huân đã học ba chuyên ngành kỹ thuật tại Pháp. Ông từng làm cho hãng tàu thủy Compagnie Transatlantique và giữ vị trí kỹ sư trưởng tại nhà máy nghiên cứu, sản xuất động cơ máy bay Potef [1].
Trở về và làm việc trong kháng chiến
Ông về nước tháng 10/1946 cùng phái đoàn trở về trên chiến hạm Dumont d’Urville. Lời mời ban đầu là về nghiên cứu việc kiến thiết đất nước trong vài tháng. Khi chiến tranh bùng nổ tháng 12/1946, ông tham gia kháng chiến trong lĩnh vực quân giới [1].
Võ Quí Huân xin chuyển từ cơ quan bộ về Liên khu IV. Với vai trò Giám đốc Sở Khoáng chất kỹ nghệ Trung Bộ, ông chủ trì nghiên cứu và thử nghiệm lò cao. Ngày 15/11/1948, mẻ gang đầu tiên từ quặng sắt Nghi Lộc được luyện thành công tại lò đặt ở rừng Cầu Đất, huyện Con Cuông. Bài báo ghi dung tích lò là 450 lít, nhiệt độ gió nóng in là “4000C” (nhiều khả năng là 400 độ C, mất ký hiệu độ khi in) và áp lực quạt gió 400 mm nước [1].
Theo bài báo, gang do ông luyện được dùng cùng thiết kế của Trần Đại Nghĩa để sản xuất lựu đạn, mìn và một số vũ khí. Năm 1950, ông được điều ra Chiến khu Việt Bắc, làm Trưởng ban Kỹ thuật thuộc Cục Quân giới và phụ trách trực tiếp công trình nghiên cứu luyện thép. Tại đây, ông xây dựng lò cao luyện thép bằng phương pháp hồ quang điện [1].
Dạy nghề và đào tạo thợ đúc
Tháng 3/1947, ông đề xuất thành lập Trường Cán bộ Kỹ thuật Trung Bộ, được bài báo mô tả là trường đào tạo kỹ thuật viên đầu tiên của ngành luyện kim Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ông tiếp tục dạy nghề đến cuối năm 1959, khi rời Trường Kỹ thuật Trung cấp I Hà Nội để chuyển sang Bộ Công nghiệp nặng [1].
Bài viết cho biết nhiều học trò của ông sau này trở thành cán bộ trong ngành đúc – luyện kim và Bộ Công nghiệp nặng [1].
Dấu vết tên ông ở Đà Nẵng
Đà Nẵng đặt tên Võ Quí Huân cho một con đường tại khu vực nay thuộc phường Ngũ Hành Sơn. Bài báo dẫn Nghị quyết số 122/2015/NQ-HĐND ngày 10/12/2015 về việc đặt tên đường này [1]. Câu chuyện quê sinh của ông cũng nối với lịch sử đô thị Tourane và các công trình thời Pháp ở Đà Nẵng.
Tra cứu liên quan
- Nhân vật cùng ngành: Võ Chí Công, danh nhân xứ Quảng
- Địa danh và bối cảnh: phường Ngũ Hành Sơn, Tourane cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20
Điều còn chưa rõ
- Nguồn không nêu địa điểm cụ thể nơi ông qua đời [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Thông số nhiệt độ gió nóng in là “4000C”, có thể là 400 độ C; chưa có nguồn khác để đối chiếu [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Nguồn không nêu chức vụ cụ thể của ông sau khi chuyển về Bộ Công nghiệp nặng [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Võ Quí Huân, người con Đà Nẵng theo tiếng gọi non sông”, 18/10/2026, https://baodanang.vn/vo-qui-huan-nguoi-con-da-nang-theo-tieng-goi-non-song-3355615.html, truy cập 23/10/2026.