Đình làng Phước Sơn gắn với một làng hình thành bên trục đường nay là Quốc lộ 14E. Tư liệu địa phương kể rằng cư dân theo đường sông ngược lên vùng Trà Sơn, rồi lập làng Phước Sơn vào thế kỷ 16 [1].
Một làng dọc sông Trường
Hồ sơ mô tả vùng làng Phước Sơn kéo từ suối Lai Nghi đến sông Bà Miên. Các địa danh được xác định theo đơn vị cũ trong tư liệu, gồm thị trấn Tân Bình, huyện Hiệp Đức và xã Phước Hiệp, huyện Phước Sơn [1]. Địa chỉ hành chính hiện nay vì thế cần đọc theo địa giới mới; khu vực trung tâm là xã Phước Trà, không còn huyện Hiệp Đức.
Chuyện kể trong hồ sơ nói năm 1561, người tên Nguyễn Phủ Quân từ vùng Duy Xuyên dùng thuyền lớn đưa nhiều người ngược sông Thu Bồn, qua Hòn Kẽm Đá Dừng, đến ngã ba sông Tranh và sông Trường. Ông chọn đi theo sông Trường, dừng ở Trà Sơn để cư ngụ và lập làng [1]. Đây là câu chuyện nguồn ghi lại, không nên xem như chứng cứ độc lập đã được kiểm chứng.
Tên gọi Phước Sơn
Theo cách giải thích trong tư liệu, người đến vùng đất mới có cuộc sống yên ổn nhờ phúc đức của núi rừng nên đặt tên làng là Phước Sơn [1]. Sau đó, một số cư dân từ làng Bình Huề và các dòng họ khác lần lượt chuyển đến. Họ cùng cư trú, sinh sống và làm cộng đồng ngày càng đông [1]. Cách giải thích tên làng thuộc phần chuyện kể được hồ sơ lưu lại.
Đình trong ký ức cộng đồng
Hồ sơ có tiêu đề “Đình làng Phước Sơn” và đặt di tích trong lịch sử tụ cư của làng. Nội dung giới thiệu vùng đất còn nhắc đến Vạn Phước Sơn, nơi giao thương đường thủy giữa cư dân thượng nguồn và hạ lưu sông Trường từng nhộn nhịp [1]. Những dữ kiện này cho thấy đình được đọc cùng lịch sử làng và mạng lưới sinh hoạt địa phương, không tách rời cảnh quan sông nước.
Tư liệu hiện có chưa cung cấp đủ thông tin để xác định niên đại từng cấu kiện của đình, các lần trùng tu hoặc danh sách sắc phong. Vì vậy, bài viết chỉ trình bày phần lịch sử làng mà hồ sơ ghi lại, không gán mốc xây dựng cho công trình.
Tra cứu liên quan
- Địa bàn: xã Phước Trà, xã Hiệp Đức
- Di tích và địa danh: làng Tiên Châu, Văn thánh Thăng Bình
- Tra cứu đơn vị cũ: bảng tra phường xã, quận huyện cũ thuộc phường xã nào
Điều còn chưa rõ
- Niên đại xây dựng, tu sửa và hiện trạng kiến trúc đình chưa được làm rõ trong phần tư liệu hiện có [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Câu chuyện Nguyễn Phủ Quân và mốc lập làng năm 1561 cần đối chiếu với tư liệu lịch sử độc lập [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Phạm Lâm, “Đình làng Phước Sơn”, Hiệp Đức Di tích và thắng cảnh, https://hiepduc.danang.gov.vn/Portals/0/DinhlangPhuocSon.pdf, truy cập 21/10/2026.
