Trong giai đoạn 1965 – 1975, Đà Nẵng là căn cứ quân sự hỗn hợp lớn, với sân bay, cảng, kho bãi và nhiều công trình hạ tầng [1]. Thành phố được giải phóng ngày 29/3/1975 [3].
Căn cứ quân sự và tổ chức hành chính
Tháng 3/1965, thủy quân lục chiến Mỹ đổ bộ và lập căn cứ quân sự hỗn hợp tại Đà Nẵng [1]. Năm 1967, chính quyền đương thời xếp thành phố trực thuộc Trung ương, làm trung tâm chính trị, quân sự và văn hóa cho vùng I và II chiến thuật [1]. Hạ tầng gồm sân bay, cảng, kho bãi, đường sá, công trình công cộng, thông tin liên lạc và tín dụng ngân hàng [1].
Về địa giới phía cách mạng, từ năm 1964 đến tháng 10/1967, thành phố tách khỏi tỉnh Quảng Đà; tháng 11/1967, hai đơn vị hợp nhất thành Đặc khu Quảng Đà [2]. Thành phố từng giành chính quyền trong Cách mạng tháng Tám 1945 (xem Cách mạng Tháng Tám 1945 ở Đà Nẵng và Hội An).
Khu kỹ nghệ và biến động xã hội
Công nghiệp phát triển với các khu kỹ nghệ thay thế xưởng thủ công [1]. Khu kỹ nghệ Hòa Khánh (nay thuộc phường Hòa Khánh) có cơ sở sản xuất oxygen, acetylene, bột giặt, dệt và xay xát [1].
Chiến tranh khiến hàng trăm nghìn người dân nông thôn phải vào các trại tỵ nạn hoặc khu ổ chuột đô thị; tệ nạn xã hội tăng, sản xuất không phát triển [1].
Diễn biến quân sự tháng 3/1975
Chiến dịch Huế – Đà Nẵng diễn ra từ 21 đến 29/3/1975, do Trung tướng Lê Trọng Tấn làm Tư lệnh và Thượng tướng Chu Huy Mân làm Chính ủy [3]. Huế được giải phóng ngày 26/3, gây sức ép lên Đà Nẵng từ phía bắc [3]. Ở phía nam, Quân khu 5 giải phóng Tam Kỳ ngày 24/3, Quảng Ngãi ngày 25/3 và căn cứ Chu Lai ngày 26/3/1975, tạo thêm hướng uy hiếp Đà Nẵng [2][3].
Sáng ngày 28/3/1975, Quân đoàn 2 cùng lực lượng Quân khu 5 chia thành 5 cánh quân (bắc, tây bắc, nam, tây nam và đông nam) đồng loạt tiến về Đà Nẵng [3]. Lực lượng tiến công đánh chiếm các mục tiêu gồm Bộ Tư lệnh Quân đoàn 1 của đối phương, sân bay, quân cảng, tòa thị chính và các trại giam [3]. Tại Tòa Thị chính, lực lượng biệt động cắm cờ vào lúc 11 giờ 30 phút ngày 29/3/1975 [2]. Đến 13 giờ 30 ngày 29/3/1975, Báo Đà Nẵng ghi nhận thành phố được hoàn toàn giải phóng [3] (diễn biến cụ thể xem ngày 29/3/1975).
Tháng 10/1975, tỉnh Quảng Nam và Đặc khu Quảng Đà hợp nhất thành tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng; thành phố Đà Nẵng trực thuộc tỉnh và khôi phục sau chiến tranh [1][2]. Năm 1997, Đà Nẵng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương (xem Đà Nẵng giai đoạn 1945 – 1975).
Tra cứu liên quan
- Về sự kiện kết thúc thời kỳ chiến tranh: ngày 29/3/1975
- Về khởi nghĩa năm 1945: Cách mạng Tháng Tám 1945 ở Đà Nẵng và Hội An
- Về địa giới thời kỳ 1945 – 1975: Đà Nẵng giai đoạn 1945 – 1975
- Về khu vực công nghiệp cũ: phường Hòa Khánh
- Bối cảnh lịch sử rộng hơn: Đà Nẵng giai đoạn 1945 – 1975
Điều còn chưa rõ
- Mốc giờ kết thúc việc tiếp quản thành phố Đà Nẵng trong ngày 29/3/1975; tư liệu của xã Chiên Đàn ghi nhận việc cắm cờ trên Tòa Thị chính diễn ra lúc 11 giờ 30 phút, trong khi Báo Đà Nẵng nêu thời điểm kết thúc hoàn toàn việc chiếm lĩnh căn cứ quân sự là 13 giờ 30 phút [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Thống kê chi tiết về thiệt hại cơ sở hạ tầng và số liệu thương vong của các bên trong các đợt giao tranh tại khu vực nội thành vào cuối tháng 3/1975 chưa được các nguồn nêu cụ thể [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Danh mục đầy đủ các nhà máy và công xưởng hoạt động trong Khu kỹ nghệ Hòa Khánh ngoài các lĩnh vực oxygen, bột giặt, dệt và xay xát được nêu trong tài liệu của Cổng thông tin thành phố [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 11/2026
Nguồn tham khảo
- Cổng thông tin điện tử thành phố Đà Nẵng, “Lịch sử thành phố Đà Nẵng”, 28/02/2025, https://duynghia.danang.gov.vn/vi/web/dng-old/lich-su-hinh-thanh, truy cập 03/11/2026.
- Nguyễn Thị Thùy, “Hành trình của một vùng đất, của một Đảng bộ”, Trang thông tin điện tử xã Chiên Đàn, 30/03/2026, https://chiendan.danang.gov.vn/chi-tiet-tin/group/112/nid/4546/hanh-trinh-cua-mot-vung-dat-cua-mot-dang-bo, truy cập 03/11/2026.
- Phan Thanh Hậu, “Từ trận đầu đánh Mỹ đến Chiến dịch Hồ Chí Minh – Kỳ 7: Chiến dịch Huế – Đà Nẵng, mở đường về Sài Gòn”, Báo Đà Nẵng, 28/04/2020, https://baodanang.vn/tu-tran-dau-danh-my-den-chien-dich-ho-chi-minh-ky-7-chien-dich-hue-da-nang-mo-duong-ve-sai-gon-3035202.html, truy cập 03/11/2026.
