Một tấm bia không còn tại chỗ vẫn lưu lại tên người cúng ruộng, dấu vết sinh hoạt Phật giáo và tranh luận về niên đại của chùa Phú Thuận. Bài báo năm 2021 dựa trên thác bản văn bia cùng tư liệu Xã chí để kể lại dấu tích ngôi chùa ở Phú Thuận, nay thuộc xã Phú Thuận, thành phố Đà Nẵng [1].
Một thác bản còn lưu
Theo bài báo của Vân Trình, nhà nghiên cứu Ngô Quốc Trưởng tìm thấy thác bản Phú Thuận xã tự bi trong tư liệu văn bia tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm. Bia có 11 dòng chữ, số chữ mỗi dòng không đều. Phần mô tả cho biết mặt bia trang trí mặt nhật, tua lửa, dây lá và đế hoa sen [1].
Nội dung phiên âm ghi hội chủ Phan Thời Định, pháp tự Như Đạt, cùng một số người khác tạo lập chùa và cúng ruộng cho Tam bảo. Bia nhắc ruộng 5 sào ở xứ Thầy Bạn, ruộng 2 sào do Phan Thời Trí, pháp tự Như Thông, cúng và phần ruộng của bản xã. Một số tên và chữ trong văn bia không đọc được đầy đủ ở thác bản được bài báo dẫn [1].
Văn bia là dấu vết về cách người trong làng góp ruộng cho chùa và việc duy trì hoạt động thờ Phật. Bài báo cũng liên hệ cách ghi pháp tự của nam giới, pháp hiệu của phụ nữ với truyền thống văn bia Bắc Hà và ảnh hưởng của dòng thiền Lâm Tế Đột Không – Trí Bản tại Đàng Trong [1].
Vì sao có hai niên đại?
Văn bia ghi ngày lập chùa là mồng 2 tháng 7 năm Canh Ngọ nhưng không ghi niên hiệu. Ngô Quốc Trưởng so sánh hình thức và nội dung bia với bia chùa Phổ Khánh, được lập năm Vĩnh Trị thứ 3, tức 1678. Từ đó, ông suy đoán bia và chùa Phú Thuận có niên đại Canh Ngọ 1690 [1].
Một tư liệu Xã chí tỉnh Quảng Nam lưu tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm lại ghi bia được dựng năm Đức Long thứ 2, đời Lê Thần Tông, tức Canh Ngọ 1630. Cách ghi này đặt chùa sớm hơn chùa Phổ Khánh gần nửa thế kỷ. Bài báo trình bày cả hai mốc, chưa đưa ra kết luận chọn một trong hai [1].
Dấu vết trong địa danh
Bài báo cho biết trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, chùa còn bảy tượng Phật bằng gỗ và đất cùng một hậu tẩm nhỏ. Tác giả cho rằng chiến tranh có thể đã phá hủy chùa và bia. Tên gọi Gò Chùa, Giếng Chùa và Cầu Chùa vẫn được nhắc như dấu vết địa danh trong vùng [1].
Tại thôn Phú An, xã Đại Thắng cũ, hiện có chùa Phú Thọ được dựng lại trên nền đất chùa cũ. Trong quá trình xây dựng, người thợ tìm thấy một số cổ vật, trụ cột và tường vách. Bài báo đặt câu hỏi liệu đó có phải dấu tích chùa Phú Thuận xưa, nhưng không xác nhận nhận định này [1]. Khu vực nay thuộc xã Phú Thuận, vùng Đại Lộc cũ. Có thể tra thêm các địa danh lân cận như xã Đại Lộc, xã Hà Nha và xã Vu Gia.
Tra cứu liên quan
- Địa bàn: xã Phú Thuận, xã Đại Lộc, xã Hà Nha
- Di tích và vùng đất: chùa Phổ Khánh, sông Vu Gia, bảng tra phường xã Đà Nẵng
Điều còn chưa rõ
- Niên đại lập chùa và dựng bia được ghi là 1630 theo tư liệu Xã chí, trong khi tác giả Ngô Quốc Trưởng suy đoán là 1690 qua so sánh với bia chùa Phổ Khánh. Cần đối chiếu bản dập, tư liệu gốc và nghiên cứu độc lập [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Bài báo đặt nghi vấn các trụ cột, tường vách tìm thấy dưới nền chùa Phú Thọ là dấu tích chùa Phú Thuận; chưa có kết luận khảo cổ được nêu [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Thác bản có nhiều chỗ khuyết trong tên người và nội dung cúng ruộng. Cần kiểm tra bản dập đầy đủ để xác định chính xác các phần này [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Quảng Nam (nay Báo và Phát thanh, Truyền hình Đà Nẵng), “Phú Thuận, dấu xưa chùa cổ”, 31/10/2021, https://baodanang.vn/phu-thuan-dau-xua-chua-co-3233840.html, truy cập 23/10/2026.
